Hải Phòng kiến tạo động lực tăng trưởng mới từ khoa học, công nghệ

Hội thảo thu hút khoảng 200 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương; các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý; đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp...

Khẳng định vai trò cực tăng trưởng, trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng

Hội thảo gồm hai phiên chuyên đề. Phiên thứ nhất tập trung thảo luận “Những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”; phiên thứ hai thảo luận về “Đột phá về thể chế chính sách và gợi ý cho Hải Phòng”.

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất đánh giá Hải Phòng là một trong những cực tăng trưởng quan trọng của vùng Bắc Bộ và cả nước; đồng thời là trung tâm công nghiệp, cảng biển, logistics và dịch vụ quy mô lớn của khu vực duyên hải Bắc Bộ.

Với vị thế chiến lược cùng những lợi thế nổi trội về hạ tầng, kết nối và hội nhập quốc tế, Hải Phòng có đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, cực tăng trưởng năng động và hiện đại, giữ vai trò dẫn dắt sự phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, đóng góp ngày càng quan trọng vào quá trình phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng Hoàng Minh Cường, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và những biến động khó lường của kinh tế thế giới, yêu cầu đặt ra đối với các trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics lớn như Hải Phòng không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà quan trọng hơn là nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sử dụng nguồn lực, năng lực quản trị và khả năng thích ứng trước những thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh tế toàn cầu.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hải Phòng xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải thực sự trở thành nền tảng, động lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trong giai đoạn mới.

Thực tiễn đặt ra nhiều yêu cầu mới với Hải Phòng, trong đó thành phố là phải chuyển mạnh tư duy phát triển khoa học công nghệ từ quản lý lĩnh vực sang kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; từ hỗ trợ đơn lẻ sang thúc đẩy liên kết giữa nghiên cứu- ứng dụng- thị trường; lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo và lấy nhu cầu thực tiễn của phát triển làm định hướng cho hoạt động nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ.

Các ý kiến tại hội thảo đều thống nhất cho rằng, đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam hiện nay. Đối với Hải Phòng, đây vừa là cơ hội để phát huy các lợi thế sẵn có vừa là điều kiện để hình thành các động lực tăng trưởng mới, tạo bước phát triển đột phá và nâng cao vai trò là một cực tăng trưởng quan trọng của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không đơn thuần là đầu tư cho nghiên cứu hay ứng dụng công nghệ, mà trước hết là câu chuyện về thể chế, chính sách và năng lực quản trị phát triển. Vì vậy, Hải Phòng cần tiếp tục hoàn thiện môi trường chính sách, nâng cao chất lượng quản trị, tăng cường năng lực thực thi, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển mạnh mẽ.

Tạo dựng lợi thế cạnh tranh mới từ tri thức và công nghệ

Theo các chuyên gia, Hải Phòng cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo và cộng đồng xã hội vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thành phố. Trong hệ sinh thái đó, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm, là chủ thể trực tiếp ứng dụng, hoàn thiện và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Việc tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, đào tạo và sản xuất; thúc đẩy chia sẻ tri thức, dữ liệu và nguồn lực sẽ góp phần nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, tạo ra những động lực phát triển mới, bền vững và có sức lan tỏa lớn hơn.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Hải Phòng cần phát huy vai trò điều phối chuỗi cung ứng trong khu vực Bắc Bộ; mạnh dạn hơn trong đổi mới cơ chế tài chính; khai thác tối đa lợi thế từ mô hình khu thương mại tự do gắn với trung tâm đổi mới sáng tạo; đồng thời trở thành địa phương tiên phong trong thực thi các đột phá chính sách.

Các tham luận tại hội thảo cho rằng Hải Phòng đang đứng trước thời cơ thuận lợi để bứt phá trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics hiện đại, đổi mới sáng tạo và kinh tế biển hàng đầu của khu vực và cả nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần tiếp tục phát huy hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù; đẩy mạnh chuyển đổi số trên mọi lĩnh vực; chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo và tư vấn chính sách phục vụ công tác quản lý, điều hành và hoạch định chiến lược phát triển.

Bên cạnh đó, việc chủ động huy động, kết nối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và đối tác trong nước, quốc tế được đánh giá là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc tạo dựng lợi thế cạnh tranh mới và mở rộng không gian phát triển cho thành phố trong giai đoạn tới.

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Vân Hoa (Đại học Kinh tế Quốc dân) đề xuất Hải Phòng lựa chọn mô hình phát triển là mô hình Thành phố cảng xanh - Đô thị thông minh - Thịnh vượng hướng biển. Còn Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thọ Đạt (Chủ tịch Hội đồng khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, Hải Phòng cần xây dựng mô hình FDI cộng hưởng với nội lực, coi đầu tư nước ngoài là kênh tiếp nhận và lan tỏa công nghệ.

Thành phố cần trở thành nơi sản sinh tri thức, dữ liệu và các dịch vụ công nghệ cao; đồng thời xây dựng cơ chế đặt hàng đào tạo cụ thể, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo, hình thành các phòng thí nghiệm mở và trung tâm R&D dùng chung, tập trung phát triển nguồn nhân lực cho các cụm ngành chiến lược và có chính sách thu hút nhân tài phù hợp.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh, để phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới, Hải Phòng phải chuyển từ lợi thế cạnh tranh tĩnh sang lợi thế cạnh tranh động, dựa trên năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp, mức độ tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, chất lượng thể chế địa phương, hệ sinh thái khởi nghiệp, nguồn nhân lực kỹ thuật cao, năng lực quản trị dữ liệu và chất lượng sống của một đô thị cảng biển hiện đại.

Theo đó, thành phố cần từng bước chuyển đổi từ mô hình “địa phương công nghiệp - cảng biển” sang mô hình “trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics thông minh, đổi mới sáng tạo, kinh tế biển và đô thị quốc tế hiện đại”. Đây không chỉ là sự thay đổi về mô hình tăng trưởng mà còn là bước chuyển mang tính chất lượng trong tư duy phát triển.

Đánh giá cao ý nghĩa của hội thảo và các tham luận khoa học, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị thành phố Hải Phòng nghiên cứu, chắt lọc các đề xuất, giải pháp để cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch hành động phù hợp với điều kiện thực tiễn. Bộ trưởng nhấn mạnh, bên cạnh cơ chế, chính sách, Hải Phòng cần đặc biệt chú trọng đổi mới tư duy và nâng cao năng lực tổ chức thực thi nhằm tạo chuyển biến thực chất trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Phát biểu kết luận hội thảo, Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam khẳng định hội thảo là diễn đàn học thuật và chính sách có giá trị, góp phần làm rõ nhiều vấn đề quan trọng cả về lý luận và thực tiễn đối với quá trình phát triển của Hải Phòng nói riêng và cả nước nói chung. Các kết quả nghiên cứu, ý kiến trao đổi và kiến nghị của các nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý sẽ được ban tổ chức chắt lọc, hoàn thiện, qua đó góp phần cung cấp thêm cơ sở khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, tham mưu và hoạch định chính sách trong thời gian tới.