Việc tiêu thụ nhiều chất bảo quản thực phẩm có liên quan đến tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2. Ảnh minh họa: labmate-online.com
Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc INSERM (Viện Nghiên cứu Y tế và Sức khỏe Quốc gia Pháp) phối hợp với INRAE (Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Quốc gia), Đại học Sorbonne Paris Nord, Đại học Paris Cité và Cnam thực hiện, trong khuôn khổ nhóm nghiên cứu dịch tễ học dinh dưỡng CRESS-EREN. Phân tích dựa trên dữ liệu của hơn 100.000 người trưởng thành tham gia đoàn hệ NutriNet-Santé và được công bố trên tạp chí Nature Communications.
Chất bảo quản là một nhóm phụ gia thực phẩm được sử dụng rộng rãi nhằm kéo dài thời hạn sử dụng của thực phẩm và đồ uống chế biến sẵn. Theo cơ sở dữ liệu Open Food Facts World, đến năm 2024 có khoảng 3,5 triệu sản phẩm thực phẩm - đồ uống được ghi nhận, trong đó hơn 700.000 sản phẩm chứa ít nhất một chất bảo quản.
Các nhà nghiên cứu chia chất bảo quản thành hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất là chất bảo quản không có tính chống oxy hóa, có tác dụng làm chậm sự phát triển của vi sinh vật hoặc các phản ứng hóa học gây hư hỏng thực phẩm. Nhóm thứ hai là các chất phụ gia chống oxy hóa, giúp bảo vệ thực phẩm bằng cách hạn chế tác động của oxy. Trên nhãn thành phần, các chất này thường được ký hiệu bằng mã châu Âu từ E200–E299 và E300–E399.
Nghiên cứu theo dõi 108.723 người trưởng thành tại Pháp trong giai đoạn 2009-2023. Người tham gia định kỳ cung cấp thông tin về tiền sử bệnh, đặc điểm nhân khẩu học, lối sống, mức độ vận động thể lực và chế độ ăn uống. Các nhà khoa học đã đối chiếu chi tiết thực phẩm và nhãn hiệu mà người tham gia tiêu thụ với nhiều cơ sở dữ liệu khác nhau để ước tính mức phơi nhiễm lâu dài với chất bảo quản.
Tổng cộng 58 phụ gia liên quan đến chất bảo quản được xác định, trong đó 17 chất được phân tích riêng vì có ít nhất 10% người tham gia sử dụng. Phân tích đã điều chỉnh nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh, như tuổi, giới, trình độ học vấn, hút thuốc, uống rượu và chất lượng tổng thể của chế độ ăn.
Trong thời gian nghiên cứu, có 1.131 trường hợp được chẩn đoán mắc tiểu đường tuýp 2. So với nhóm tiêu thụ ít chất bảo quản nhất, những người có mức tiêu thụ cao hơn có nguy cơ mắc bệnh tăng 47%. Cụ thể, nhóm chất bảo quản không chống oxy hóa liên quan tới mức tăng nguy cơ 49%, còn nhóm phụ gia chống oxy hóa là 40%.
Trong số các chất được phân tích riêng lẻ, 12 chất cho thấy mối liên hệ với nguy cơ mắc bệnh cao hơn, bao gồm cả những chất thường gặp như potassium sorbate (E202), sodium nitrite (E250), calcium propionate (E282), citric acid (E330) và phosphoric acid (E338).
Giám đốc nghiên cứu của INSERM Mathilde Touvier cho biết: “Đây là nghiên cứu đầu tiên trên thế giới xem xét mối liên hệ giữa phụ gia bảo quản và tỷ lệ mắc tiểu đường tuýp 2. Dù cần được xác nhận thêm, các kết quả này phù hợp với dữ liệu thực nghiệm cho thấy tác động bất lợi của một số hợp chất.”
Theo các tác giả, phát hiện mới này ủng hộ các khuyến nghị y tế công cộng về việc ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến và hạn chế tối đa việc tiêu thụ các phụ gia không cần thiết, nhằm bảo vệ sức khỏe lâu dài của người tiêu dùng.