Cơ sở khai thác dầu khí của Tập đoàn Gazprom, Liên bang Nga. Ảnh: ITAR-TASS/TTXVN
Liên minh châu Âu (EU) đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với nhà máy lọc dầu Kulevi, cơ sở lọc dầu duy nhất của Gruzia, vì cơ sở này chế biến dầu thô của Liên bang Nga.
Đây là một phần trong nỗ lực mở rộng nhằm cắt giảm nguồn thu từ năng lượng của Moskva và doanh nghiệp liên quan có thời hạn sáu tháng trước khi các biện pháp hạn chế chính thức có hiệu lực.
Theo giới truyền thông, đây là lần đầu tiên Brussels đưa một doanh nghiệp lớn của Gruzia vào danh sách trừng phạt trong khuôn khổ các biện pháp nhằm vào Liên bang Nga.
Biện pháp này nằm trong gói trừng phạt thứ 21 của EU, được thông qua ngày 24/7 để đáp trả cuộc xung đột toàn diện giữa Liên bang Nga và Ukraine.
Theo đó, mọi giao dịch của nhà máy lọc dầu Kulevi với phía Liên bang Nga sẽ bị cấm sau sáu tháng, qua đó mở rộng nỗ lực của EU nhằm vào các doanh nghiệp ngoài lãnh thổ Liên bang Nga bị cho là góp phần duy trì nguồn thu từ xuất khẩu dầu mỏ của Moskva.
Lần đầu một doanh nghiệp lớn của Gruzia bị EU trừng phạt
Theo kênh Euro Maidan, nằm trên bờ Biển Đen của Gruzia, nhà máy lọc dầu Kulevi bắt đầu bị chú ý sau khi truyền thông phương Tây đưa tin vào tháng 10/2025 rằng Russneft, một công ty sản xuất dầu của Liên bang Nga, đã bắt đầu cung cấp dầu thô cho cơ sở này.
Bộ Ngoại giao Gruzia cho biết nước này quan ngại trước việc nhà máy lọc dầu Kulevi bị đưa vào gói trừng phạt của EU, nhưng vẫn sẵn sàng hợp tác với các cơ quan của EU và chia sẻ thông tin nhằm bảo đảm lãnh thổ Gruzia không bị sử dụng để lách các lệnh trừng phạt.
Nhà máy cam kết ngừng sử dụng dầu thô Nga
Đầu tháng này, Black Sea Petroleum, đơn vị vận hành nhà máy, tuyên bố sẽ ngừng chế biến dầu thô của Liên bang Nga từ tháng 8–9, đồng thời chuyển sang nhập dầu từ Kazakhstan và Turkmenistan.
Theo Black Sea Petroleum, việc thay đổi nguồn cung sẽ giúp các sản phẩm dầu mỏ của họ có thể tiếp cận những thị trường xuất khẩu có giá trị cao hơn.
Trong nửa đầu năm 2026, Black Sea Petroleum đã chế biến hơn 650.000 tấn dầu thô. Doanh nghiệp cũng công bố hợp tác hiện đại hóa nhà máy với tập đoàn công nghệ công nghiệp Honeywell của Mỹ và dự kiến bắt đầu sản xuất nhựa đường vào đầu năm 2027, trước khi sản xuất nhiên liệu hàng không vào cuối năm đó.
Một quan chức EU cho biết các cuộc trao đổi với nhà máy vẫn đang tiếp tục và hoan nghênh cam kết chấm dứt sử dụng dầu thô Nga, đồng thời nhấn mạnh rằng EU muốn thấy cam kết này được thực hiện trên thực tế trước khi xem xét dỡ bỏ lệnh trừng phạt.
Quan chức này nói với các phóng viên tại Brussels rằng: "Chúng tôi ghi nhận thiện chí của họ, nhưng muốn thấy họ thực hiện đúng những gì đã cam kết. Sau đó, chúng tôi mới có thể đề xuất Hội đồng EU đưa họ ra khỏi danh sách trừng phạt”.
Hoạt động thương mại năng lượng bị giám sát chặt chẽ
Mặc dù Gruzia và Liên bang Nga không có quan hệ ngoại giao chính thức kể từ cuộc chiến năm 2008, nhưng đảng cầm quyền Giấc mơ Gruzia (Georgian Dream) đã mở rộng quan hệ kinh tế với Moskva trong thời gian Moskva tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine, trong đó có việc gia tăng nhập khẩu dầu từ Liên bang Nga.
Nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) cho thấy nhà máy lọc dầu Kulevi đã tiếp nhận sáu chuyến hàng dầu thô của Liên bang Nga trong giai đoạn từ tháng 10/2025 đến tháng 5/2026. Trong cùng thời gian, các sản phẩm dầu tinh chế từ nhà máy lọc dầu Kulevi đã được xuất khẩu sang một số quốc gia thành viên EU như Tây Ban Nha và Bulgaria.
Theo một nghiên cứu khác của CREA, trong giai đoạn từ tháng 2/2023 đến tháng 2/2026, EU và Mỹ đã nhập khẩu 1,46 triệu tấn sản phẩm dầu mỏ, trị giá 811 triệu euro, được xuất khẩu qua cảng Kulevi.