Hệ thống phòng không Patriot của Mỹ tại sân bay Warsaw-Radom ở Radom, Ba Lan. Ảnh tư liệu: PAP/TTXVN
Theo kênh TVP World ngày 7/7, việc Vácsava (Warsaw) cung cấp cho Kiev các tên lửa đánh chặn PAC-3 đã gây ra tranh cãi tại Ba Lan. Các chính trị gia đối lập cáo buộc chính phủ đã làm suy yếu an ninh quốc gia khi bí mật chuyển giao số vũ khí này cho Ukraine vào tháng 3 mà không thông báo cho Quốc hội.
Ngày 6/7, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz cho biết quyết định này được thực hiện theo đề nghị của các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), trong đó có Tổng Thư ký NATO và Bộ Tư lệnh châu Âu của Mỹ (EUCOM).
Ông Kosiniak-Kamysz bảo vệ quyết định chuyển giao, nhấn mạnh rằng số tên lửa được viện trợ chỉ “chiếm một phần rất nhỏ” trong năng lực phòng thủ của Ba Lan và “không ảnh hưởng đến khả năng phòng không của Ba Lan”.
Đề cập đến vấn đề minh bạch liên quan đến việc chuyển giao, Bộ trưởng Quốc phòng Kosiniak-Kamysz cho biết các báo cáo về lô viện trợ đã được gửi tới Văn phòng Tổng thống Ba Lan cũng như Cục An ninh Quốc gia Ba Lan.
Tên lửa PAC-3 là một trong những loại tên lửa đánh chặn hiện đại và được săn đón nhất được sử dụng trong hệ thống Patriot. Chúng được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo và các mối đe dọa trên không có trình độ công nghệ cao khác.
Tranh cãi xung quanh việc Ba Lan chuyển giao số tên lửa này cho Ukraine đã khiến ông Kosiniak-Kamysz ra lệnh giải mật toàn bộ hồ sơ liên quan đến các khoản viện trợ quân sự mà Ba Lan đã cung cấp cho Ukraine trong giai đoạn từ khi Liên bang Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện năm 2022 đến năm 2026.
Trong một bài đăng trên nền tảng X vào ngày 5/7, ông Kosiniak-Kamysz viết: “Sau khi tham khảo ý kiến của Thủ tướng Donald Tusk, với trách nhiệm trước công chúng và phù hợp với quy định pháp luật, tôi đã ra lệnh giải mật toàn bộ thông tin về các đợt chuyển giao viện trợ quân sự cho Ukraine trong giai đoạn 2022-2026”.
Sau đó vào ngày 6/7, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan cho biết tổng giá trị các khoản viện trợ quân sự này lên tới 16,45 tỷ zloty (khoảng 3,8 tỷ euro).
Ông Kosiniak-Kamysz cũng cho biết phần lớn số tiền này - khoảng 15 tỷ zloty (tương đương 3,5 tỷ euro) - đến từ các lô viện trợ được chuyển giao trong giai đoạn 2022–2023, dưới thời chính phủ tiền nhiệm của đảng cánh hữu Luật pháp và Công lý (PiS).
Cuộc tranh luận về việc Ba Lan chuyển giao tên lửa PAC-3 cho Ukraine diễn ra trong bối cảnh quan hệ ngoại giao giữa hai nước đang căng thẳng sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky quyết định đặt tên một đơn vị đặc nhiệm theo tên một tổ chức dân tộc chủ nghĩa Ukraine từng đóng vai trò trung tâm trong các vụ thảm sát người Ba Lan thời Chiến tranh Thế giới thứ Hai.
Quyết định của ông Zelensky đã khiến Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki vào tháng trước tước bỏ Huân chương Đại bàng Trắng (Order of the White Eagle) - phần thưởng cao quý nhất của Nhà nước Ba Lan - mà người đồng cấp Ukraine từng được trao.
Vụ việc đã làm bùng phát trở lại những bất đồng lịch sử kéo dài giữa hai nước. Tháng trước, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã kêu gọi cả Vácsava và Kiev giảm căng thẳng.
Phát biểu hôm 6/7, Bộ trưởng Quốc phòng Kosiniak-Kamysz nhấn mạnh rằng kẻ thù của Ba Lan không phải là Ukraine và các đồng minh của Ba Lan ở phương Tây… Ba Lan phải đoàn kết trong vấn đề an ninh, bởi nếu chia rẽ, đất nước sẽ yếu đi và… sẽ trở nên không có khả năng tự vệ.
Trước đó vào hôm 4/7, Phó Chủ tịch Hạ viện Ba Lan (Sejm), ông Krzysztof Bosak thuộc đảng Dân tộc chủ nghĩa Liên minh (Confederation), viết trên nền tảng X rằng: “Vào tháng 3, không thông báo cho Hạ viện, chính phủ đã bí mật chuyển giao cho Ukraine các tên lửa đánh chặn dành cho hệ thống Patriot có giá trị rất cao và rất khó thay thế”.
Các đảng đối lập tại Ba Lan đã chỉ trích thông tin về việc chuyển giao này. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mariusz Blaszczak phát biểu với kênh RMF24 rằng vụ việc “cần được giải thích ngay lập tức và một cách chi tiết”, đồng thời cho rằng việc chính phủ im lặng trước một vấn đề nghiêm trọng như vậy là điều khó có thể hiểu được
Phía Kiev chưa bình luận về những tuyên bố trên, tuy nhiên, vào ngày 4/7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine đang khẩn cấp cần thêm các tên lửa đánh chặn cho các hệ thống phòng không Patriot, đồng thời kêu gọi tăng cường các biện pháp trừng phạt đối với Liên bang Nga nhằm buộc Moskva chấm dứt cuộc chiến.