Gia tăng trẻ bị sỏi tiết niệu, nhiều ca phải can thiệp
BS.CKII Phan Tấn Đức, Trưởng khoa Thận - Niệu Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP Hồ Chí Minh) cho biết, sỏi đường tiết niệu không phải bệnh lý thường gặp ở trẻ em. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy, không ít bệnh nhi được đưa đến bệnh viện muộn khi đã xuất hiện các biến chứng như ứ nước thận, nhiễm khuẩn tiết niệu nặng, thậm chí suy giảm chức năng thận. Ở trẻ, sỏi có thể hình thành tại thận, niệu quản, bàng quang hoặc niệu đạo.
BS.CKII Phan Tấn Đức, Trưởng khoa Thận - Niệu Bệnh viện Nhi đồng 2 phẫu thuật nội soi lấy sỏi niệu cho bệnh nhi. Ảnh: BV
Theo thống kê của khoa Thận - Niệu, trong 3 năm gần đây, trung bình mỗi năm đơn vị tiếp nhận và điều trị khoảng 30 trường hợp trẻ mắc sỏi đường tiết niệu, trong đó gần 20 trường hợp phải can thiệp phẫu thuật.
Mới đây, khoa tiếp nhận một bé trai 12 tuổi nhập viện trong tình trạng đau bụng quặn cơn vùng hông trái, kèm ói, tiểu đục và sốt nhẹ. Kết quả thăm khám cho thấy, trẻ bị sỏi kẹt 1/3 dưới niệu quản trái, gây tắc nghẽn đường tiểu, dẫn đến nhiễm trùng tiết niệu và ứ nước thận trái. Sau khi điều trị ổn định tình trạng nhiễm trùng, bệnh nhi được lấy sỏi bằng phương pháp nội soi, ít xâm lấn và hồi phục nhanh.
PGS.TS.BS Phạm Ngọc Thạch, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết, sỏi đường tiết niệu ở trẻ em có xu hướng gia tăng do chế độ ăn mặn, uống ít nước, lạm dụng thức ăn nhanh, nước ngọt có gas và tình trạng nhiễm khuẩn tiết niệu tái đi tái lại. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, sỏi có thể gây ứ nước thận kéo dài, nhiễm khuẩn thận, tăng huyết áp và suy thận mạn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất và chất lượng sống của trẻ.
Một sai lầm phổ biến hiện nay là nhiều phụ huynh tự chẩn đoán trẻ đau bụng do rối loạn tiêu hóa hoặc viêm đường tiểu nhẹ, tự ý dùng thuốc giảm đau, kháng viêm, kháng sinh mà không đưa trẻ đi thăm khám. Việc bỏ qua các cơn đau hông lưng tái diễn hoặc trì hoãn siêu âm, xét nghiệm khiến bệnh chỉ được phát hiện khi đã chuyển nặng, thậm chí có tiểu máu hoặc biến chứng thận. Ngoài ra, thói quen không cho trẻ uống đủ nước, ít nhắc trẻ đi tiểu đều cũng làm tăng nguy cơ hình thành sỏi đường tiết niệu.
Dấu hiệu cảnh báo trẻ bị sỏi thận và phòng bệnh
Theo BS.CKII Phan Tấn Đức, tùy vị trí và kích thước, sỏi đường tiết niệu ở trẻ có thể gây đau hông lưng, đau bụng dưới, đau quặn từng cơn, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu đục hoặc tiểu ra máu. Một số trẻ chỉ có biểu hiện không điển hình như quấy khóc, biếng ăn, sốt không rõ nguyên nhân
Thức ăn nhanh làm tăng nguy cơ trẻ bị sỏi niệu.
Thông qua xét nghiệm, siêu âm và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ có thể phát hiện sỏi và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp, từ điều trị nội khoa hỗ trợ tống sỏi đến các kỹ thuật can thiệp như tán sỏi, nội soi hoặc phẫu thuật trong những trường hợp phức tạp.
Tuy nhiên, nhiều phụ huynh còn chủ quan, tự mua thuốc cho trẻ uống mà không đưa đi khám sớm. Việc trì hoãn điều trị khiến sỏi ngày càng lớn, gây bít tắc dòng nước tiểu, làm tổn thương thận và để lại hậu quả lâu dài.
“Phát hiện sớm giúp điều trị ít xâm lấn, hạn chế phẫu thuật, giảm đau cho trẻ và giảm nguy cơ tổn thương thận vĩnh viễn”, PGS.TS.BS Phạm Ngọc Thạch nhấn mạnh.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần đưa trẻ đi khám khi có các dấu hiệu bất thường đường tiểu như đau bụng, đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu khó, tiểu đục, tiểu ra máu hoặc nước tiểu có mùi hôi; đặc biệt khi kèm sốt, mệt mỏi, chán ăn hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
Để phòng ngừa sỏi đường tiết niệu, phụ huynh cần khuyến khích trẻ uống đủ nước mỗi ngày, tăng cường rau xanh và trái cây tươi; hạn chế thức ăn mặn, nhiều đạm, đồ ăn nhanh và nước ngọt có gas. Trẻ cần được tập thói quen đi tiểu đều, không nhịn tiểu và theo dõi màu sắc, tần suất nước tiểu.
Với trẻ có tiền sử sỏi hoặc nhiễm khuẩn tiết niệu tái phát, cần được siêu âm và kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm và xử trí kịp thời.