Hải Phòng: Định hình siêu đô thị kinh tế biển từ tầm nhìn quy hoạch chiến lược

Tư duy "Quy hoạch đi trước một bước"

Trong chiến lược bứt tốc, Hải Phòng kiên định nguyên tắc quy hoạch phải đi trước một bước, giữ vai trò định hướng chiến lược và có ý nghĩa quyết định đối với cả tầm nhìn trước mắt lẫn lâu dài.

Từ góc độ thực tiễn, việc hợp nhất các đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp vừa qua đã thay đổi hoàn toàn cấu trúc đô thị cùng quy mô dân số của thành phố cảng. Quyết định số 423/QĐ-TTg ngày 11/3/2026 phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, giữ vai trò tháo gỡ triệt để những "chiếc áo chật" về hạ tầng, định vị rõ ràng các phân khu chức năng từ hệ thống cảng nước sâu, khu kinh tế xanh đến trung tâm công nghệ lõi.

Mục tiêu của Quy hoạch nhằm xây dựng phát triển Hải Phòng trở thành đô thị biển hiện đại, thông minh, có sức hút lan tỏa, khả năng cạnh tranh quốc tế; phát triển cân bằng giữa kinh tế - xã hội - môi trường; là hình mẫu về quản trị phát triển đô thị bền vững có bản sắc, bảo vệ tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hải Phòng hội tụ đầy đủ của 5 loại hình giao thông gồm đường bộ, đường thủy nội địa, đường sắt, đường hàng không và đường biển. Đây là nền tảng cốt lõi để thành phố vươn lên vị thế một trung tâm logistics quốc tế tầm cỡ. Minh chứng rõ nét nhất là hệ thống cảng nước sâu Lạch Huyện với các bến từ số 1 đến số 12 đang được đầu tư mở rộng, sở hữu khả năng tiếp nhận tàu trọng tải trên 200.000 tấn và kết nối trực tiếp đến các châu lục.

Sự phát triển đồng bộ này thúc đẩy mạnh mẽ dịch vụ logistics dịch chuyển về chất, với sản lượng hàng hóa qua cảng năm 2025 ước đạt 213 triệu tấn. 5 tháng đầu năm 2026, sản lượng hàng hóa qua cảng đạt 77,8 triệu tấn, tăng trên 11%. Đặc biệt, Hải Phòng tiếp tục dẫn đầu toàn quốc ở cả các chỉ số quan trọng: Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) thuộc 5 địa phương xuất sắc nhất cả nước; Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) và Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) năm 2025 đứng đầu cả nước, khẳng định vị thế là địa phương đi đầu trong cải cách hành chính, xây dựng chính quyền phục vụ và chuyển đổi số.

Hiện nay, thành phố đang tập trung quy hoạch các khu hậu cần hiện đại, ứng dụng công nghệ số nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm tối đa chi phí vận tải và nâng cao toàn diện năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế...

Sở hữu hai bến container số 3 và số 4 tại khu bến Lạch Huyện - khu vực cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, Công ty cổ phần Cảng Hải Phòng đang chứng minh vị thế chủ lực và năng lực bứt phá mạnh mẽ về hạ tầng cảng biển, đồng thời tạo nền tảng để Cảng Hải Phòng tiếp tục khẳng định vai trò doanh nghiệp nòng cốt trong hệ thống cảng biển quốc gia.

Theo ông Phạm Hồng Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Cảng Hải Phòng, nhằm phát huy tối đa hiệu quả đầu tư, đáp ứng yêu cầu phát triển ngày càng cao của ngành hàng hải và nền kinh tế đất nước, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam và Cảng Hải Phòng đang tiếp tục nghiên cứu, triển khai các dự án phát triển bến cảng mới theo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam.

Hiện, Cảng Hải Phòng đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái dịch vụ cảng biển, logistics đồng bộ, tạo động lực thu hút các tuyến dịch vụ quốc tế, gia tăng sản lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng. Đây cũng là tiền đề quan trọng để Cảng Hải Phòng tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm logistics và trung chuyển container quốc tế hiện đại của khu vực, xứng đáng với vị thế cảng cửa ngõ quốc gia và là đầu mối kết nối hàng hải quan trọng của Việt Nam với thế giới.

Trung tâm điều phối các dòng chảy thương mại, logistics

Tại buổi làm việc với Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ, thành bại của Nghị quyết chính là ở khâu tổ chức thực hiện, Hải Phòng đang hành động quyết liệt với phương châm bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, gắn liền với cơ chế kiểm tra và giám sát định kỳ.

Hải Phòng đã sớm quán triệt và cụ thể hóa các định hướng lớn của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, Chương trình hành động thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp khá rõ ràng thể hiện truyền thống năng động, sáng tạo và tinh thần tiên phong của Hải Phòng. "Những nội dung định hướng Nghị quyết của Trung ương, của Bộ Chính trị được cụ thể hóa thành những chương trình, đề án và các nhiệm vụ chủ yếu, nhiệm vụ trọng tâm, với những mục tiêu, kết quả cụ thể có thể đo lường được, kiểm đếm được, gắn với trách nhiệm rõ ràng, cụ thể. Cách làm này rất đáng ghi nhận và biểu dương, nhân rộng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Một trong những định hướng, chỉ đạo về nâng cấp mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, Hải Phòng hình thành hệ thống cảng biển, logistics và kinh tế biển hiện đại tầm quốc gia và quốc tế. Cần phát triển trung tâm logistics quốc tế gắn với hệ thống cảng biển hiện đại, vận tải đa phương thức, thương mại điện tử, cảng xanh và cảng thông minh. Cùng với triển khai Khu thương mại tự do thế hệ mới, cần thúc đẩy đồng bộ các công trình hạ tầng chiến lược như cảng Lạch Huyện, Nam Đồ Sơn, khu vực sông Văn Úc, nâng cấp Cát Bi và hệ thống kết nối đa phương thức. Mục tiêu đưa Hải Phòng trở thành trung tâm điều phối các dòng chảy thương mại, logistics và dịch vụ giá trị cao của miền Bắc.

Từ thực tế, Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, kinh tế biển đã giúp Hải Phòng bứt phá mạnh mẽ, ghi dấu những cột mốc tăng trưởng kỷ lục và khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế của cả vùng Bắc Bộ. Biển trở thành thỏi nam châm thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đổ về các khu kinh tế ven biển thành phố Cảng.

Sự chuyển dịch từ tư duy kinh tế biển sang tư duy không gian phát triển biển quốc gia mạnh theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra cho Hải Phòng tầm nhìn mới về việc kiến tạo không gian phát triển đồng bộ nhằm khơi thông các động lực tăng trưởng.

Đối với Hải Phòng luôn xác định rõ vai trò của mình trong cấu trúc phát triển quốc gia và vùng Bắc Bộ, vừa là một địa phương năng động, vừa phải vươn lên trở thành cực tăng trưởng dẫn dắt ở phía Bắc, trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics tầm cỡ quốc tế và kinh tế biển hiện đại, đồng thời là đầu mối kết nối thị trường nội địa với thị trường quốc tế.

Về định hướng Quy hoạch thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 và những năm tiếp theo, Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Ngọc Châu cho biết, căn cứ vào tiềm năng, thế mạnh của Hải Phòng về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, các yếu tố mang tính lịch sử và các cơ sở chính trị, pháp lý có liên quan, định hướng quy hoạch đến năm 2050, Hải Phòng phấn đấu trở thành thành phố cảng công nghiệp hiện đại, thông minh, sinh thái và đáng sống tầm cỡ thế giới; là trung tâm kinh tế biển, trung tâm cảng biển và logistics trọng điểm quốc gia và quốc tế; trung tâm du lịch chất lượng cao; trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học - công nghệ, đặc biệt là khoa học - công nghệ biển...

Tầm nhìn đến năm 2075 và các giai đoạn tiếp theo, Hải Phòng hướng tới trở thành siêu đô thị kinh tế biển hàng đầu thế giới, làm chủ các công nghệ lõi, khẳng định vị thế là trung tâm quốc tế về giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học và dịch vụ, với đời sống người dân đạt chuẩn hiện đại, văn minh và hạnh phúc.

Với định hướng và tầm nhìn trên, thành phố Hải Phòng xác định 3 mục tiêu chính của quy hoạch, gồm: Xây dựng phát triển Hải Phòng trở thành đô thị biển hiện đại, thông minh, có sức lan tỏa, khả năng cạnh tranh quốc tế; phát triển cân bằng giữa kinh tế - xã hội - môi trường; là hình mẫu về quản trị phát triển đô thị bền vững có bản sắc, bảo vệ tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu...