Tòa nhà Bộ Tài chính Mỹ ở Washington, DC. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN
Có thể nói mức nợ công của Mỹ đã trở thành một thực thể địa chính trị. Với mức nợ hiện tiến đến ngưỡng 40.000 tỷ USD, Washington đang bước vào một vùng đất chưa có trên bản đồ kinh tế, nơi mà chi phí lãi vay hiện đã vượt quá ngân sách quốc phòng. Tuy nhiên, trong các cuộc vận động tranh cử, chủ đề này dường như là một điều cấm kỵ. Tổng thống Trump đã hứa hẹn sẽ cắt giảm thuế sâu hơn nữa - một biện pháp mà theo các nhà kinh tế trung lập, sẽ chỉ khiến mức thâm hụt thêm trầm trọng. Phía đảng Dân chủ cũng không khác khi tập trung vận động vào các gói chi tiêu xã hội và trợ cấp xanh, đặt cược vào việc tăng trưởng kinh tế sẽ tự bù đắp cho những khoản vay.
Sự nguy hiểm không nằm ở bản thân con số tổng quát, mà ở tốc độ tích lũy. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc: nếu không có sự thay đổi lộ trình, trong vòng 30 năm tới, nợ công tại Mỹ sẽ chiếm 166% GDP. Trong khi đó, vấn đề thực sự của năm 2026 là ở lãi suất. Sau nhiều thập kỷ vay mượn với chi phí gần như bằng 0, Bộ Tài chính Mỹ hiện phải tái cấp vốn cho các khoản nợ cũ với mức lãi suất cao hơn nhiều. Điều này tạo ra một “vòng xoáy nợ”, khi Washington phải vay thêm tiền chỉ để trả lãi cho những khoản vay trước đó.
Tất nhiên, thế giới đang quan sát tình hình trong lo lắng. Sự thống trị của đồng USD dựa trên niềm tin rằng trái phiếu kho bạc Mỹ là “tài sản an toàn nhất thế giới”. Tuy nhiên, khi nợ công tăng không kiểm soát, các ngân hàng trung ương trên thế giới, từ Trung Quốc đến Brazil (Bra-xin) và ngay cả các nước châu Âu, cũng bắt đầu đa dạng hóa dự trữ của mình. Vàng đã đạt mức giá kỷ lục, không phải vì lạm phát hàng hóa, mà do được xem là hầm trú ẩn cuối cùng trước sự xói mòn giá trị của các đồng tiền pháp định. Nếu các nhà đầu tư quốc tế bắt đầu yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp cho rủi ro vỡ nợ (dù là trên lý thuyết) của Mỹ, chi phí vay mượn với hộ gia đình Mỹ, từ khoản vay mua nhà đến thẻ tín dụng, sẽ bùng nổ. Thế nhưng, trong một hệ thống chính trị bị chia rẽ sâu sắc, việc đề xuất cắt giảm chi tiêu (như y tế và an sinh xã hội) hoặc tăng thuế sẽ được coi là “tự sát chính trị”.
Dường như nước Mỹ đang đặt cược rằng thế giới sẽ luôn cần tới đồng USD và họ có thể tiếp tục in tiền vô hạn. Nhưng lịch sử kinh tế cho thấy mọi đế chế đều có giới hạn tài chính của nó. Giờ đây “quả bom” 40.000 tỷ USD đang đếm ngược, và sự im lặng của giới chính trị gia Mỹ chỉ khiến cho tiếng tích tắc trở nên đáng sợ hơn.