Canada: Gia hạn miễn thuế xăng dầu để hỗ trợ người dân

Việc tạm dừng thuế tiêu thụ đặc biệt nhiên liệu liên bang đã được thông báo trước đó dự kiến sẽ kết thúc vào ngày 7/9, với mức tăng 10 xu/lít xăng và 4 cent/lít dầu diesel và nhiên liệu máy bay sau Ngày Lao động.

Theo ông François-Philippe Champagne, Chính phủ có thể thực hiện động thái này vì nền kinh tế quốc gia đang phục hồi tốt và giá dầu toàn cầu tăng cao đã đồng nghĩa với việc thu ngân sách chính phủ tăng lên. Ông Champagne cho biết thêm, người lái xe Canada không phải là nguyên nhân gây ra xung đột ở Iran và họ không nên phải gánh chịu gánh nặng tài chính lớn. Chúng ta đang xây dựng Canada cho hôm nay và ngày mai.

Thủ tướng Canada Mark Carney đã tuyên bố tạm dừng thuế xăng dầu bắt đầu từ tháng 4 khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran leo thang khiến cho giá xăng dầu tăng cao. Nhưng giá xăng tăng cao dĩ nhiên không được lòng cử tri và việc áp dụng lại thuế xăng dầu liên bang sẽ làm tăng thêm giá xăng khi giá vốn đã ở mức cao nhất. Các cuộc thăm dò cho thấy gần 2/3 người Canada không tán thành kế hoạch kết thúc thời gian tạm dừng vào tuần tới.

Việc kéo dài thời gian miễn thuế ít nhất vài tháng là một thắng lợi ngắn hạn cho người tiêu dùng, nhưng sẽ khiến chính phủ liên bang thiệt hại gần 2 tỷ đô la Canada (CAD) trong 4 tháng tới và ước tính 5,3 tỷ CAD trong suốt 9 tháng tạm dừng. Điều đó sẽ làm tăng thâm hụt ngân sách liên bang, vốn đã đang trên đà trở thành một trong những mức thâm hụt lớn nhất trong lịch sử Canada.

Don Drummond, cựu quan chức cấp cao tại Bộ Tài chính và là trưởng nhóm chuyên gia kinh tế tại Ngân hàng TD, cho biết, nền kinh tế sẽ tốt hơn nếu chính phủ tập trung hơn vào năng suất, điều dẫn đến một nền kinh tế mạnh mẽ hơn, thay vì kích thích tiêu dùng. Drummond nói: "Việc tiếp tục tạm dừng thuế xăng dầu là một phần của xu hướng vay thêm tiền dưới danh nghĩa giảm chi phí. Nó chỉ đơn giản là chuyển gánh nặng sang phía trước".

Theo các chuyên gia kinh tế, khoảng một nửa số tiền từ thuế xăng dầu liên bang thường được dành cho các thành phố để đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Nhưng chính phủ liên bang đã không cắt giảm các khoản thanh toán đó cho các thành phố sau khi tạm dừng thuế xăng dầu vào tháng 4. Theo Drummond, ông không ngạc nhiên trước động thái của chính phủ phần lớn là vì giá xăng dầu không giảm trong những tháng gần đây và việc để giá nhiên liệu tăng thêm sẽ là một động thái không được lòng dân.

Việc tạm dừng thuế xăng dầu, mặc dù được nhiều người ủng hộ, sẽ không tạo ra cú hích lớn cho tăng trưởng kinh tế. Các nhà kinh tế lập luận rằng chính phủ nên sử dụng việc cắt giảm thuế để kích thích tăng trưởng tối đa, cụ thể là thuế thu nhập doanh nghiệp và cá nhân, cùng với những loại thuế có thể thúc đẩy đầu tư của doanh nghiệp như khấu hao chi phí vốn. Theo họ, việc cắt giảm thuế tiêu thụ như thuế GST và thuế xăng dầu có ít tác động đến tăng trưởng kinh tế. Jack Mintz, nghiên cứu sinh tại Trường Chính sách Công thuộc Đại học Calgary và là chuyên gia về chính sách thuế, cho biết: "Tôi cho rằng đó là một quyết định khôn ngoan về mặt chính trị nhưng chắc chắn không phải là chính sách kinh tế tốt".

Tim Sargent, Giám đốc về Tăng trưởng kinh tế và Thịnh vượng tại Trường Chính sách Công thuộc Đại học Calgary, cũng đồng quan điểm khi nói rằng, giá dầu cao khó có thể giảm xuống trong thời gian ngắn, vì vậy chính phủ nên ngừng việc bảo hộ cho người dân Canada trước thực tế dài hạn đó.

Quyết định gia hạn miễn thuế thuế xăng dầu cũng có thể không được lòng một số thành viên trong đảng Tự do, những người lo ngại rằng Chính phủ của Thủ tướng Carney lại một lần nữa đi chệch khỏi sự nhấn mạnh vào các chính sách thân thiện với môi trường thời Trudeau. Thuế và giá xăng dầu cao hơn khuyến khích người lái xe ít lái xe hơn, điều đó có nghĩa là tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch sẽ giảm. Nhưng nhiều doanh nghiệp - không chỉ người tiêu dùng - bị ảnh hưởng nặng nề bởi giá xăng dầu cao hơn sẽ hoan nghênh động thái này.

Anne Kothawala, Giám đốc Điều hành của Hội đồng Công nghiệp Cửa hàng Tiện lợi Canada, cho biết, việc tạm dừng thuế xăng dầu là tốt cho cả người lái xe và các chủ cửa hàng. Theo bà, các nhà bán lẻ tiện lợi hoạt động với biên lợi nhuận rất mỏng và thấy rõ giá xăng tăng cao ảnh hưởng như thế nào đến ngân sách hộ gia đình và chi tiêu tùy ý tại các cửa hàng tiện lợi và các nhà bán lẻ khác.

Tuy nhiên, động thái này có thể sẽ không thuyết phục được Lãnh đạo đảng Bảo thủ đối lập Pierre Poilievre, người đã kêu gọi chính phủ bãi bỏ "tất cả các loại thuế đối với xăng dầu" cho đến ít nhất là ngày 1/7/2027.

Tháng trước, Thủ hiến Ontario Doug Ford đã viết thư cho Thủ tướng Carney đề nghị gia hạn việc tạm dừng thuế tiêu thụ đặc biệt nhiên liệu liên bang cho đến ít nhất là cuối năm nay để giúp người dân Canada đối phó với tác động của các mức thuế bổ sung từ Mỹ. Ngay sau khi việc gia hạn miễn thuế xăng dầu được công bố, Ford đã tỏ ra rất phấn khích và nói rằng: “Hãy biến việc này thành vĩnh viễn”.