Khói bốc lên từ đám cháy rừng Amazon ở bang Rondonia, Brazil. Ảnh: THX/TTXVN
Theo báo cáo do mạng lưới giám sát môi trường MapBiomas công bố ngày 21/7, khoảng 3,1 triệu ha rừng tại Amazon bị cháy trong năm ngoái, giảm mạnh so với năm 2024 - thời điểm khu rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới hứng chịu các vụ cháy nghiêm trọng do hạn hán chưa từng có, khiến nhiều đám cháy, chủ yếu do con người gây ra, lan rộng. Dữ liệu vệ tinh của MapBiomas cũng cho thấy tổng diện tích rừng bị cháy trên toàn Brazil trong năm 2025 giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2018.
Điều phối viên báo cáo, nhà địa lý Ane Alencar, nhận định mức sụt giảm này là "điều bất thường". Chuyên gia này cho rằng một trong những nguyên nhân chính là mùa mưa giai đoạn 2024-2025 đến muộn, làm thu hẹp khoảng thời gian người dân dùng lửa để phát quang đất phục vụ sản xuất nông nghiệp. Theo bà Alencar, nếu không được kiểm soát, các hành vi phát quang này sẽ lan rộng, đặc biệt tại những khu vực xảy ra nạn phá rừng và khai thác khoáng sản trái phép.
MapBiomas cũng cho biết tình trạng phá rừng tại Brazil đã giảm trong năm 2025, qua đó làm giảm đáng kể lượng thực bì khô - yếu tố làm gia tăng nguy cơ bùng phát cháy rừng.
Báo cáo cũng ghi nhận yếu tố tâm lý đóng vai trò quan trọng khi các cộng đồng địa phương, sau mùa cháy rừng nghiêm trọng năm 2024, đã chủ động hơn trong việc phòng ngừa và khống chế các đám cháy ngay từ giai đoạn đầu. Tuy nhiên, khu vực thảo nguyên Cerrado ở miền Trung Brazil vẫn ghi nhận diện tích cháy ở mức cao, gần tương đương năm trước. Các chuyên gia cũng cảnh báo hiện tượng El Nino cường độ mạnh có thể xuất hiện trong năm nay, kéo theo mùa khô kéo dài và làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.
Rừng Amazon được coi là một trong những hệ sinh thái quan trọng nhất thế giới trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu nhờ khả năng hấp thụ lượng lớn khí nhà kính gây hiện tượng nóng lên toàn cầu. Theo số liệu chính thức, tình trạng phá rừng tại Brazil trong quý I/2026 đã giảm xuống mức thấp nhất trong thập niên này. Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva cam kết chấm dứt nạn phá rừng vào năm 2030 và coi bảo vệ môi trường là một trong những trọng tâm trong chiến dịch tái tranh cử nhiệm kỳ mới vào tháng 10 tới.