Canada sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn thứ ba thế giới. Ảnh: AP/TTXVN
Theo Financial Times ngày 25/3, Canada và Na Uy đang tăng tốc mở rộng xuất khẩu dầu khí nhằm tận dụng đà tăng giá năng lượng toàn cầu sau xung đột tại Iran, trong bối cảnh thị trường đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng.
Phát biểu tại hội nghị năng lượng CERAWeek ở Houston, Bộ trưởng Năng lượng Canada Tim Hodgson cho biết thế giới đang trải qua một trong những cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử. Ông nhận định Canada đang ở vị thế thuận lợi để trở thành nhà cung cấp thay thế đáng tin cậy cho các đồng minh tại châu Á và châu Âu, khi nhu cầu đảm bảo an ninh năng lượng gia tăng mạnh.
Theo ông Hodgson, tác động từ xung đột Iran đang khiến nhiều quốc gia châu Á đối mặt tình trạng tương tự châu Âu sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, thời điểm chi phí năng lượng tăng vọt đe dọa hoạt động kinh tế. Ông cho rằng thị trường toàn cầu hiện trong trạng thái “khát nguồn cung” và cần các nhà cung cấp ổn định.
Ở phía Na Uy, Giám đốc điều hành Equinor, ông Anders Opedal, cho biết tập đoàn này có kế hoạch tăng sản lượng quốc tế thêm 25%, đạt khoảng 900.000 thùng/ngày vào năm 2030. Công ty cũng đang xem xét phê duyệt dự án mỏ dầu Wisting tại khu vực Bắc Cực, được đánh giá là một trong những mỏ lớn nhất thế giới chưa khai thác.
Ông Opedal nhấn mạnh các nguồn tài nguyên tại Biển Barents có vai trò quan trọng đối với an ninh năng lượng châu Âu, đồng thời giúp đa dạng hóa nguồn cung vốn phụ thuộc nhiều vào Trung Đông. Tuy nhiên, kế hoạch mở rộng khai thác tại Bắc Cực có thể khiến Liên minh châu Âu phải xem xét lại các hạn chế hiện hành đối với hoạt động khoan dầu tại khu vực này.
Diễn biến xung đột tại Trung Đông đã đẩy giá dầu tăng hơn 30%, vượt mốc 100 USD/thùng, sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Điều này tạo ra khoản lợi nhuận lớn cho các nước xuất khẩu năng lượng.
Tại Na Uy, nguồn thu tăng mạnh từ dầu khí đã làm gia tăng áp lực chính trị trong khu vực Bắc Âu. Một số chính trị gia tại Thụy Điển và Đan Mạch kêu gọi Oslo chia sẻ nhiều hơn nguồn thu này để hỗ trợ Ukraine, trong bối cảnh chiến sự kéo dài.
Trong khi đó, Canada cũng được hưởng lợi đáng kể. Theo ước tính của tổ chức nghiên cứu Enverus, các nhà sản xuất dầu nước này có thể thu thêm khoảng 90 tỷ CAD trong năm nay nếu giá dầu duy trì ở mức hiện tại. Điều này đặc biệt quan trọng đối với ngành năng lượng có chi phí cao của Canada, vốn phụ thuộc nhiều vào giá thị trường.
Bên cạnh dầu thô, Canada cũng đang đẩy mạnh tham vọng trở thành nhà xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) hàng đầu. Bộ trưởng Hodgson cho biết các dự án đang triển khai tại miền tây nước này có thể đưa Canada trở thành nhà xuất khẩu LNG lớn thứ tư thế giới vào năm 2030, với sản lượng khoảng 50 triệu tấn mỗi năm.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh nguồn cung LNG toàn cầu bị gián đoạn, khi chiến sự lan sang Qatar khiến một phần công suất xuất khẩu bị đình trệ trong nhiều năm. Nhà máy LNG Canada tại tỉnh bang British Columbia, với sự tham gia của Shell, đã đi vào hoạt động từ năm ngoái và đóng vai trò quan trọng trong chiến lược mở rộng này.
Ngoài ra, chính phủ Canada cũng thúc đẩy xây dựng các tuyến đường ống mới nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào Mỹ trong bối cảnh căng thẳng thương mại gia tăng dưới thời Chính quyền Tổng thống Trump. Gần đây, chính phủ Canada đã ký một biên bản ghi nhớ với bang Alberta để mở tuyến vận chuyển mới ra bờ Thái Bình Dương.
Trong khi đó, lãnh đạo Shell, ông Wael Sawan, cảnh báo cuộc khủng hoảng năng lượng có thể lan rộng toàn cầu, buộc các quốc gia phải cân nhắc cắt giảm tiêu thụ. Ông cho rằng cú sốc nguồn cung đang lan từ Nam Á sang Đông Nam Á, Đông Bắc Á và có thể ảnh hưởng mạnh hơn tới châu Âu trong thời gian tới.