Người dân cần được biết rõ điều gì?
Phối cảnh trục đại lộ Sông Hồng. Ảnh: Phan Phương/TTXVN
Từ ngày 7/9, thành phố Hà Nội tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Thời gian lấy ý kiến cộng đồng dân cư là 20 ngày kể từ khi công khai hồ sơ.
Theo Kế hoạch số 176/KH-SXD ngày 5/9/2026 của Sở Xây dựng Hà Nội, việc lấy ý kiến trực tiếp được triển khai tại 16 phường, xã nằm trong ranh giới lập quy hoạch và 8 phường, xã thuộc vùng ảnh hưởng. Người dân trên toàn thành phố cũng có thể nghiên cứu hồ sơ, đóng góp ý kiến thông qua hình thức điện tử.
Sự quan tâm của người dân đối với quy hoạch sông Hồng là điều dễ hiểu. Đây không chỉ là câu chuyện tổ chức không gian hai bên bờ sông mà còn liên quan đến hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật, cảnh quan, môi trường, phòng, chống lũ, bảo tồn di sản và việc cải tạo, chỉnh trang các khu dân cư hiện hữu.
Với những người đang sinh sống trong khu vực nghiên cứu, điều họ muốn biết thường rất cụ thể: nơi ở của mình được định hướng ra sao; khu dân cư nào được giữ lại, chỉnh trang hoặc tái thiết; đường giao thông, trường học, công viên và các công trình công cộng sẽ được bố trí như thế nào; các di tích, làng nghề, không gian tín ngưỡng được bảo tồn ra sao; trường hợp phải di chuyển sẽ được áp dụng chính sách gì.
Những câu hỏi đó cần được tiếp nhận và giải đáp trên cơ sở hồ sơ, tài liệu chính thức. Khi thông tin chưa đầy đủ hoặc được diễn giải theo nhiều cách khác nhau, người dân dễ nhầm lẫn giữa phương án đang nghiên cứu với quyết định đã được phê duyệt, giữa ranh giới quy hoạch với phạm vi thu hồi đất hoặc giữa định hướng quy hoạch với một dự án đầu tư cụ thể.
Kế hoạch số 102-KH/TU ngày 5/9/2026 của Thành ủy Hà Nội yêu cầu nội dung thông tin phải chính xác, khách quan, kịp thời, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng; đồng thời thống nhất nguồn thông tin, dữ liệu và thông điệp truyền thông từ thành phố đến cơ sở. Đây là nền tảng quan trọng để việc lấy ý kiến không dừng lại ở hoàn thành thủ tục mà thực sự giúp người dân hiểu quy hoạch và tham gia vào quá trình hoàn thiện hồ sơ.
Theo kế hoạch, hồ sơ quy hoạch kèm phiếu lấy ý kiến được niêm yết, trưng bày tại trụ sở UBND phường, xã hoặc các điểm sinh hoạt công cộng. Hồ sơ và phiếu ý kiến điện tử cũng được đăng tải trên trang thông tin điện tử của UBND thành phố Hà Nội, Sở Xây dựng, Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội và hệ thống thông tin của các địa phương.
Việc kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến tạo thêm lựa chọn cho người dân. Những người sinh sống gần điểm niêm yết có thể trực tiếp xem bản đồ, nghiên cứu tài liệu và điền phiếu giấy. Người làm việc xa nơi cư trú hoặc không có điều kiện đến điểm trưng bày vẫn có thể tiếp cận hồ sơ, gửi ý kiến qua nền tảng điện tử.
Tại phường Hồng Hà, một trong những địa phương triển khai sớm công tác lấy ý kiến, hồ sơ được niêm yết tại 5 địa điểm thuộc các khu vực Chương Dương, Hồng Hà, Yên Phụ, Tứ Liên và Nhật Tân. Thời gian tiếp nhận từ ngày 7 đến hết ngày 26/9, gồm cả thứ Bảy và Chủ Nhật. Người dân có thể góp ý bằng phiếu giấy hoặc phiếu điện tử qua đường dẫn, mã QR được công khai tại các điểm niêm yết.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hồng Hà Bùi Tuấn Anh cho biết, việc lấy ý kiến được thực hiện bằng cả hai hình thức trực tiếp và trực tuyến, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tổng thể hồ sơ và những định hướng liên quan đến địa bàn phường. Ông cũng yêu cầu công tác tuyên truyền phải cung cấp đầy đủ thông tin về đất đai, tái định cư và các chính sách liên quan trực tiếp đến người dân.
Từ thực tế tại cơ sở có thể thấy, công khai hồ sơ không chỉ là đưa tài liệu lên mạng hoặc đặt bản vẽ tại một địa điểm cố định. Quy hoạch có nhiều nội dung chuyên môn, ký hiệu và bản đồ phức tạp nên người dân cần được hướng dẫn cách tiếp cận, xác định vị trí và lựa chọn đúng nội dung cần góp ý.
Cán bộ tại các điểm niêm yết vì vậy có vai trò hỗ trợ người dân tiếp cận hồ sơ, ghi nhận câu hỏi và chuyển những vấn đề vượt thẩm quyền tới cơ quan chuyên môn. Thông tin cung cấp tại các điểm lấy ý kiến cũng cần thống nhất, tránh tình trạng cùng một vấn đề nhưng được giải thích theo nhiều cách khác nhau.
Một nội dung được phường Hồng Hà đặc biệt lưu ý là phải giúp người dân phân biệt việc lấy ý kiến quy hoạch với quyết định đầu tư, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc triển khai một dự án cụ thể. Đợt lấy ý kiến hiện nay là lấy ý kiến đối với hồ sơ Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, không đồng nghĩa các quyết định liên quan đến từng thửa đất hoặc từng hộ dân đã được ban hành.
Làm rõ vấn đề này không chỉ giúp người dân góp ý đúng trọng tâm mà còn hạn chế những lo lắng không cần thiết trước các thông tin thiếu căn cứ.
Góp ý phải được tiếp nhận và giải trình
Minh bạch không kết thúc khi hồ sơ được công khai. Điều người dân quan tâm tiếp theo là ý kiến của mình được tiếp nhận, tổng hợp và phản hồi như thế nào.
Theo Kế hoạch số 176/KH-SXD, Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội phối hợp với Sở Xây dựng, Ban Quản lý đồ án quy hoạch kiến trúc và các đơn vị liên quan tổng hợp, tiếp thu, giải trình, hoàn thiện hồ sơ trước khi trình thẩm định, phê duyệt. Báo cáo tiếp thu, giải trình phải được công bố công khai, minh bạch.
Đây là khâu quan trọng để người dân nhận thấy việc tham gia góp ý mang lại giá trị thực tế. Những ý kiến về tái định cư, sinh kế, giao thông, trường học, không gian công cộng, môi trường, di sản hay phòng, chống lũ cần được tổng hợp thành từng nhóm vấn đề để nghiên cứu và trả lời rõ ràng.
Với nội dung phù hợp, cơ quan lập quy hoạch cần cho biết hồ sơ đã được tiếp thu, điều chỉnh như thế nào. Đối với ý kiến chưa thể tiếp thu, việc giải trình cũng cần nêu rõ căn cứ pháp lý, chuyên môn hoặc yêu cầu chung của quy hoạch. Công khai quá trình này sẽ giúp người dân theo dõi được sự thay đổi của hồ sơ qua từng bước, đồng thời tạo cơ sở để kiểm chứng những thông tin đang được lan truyền ngoài nguồn chính thức.
Tại hội nghị triển khai ở phường Hồng Hà, Chủ tịch UBND phường Lê Hồng Thắng khẳng định quan điểm của thành phố và địa phương là công khai để nhân dân được biết, tạo thuận lợi để người dân tiếp cận, nghiên cứu hồ sơ; đồng thời lắng nghe cả ý kiến đồng thuận, những băn khoăn, kiến nghị và ý kiến còn khác nhau.
Cách tiếp cận này phù hợp với bản chất của việc tham vấn cộng đồng. Đồng thuận không có nghĩa tất cả ý kiến ban đầu phải giống nhau, mà được hình thành qua quá trình cung cấp thông tin, trao đổi, giải thích và tiếp thu có trách nhiệm.
Không để thông tin thiếu kiểm chứng dẫn dắt dư luận
Trong “ma trận” thông tin về quy hoạch, nếu cơ quan chức năng không chủ động cung cấp tài liệu và giải đáp kịp thời, khoảng trống thông tin có thể nhanh chóng được lấp bằng suy đoán. Một bản vẽ không rõ nguồn gốc hoặc một phương án đã cũ cũng có thể bị hiểu là nội dung chính thức đang được lấy ý kiến.
Vì vậy, các cơ quan thành phố và chính quyền địa phương cần duy trì nguồn thông tin thống nhất, cập nhật tiến độ và chủ động làm rõ những vấn đề đang được dư luận quan tâm. Nội dung nào đã được quyết định phải được công bố rõ; nội dung nào mới là đề xuất, đang nghiên cứu hoặc chờ lấy ý kiến cũng phải được chú thích cụ thể.
Kế hoạch số 102-KH/TU yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền, cung cấp thông tin với đối thoại, tiếp nhận, tổng hợp và phản hồi ý kiến nhân dân. Kế hoạch cũng đặt trách nhiệm đối với người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị, địa phương nếu chậm trễ, thiếu trách nhiệm hoặc để xảy ra sai sót trong cung cấp thông tin. Cùng với cơ quan quản lý, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội, bí thư chi bộ, tổ trưởng tổ dân phố và ban công tác Mặt trận có trách nhiệm chuyển tải thông tin đến khu dân cư, nắm bắt tâm tư và phản ánh trung thực những vấn đề người dân quan tâm.
Các cơ quan báo chí cần kiểm chứng nguồn tin, sử dụng đúng khái niệm và phân biệt rõ giữa quy hoạch, dự án đầu tư, phương án nghiên cứu và quyết định đã được phê duyệt. Việc giật tít hoặc diễn giải thiếu căn cứ về thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, bồi thường, tái định cư có thể gây hiểu nhầm và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
Người dân cũng cần khai thác thông tin từ các kênh chính thức, kiểm tra nguồn trước khi chia sẻ và gửi ý kiến cụ thể về những nội dung liên quan đến địa bàn, nơi ở và cuộc sống của mình. Những góp ý xuất phát từ thực tế sẽ giúp cơ quan lập quy hoạch nhận diện đầy đủ hơn các vấn đề mà bản đồ, số liệu chuyên môn có thể chưa phản ánh hết.
Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là bước chuẩn bị quan trọng cho việc tổ chức lại một không gian có vị trí đặc biệt đối với lịch sử và tương lai của Thủ đô. Quá trình này càng công khai, thông tin càng rõ ràng và ý kiến càng được lắng nghe thì cơ sở đồng thuận càng vững chắc.
Minh bạch, vì thế, không chỉ để người dân biết một bản quy hoạch đang được lập. Minh bạch còn để người dân hiểu, tham gia và theo dõi cách ý kiến của mình được tiếp nhận. Khi thông tin đi trước một bước và đối thoại được duy trì trong suốt quá trình lập quy hoạch, đồng thuận xã hội sẽ được hình thành bằng niềm tin và trách nhiệm chung.