Kết hợp bảo đảm an ninh nguồn nước với phát triển du lịch sinh thái, dịch vụ, nuôi trồng thủy sản và các ngành kinh tế xanh, tạo động lực cho tăng trưởng bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hồ Suối Cam tọa lạc tại phường Bình Phước, tỉnh Đồng Nai, thường được người dân nơi đây gọi hồ Xuân Hương Đà Lạt.
Hiện Đồng Nai có 85 công trình thủy lợi, trong đó 63 hồ chứa nước. Trong 63 hồ chứa này có 61 hồ và đập dâng Đồng Hiệp có tiềm năng rất lớn trong việc khai thác nguồn nước, mặt nước, vùng phụ cận để phát triển nhiệm vụ đa mục tiêu của công trình thủy lợi (phát triển du lịch, dịch vụ, cảnh quan, nuôi trồng thủy sản...) như: hồ Suối Giai, hồ Suối Cam 1, hồ Tân Lợi, hồ Lộc Quang, hồ Đa Tôn, hồ Núi Le, hồ Suối Vọng…
Diện tích mặt nước có thể khai thác để nuôi trồng thủy sản khoảng 2.112 ha; diện tích vùng bán ngập và hạ lưu có thể khai thác để trồng cây lâu năm khoảng 371 ha; diện tích ven hồ có thể phát triển dịch vụ, du lịch, giải trí khoảng 131 ha.
Nằm trong vùng kinh tế phía Bắc thành phố Đồng Nai, hồ Phước Hòa tại xã Nha Bích được xem như là “lá phổi xanh” của khu vực với diện tích mặt nước hơn 2.077 ha là một lợi thế nổi bật, tạo nền tảng quan trọng cho định hướng phát triển bền vững của địa phương.
Theo Chủ tịch UBND xã Nha Bích Nguyễn Hồng Thái, hồ Phước Hòa giữ vai trò chiến lược về thủy lợi khi là hồ cấp 1 quốc gia, bảo đảm nguồn nước cho khu vực Đông Nam Bộ, góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và cấp nước sinh hoạt - đây là yếu tố nền tảng để bảo đảm an ninh nguồn nước và phát triển kinh tế lâu dài. Về không gian phát triển, mặt nước rộng lớn và cảnh quan thiên nhiên sông hồ bao quanh tạo điều kiện lý tưởng để hình thành các khu đô thị sinh thái ven hồ, khu nghỉ dưỡng, công viên sinh thái và sân golf gắn với không gian mở. Điều này không chỉ nâng cao giá trị bất động sản mà còn thúc đẩy du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, thể thao nước và các hoạt động giải trí gắn với thiên nhiên, gắn với chăm sóc sức khỏe cộng đồng, dịch vụ y tế, viện dưỡng lão và các ngành dịch vụ môi trường bền vững.
Bên cạnh đó, hồ Phước Hòa còn mang giá trị cảnh quan - môi trường, đóng vai trò “lá phổi xanh” cho toàn vùng, góp phần xây dựng hình ảnh đô thị xanh, hiện đại, hài hòa thiên nhiên. Từ đó, Nha Bích có thể trở thành điểm nhấn phát triển du lịch - dịch vụ - đô thị sinh thái, nâng tầm vị thế trong không gian phát triển mới của Đồng Nai nói riêng và vùng Đông Nam Bộ nói chung.
Ngay dưới chân núi Bà Rá là hồ Thác Mơ có diện tích rộng lớn khoảng 12.000 ha với sức chứa lên đến 1,3 tỷ m3 nước. Lòng hồ gồm 10 hòn đảo lớn nhỏ, được bao bọc xung quanh bởi những thảm cây xanh rợp bóng. Không chỉ giữ vai trò quan trọng trong việc cấp nước cho thủy điện, điều tiết lũ hạ du và phát triển nuôi trồng thủy sản địa phương, hồ Thác Mơ còn là điểm đến du lịch lý tưởng. Khi kết hợp với nét hùng vĩ của núi Bà Rá, nơi đây tạo nên một quần thể “trên núi, dưới hồ” vô cùng nên thơ và quyến rũ.
Dự án khu du lịch Bà Rá - Thác Mơ đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch trở thành Khu du lịch quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 không chỉ tôn vinh và bảo tồn những giá trị thiên nhiên, văn hóa, lịch sử bản địa, mà còn đóng vai trò là mắt xích kết nối các điểm đến lân cận như nhà máy thủy điện Thác Mơ, vườn quốc gia Bù Gia Mập…
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng, ngoài chức năng tích nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt, công nghiệp, phòng chống thiên tai, các hồ chứa thủy lợi còn rất giàu tiềm năng phục vụ phát triển kinh tế, xã hội, môi trường như điều hòa không khí khu vực, nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là các ngành du lịch, dịch vụ vui chơi, nghỉ dưỡng. Các công trình đều có hệ thống đường giao thông thuận lợi kết nối, tạo lợi thế khai thác các dịch vụ đa chức năng, đa giá trị.
Thành phố đang triển khai nhiều giải pháp nhằm phát huy tối đa tiềm năng và năng lực của công trình thủy lợi hiện có, khai thác và sử dụng hiệu quả công trình thủy lợi theo hướng đa mục tiêu, đáp ứng nhu cầu sử dụng dịch vụ từ công trình thủy lợi, góp phần phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Cụ thể, Đồng Nai rà soát, lập kế hoạch và bố trí nguồn vốn thực hiện sửa chữa, nâng cấp mở rộng các công trình có khả năng phát triển đa mục tiêu, phục vụ tưới tiêu, sản xuất nông nghiệp, phục vụ cấp nước cho sinh hoạt, công nghiệp, dịch vụ vui chơi giải trí, du lịch. Việc phân bổ vốn được ưu tiên, có trọng tâm, trọng điểm để thực hiện hiệu quả dự án.
Địa phương còn chú trọng cải tạo cảnh quan môi trường trong khu vực công trình gắn với phát triển du lịch sinh thái, phát huy được hết những lợi thế, tiềm năng mà công trình thủy lợi mang lại như: Nuôi trồng thủy sản, trồng cây trong vùng bán ngập; các dịch vụ du lịch lòng hồ, du lịch sinh thái, giải trí, nghỉ dưỡng... nhằm nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững giúp tăng thu nhập, tạo việc làm; thu hút khách du lịch, góp phần nâng cao đời sống kinh tế ở địa phương.
Thành phố bổ sung nhiệm vụ, xây dựng phương án khai thác công trình thủy lợi phù hợp với tiềm năng từng công trình và phù hợp với thực tế phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhằm phát huy tối đa công năng của hồ chứa, phát triển đa mục tiêu và phù hợp với định hướng phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn. Đồng thời, thành phố có giải pháp quảng bá tiềm năng lòng hồ, mặt nước, thu hút có chọn lọc các dự án du lịch bền vững, không gây ô nhiễm môi trường, nhằm khai thác tối đa lợi thế về tiềm năng công trình thủy lợi, đảm bảo nguồn thu cho tổ chức quản lý khai thác công trình.
UBND các xã, phường phối hợp với Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đồng Nai (đơn vị quản lý, vận hành, khai thác các công trình thủy lợi) trong lập phương án khai thác, quản lý lòng hồ, điều tiết nước tưới phục vụ sản xuất và sinh hoạt của nhân dân; lập hồ sơ sản phẩm, dịch vụ thủy lợi, xác nhận đối tượng và diện tích tưới, cấp nước theo thực tế của công trình; lập hồ sơ đầu tư đường vận hành xung quanh hồ; thực hiện tốt quy chế phối hợp trong công tác phòng ngừa, xử lý vi phạm pháp luật về thủy lợi, phòng chống thiên tai; chủ động điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch đầu tư khai thác dịch vụ, phát triển kinh tế xung quanh hồ nhằm tận dụng lợi thế hồ và có sự đồng bộ với phương án khai thác vùng bán ngập để nâng cao giá trị mặt nước, lòng hồ và vùng phụ cận.
Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đồng Nai căn cứ vào kế hoạch khai thác tổng hợp, mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ để phát huy năng lực công trình thủy lợi được phê duyệt, xây dựng phương án khai thác tổng hợp đối với từng công trình có tiềm năng khai thác tổng hợp; trong đó xác định rõ phương án khai thác tổng hợp phần đất, mặt nước, khu vực lòng hồ và vùng phụ cận lòng hồ... đảm bảo phù hợp với quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương có công trình thủy lợi, nhằm phát huy tối đa công năng của hồ chứa, đồng thời đảm bảo nhiệm vụ cung ứng sản phẩm dịch vụ công ích thủy lợi.