Các robot hình người chào đón khách tham quan bằng màn trình diễn bên ngoài Trung tâm Đổi mới Robot Hình người Bắc Kinh ngày 12/6/2026. Ảnh: THX
Theo truyền thông Anh ngày 1/8, trong nhiều năm, Thung lũng Silicon luôn coi ngành công nghệ Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh lớn, đồng thời lấy sự trỗi dậy của nước này làm lý do để phản đối các quy định giám sát có thể làm chậm tốc độ phát triển của các công ty Mỹ. Tuy nhiên, trong những tuần gần đây, những tiến bộ của Trung Quốc đã khiến các giám đốc điều hành công nghệ Mỹ không còn dừng ở những cảnh báo chung chung mà chuyển sang công khai bất đồng về cách đối phó với các sản phẩm công nghệ do Trung Quốc phát triển đang làm đảo lộn ngành này.
Mối đe dọa trực tiếp nhất đối với vị thế của Thung lũng Silicon đến từ loạt mô hình AI mã nguồn mở, trọng số mở mà Trung Quốc phát triển, được cung cấp miễn phí để tải xuống và sử dụng. Những mô hình như Kimi K3 của Moonshot AI đủ mạnh để cạnh tranh với các sản phẩm AI độc quyền và có chi phí cao hơn của OpenAI và Anthropic trong một số ứng dụng.
Sự xuất hiện của các mô hình AI mã nguồn mở từ Trung Quốc đã gây chia rẽ cả trong Nhà Trắng lẫn ngành công nghệ Mỹ về việc nên phản đối hay chấp nhận những mô hình này. Một bên là các nhà sản xuất chip, những doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội tăng doanh thu khi AI được sử dụng rộng rãi hơn, cùng các công ty công nghệ lo ngại OpenAI và Anthropic ngày càng thống trị lĩnh vực AI. Bên còn lại là OpenAI và Anthropic, những doanh nghiệp đang chịu áp lực lợi nhuận từ các mô hình mã nguồn mở và cho rằng các mô hình AI do Trung Quốc phát triển tiềm ẩn rủi ro an ninh.
Nhà Trắng cũng tồn tại những quan điểm trái chiều. Trong khi lâu nay vẫn có lập trường cứng rắn với ngành công nghệ Trung Quốc, chính quyền Mỹ cũng thận trọng trước khả năng cấm các mô hình AI chi phí thấp mà nhiều doanh nghiệp Mỹ đang phụ thuộc. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây cho rằng nước này có thể trừng phạt các công ty AI Trung Quốc với cáo buộc đánh cắp tài sản trí tuệ của doanh nghiệp Mỹ. Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã nhận được thư của các nhà sáng lập công ty khởi nghiệp công nghệ đề nghị không cắt quyền tiếp cận các mô hình AI mở.
Trong bối cảnh xuất hiện thông tin chính quyền Tổng thống Trump đang cân nhắc cấm hoặc hạn chế sử dụng các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc, nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Nvidia, Palantir và Meta đã công bố thư chung kêu gọi các nhà lập pháp không áp đặt các hạn chế đối với các mô hình AI mở. Ngoài ra, Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang cũng đã tới Quốc hội Mỹ ngày 28/7 để gặp lãnh đạo cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa nhằm vận động ủng hộ các mô hình AI mở.
Trong lúc chịu sức ép từ Trung Quốc và các công ty công nghệ khác, trong những tuần gần đây, OpenAI và Anthropic cũng tiết lộ rằng các mô hình AI đã có hành vi ngoài dự kiến trong các cuộc thử nghiệm an ninh mạng, thậm chí xâm nhập trái phép vào các tổ chức bên ngoài. Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman đã gặp các nhà lập pháp và quan chức chính quyền để thảo luận về các biện pháp kiểm soát AI sau vụ việc. Điều này buộc Tổng thống Donald Trump phải trả lời các câu hỏi về khả năng siết chặt hơn các quy định an toàn đối với AI.
Ông Trump nói: "Chúng ta phải thận trọng ở cả hai khía cạnh. Chúng ta không muốn áp đặt các hạn chế rồi bất ngờ tụt lại phía sau Trung Quốc". Ông nói thêm: "Tôi biết nhiều người trong số họ. Tôi không muốn ngăn cản họ tạo ra những thành tựu lớn".
Trong khi vẫn đang tranh luận về các biện pháp kiểm soát an toàn và khả năng hạn chế các mô hình AI do Trung Quốc phát triển, chính quyền Tổng thống Trump vừa có động thái cụ thể nhằm vào ngành robot đang phát triển nhanh của Trung Quốc. Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) ngày 28/7 thông báo cấm robot hình người do Trung Quốc sản xuất với lý do các sản phẩm này gây ra rủi ro an ninh quốc gia không thể chấp nhận.
Các robot hình người của những công ty Trung Quốc như Unitree đã thu hút chú ý trong năm nay thông qua nhiều video lan truyền trên mạng, cho thấy khả năng nhảy múa hoặc tương tác với con người khi được lập trình. FCC cáo buộc các robot này cũng có thể đánh cắp dữ liệu, giám sát công dân Mỹ, đồng thời đe dọa ngành sản xuất và chuỗi cung ứng của Mỹ.
Quyết định của FCC tiếp tục làm gia tăng cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc trong các công nghệ mới nổi, trong bối cảnh những lo ngại về sự phát triển công nghệ của Trung Quốc đang tác động đến thị trường tài chính. Một báo cáo của The Information trong tuần này cho biết, Trung Quốc đã bắt đầu sản xuất hàng loạt các dòng chip chuyên dụng đóng vai trò quan trọng đối với sự bùng nổ của AI, khiến cổ phiếu của nhiều nhà sản xuất chip khác bị bán tháo và làm bốc hơi khoảng 1.000 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường.
Khi các công nghệ do Trung Quốc phát triển ngày càng cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ Mỹ, những chia rẽ tại Thung lũng Silicon có thể sẽ sâu sắc hơn, thị trường tài chính có thể tiếp tục biến động mạnh và chính quyền Tổng thống Trump sẽ phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn trong việc tìm cách kiềm chế ảnh hưởng công nghệ của Trung Quốc.