Tuyên Quang nỗ lực phát huy hiệu quả Chương trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Là địa phương có 46 dân tộc cùng sinh sống, đồng bào DTTS chiếm 73,5% dân số, Tuyên Quang xác định phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Toàn tỉnh hiện có 123/124 xã thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi với 1.905 thôn đặc biệt khó khăn. Giai đoạn 2021 - 2025, Chương trình mục tiêu quốc gia được bố trí tổng nguồn vốn trên 9.367 tỷ đồng, tạo nguồn lực lớn để đầu tư đồng bộ hạ tầng, phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Từ đầu tư hạ tầng đến tạo sinh kế

Nếu trước đây nhiều thôn, bản vùng cao còn cách trở bởi những con đường đất lầy lội mỗi mùa mưa thì nay hàng loạt tuyến giao thông liên xã, liên thôn đã được cứng hóa. Hệ thống trường học, nhà văn hóa, công trình cấp nước sinh hoạt được đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tốt hơn các dịch vụ thiết yếu.

Hạ tầng được cải thiện không chỉ giúp rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở rộng cơ hội phát triển kinh tế. Nông sản của người dân được vận chuyển thuận lợi hơn, chi phí giảm, khả năng kết nối thị trường được nâng lên. Nhiều địa phương đã hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với tiêu thụ sản phẩm, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa.

Song song với đầu tư hạ tầng, các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất đã tạo động lực để người dân vươn lên thoát nghèo. Hàng nghìn hộ đồng bào DTTS được hỗ trợ cây, con giống, vật tư nông nghiệp, tập huấn kỹ thuật và tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Tri Phú Hà Đình Đạt, từ nguồn vốn chương trình, địa phương đã triển khai nhiều dự án như chăn nuôi trâu sinh sản gắn với tiêu thụ theo chuỗi giá trị, phát triển vùng tre nguyên liệu, chăn nuôi gà liên kết, hỗ trợ giống keo... Qua đó, hàng trăm hộ dân có điều kiện mở rộng sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập.

Bên cạnh phát triển sản xuất, nhiều hộ nghèo còn được hỗ trợ xây dựng nhà ở, công trình nước sinh hoạt phân tán, góp phần cải thiện điều kiện sống. Hạ tầng nông thôn từng bước hoàn thiện, an ninh trật tự được giữ vững, bản sắc văn hóa các dân tộc được quan tâm gìn giữ. Tại xã Tri Phú, tỷ lệ hộ nghèo hiện còn khoảng 44%; dù vẫn ở mức cao nhưng đã giảm đáng kể so với những năm trước.
Không chỉ hướng tới mục tiêu giảm nghèo, Chương trình còn tạo điều kiện để các địa phương bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Nhiều lễ hội, nghề thủ công, làng nghề được khôi phục gắn với phát triển du lịch cộng đồng, vừa tạo thêm việc làm, vừa góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc.

Tháo "điểm nghẽn" giải ngân

Bên cạnh những kết quả tích cực, tiến độ giải ngân nguồn vốn đang là thách thức lớn trong giai đoạn cuối của Chương trình.Theo thống kê, tổng nguồn vốn Chương trình giai đoạn 2021 - 2025 chuyển sang thực hiện trong năm 2026 là trên 1.530 tỷ đồng. Đến nay, toàn tỉnh mới giải ngân được hơn 40% kế hoạch. Dù tiến độ đã được cải thiện so với đầu năm nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu đề ra; một số địa phương và chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân còn thấp.

Thực tế cho thấy, những khó khăn phát sinh trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, hợp nhất tỉnh và chuyển giao chủ đầu tư nhiều công trình đã tác động trực tiếp đến tiến độ thực hiện. Cùng với đó, giá vật liệu xây dựng biến động, năng lực của một số nhà thầu còn hạn chế, trong khi đội ngũ cán bộ phụ trách chương trình ở cấp xã còn mỏng, chủ yếu kiêm nhiệm, khiến việc hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và tổ chức thực hiện chưa đáp ứng yêu cầu.

Theo Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Văn Dưng, thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục duy trì các tổ công tác thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tiến độ thực hiện tại cơ sở; kịp thời nắm bắt những khó khăn, vướng mắc để tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo tháo gỡ. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu tư rà soát thủ tục pháp lý, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án, phấn đấu nâng cao tỷ lệ giải ngân trong những tháng cuối năm. Song song với đó, Sở sẽ tham mưu xây dựng kế hoạch triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, bảo đảm tính kế thừa và phát huy hiệu quả các nguồn lực đầu tư.

Có thể thấy, nguồn lực đầu tư từ Chương trình mục tiêu quốc gia đã tạo sức bật rõ nét cho vùng đồng bào DTTS và miền núi Tuyên Quang. Tuy nhiên, để những công trình, dự án thực sự phát huy hiệu quả, việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân và nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện là yêu cầu cấp thiết. Khi từng "điểm nghẽn" được tháo gỡ, nguồn vốn sẽ được chuyển hóa thành những công trình thiết thực, những mô hình sinh kế hiệu quả và những cơ hội phát triển bền vững, tiếp tục rút ngắn khoảng cách phát triển giữa vùng cao với các khu vực khác của tỉnh.