Năm 2014, Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình) được Tổ chức UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới. Tỉnh Ninh Bình hướng tới đưa Tràng An là một trong những trung tâm du lịch sinh thái, văn hóa, tâm linh lớn nhất miền Bắc và là một “dấu chấm xanh” trên bản đồ du lịch thế giới. Ảnh minh họa: TTXVN
Cụ thể, ngay sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, Ban Chấp hành Đảng bộ phường đã ban hành Nghị quyết số 01-NQ/ĐU ngày 25/7/2025 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng trên địa bàn phường. Đến nay, sau 1 năm thực hiện, trật tự xây dựng trên địa bàn đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước lập lại kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
Kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm
Phường Nam Hoa Lư sau sắp xếp có diện tích trên 54km2, dân số trên 52.000 người. Địa phương có nhiều lợi thế về phát triển kinh tế thương mại, du lịch, dịch vụ, làng nghề truyền thống, đặc biệt có phần lớn diện tích nằm trong Quần thể danh thắng Tràng An, Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Trên địa bàn phường có nhiều khu, điểm du lịch thu hút đông du khách như: Tam Cốc - Bích Động, Khu du lịch sinh thái vườn chim Thung Nham... Lợi thế về phát triển du lịch, dịch vụ đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý qui hoạch, đất đai, trật tự xây dựng và bảo vệ di sản.
Theo Đảng ủy phường Nam Hoa Lư, do địa bàn quản lý rộng, nhu cầu xây dựng nhà ở và phát triển cơ sở lưu trú, du lịch tăng nhanh, nhiều tồn tại lịch sử về đất đai, xây dựng chưa được giải quyết dứt điểm; một số đối tượng lợi dụng thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính để vi phạm; áp lực phát triển kinh tế du lịch dẫn đến nguy cơ phát sinh các hành vi lấn chiếm đất đai, xây dựng trái phép, đặc biệt trong khu vực Di sản Tràng An.
Ông Nguyễn Phi Hà, Trưởng phòng Kinh tế (UBND phường Nam Hoa Lư) cho rằng, việc triển khai Nghị quyết số 01-NQ/ĐU đã định hình phương châm hành động: Lấy tuyên truyền, vận động, phòng ngừa là chính; phát hiện từ sớm, xử lý từ đầu, xử lý kiên quyết với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, gắn với nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ địa bàn và rõ trách nhiệm”. Trên địa bàn phường đã tổ chức ký cam kết 100% cán bộ, đảng viên không vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng. Trong quá trình thực hiện, địa phương đã phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời nhiều vụ việc vi phạm, đảm bảo tuân thủ pháp luật, không để hình thành điểm nóng hay phát sinh khiếu kiện phức tạp, kéo dài.
Trong quá trình thực hiện Nghị quyết, ông Nguyễn Phi Hà cho biết còn có những bất cập phát sinh từ thực tiễn như: công tác tuyên truyền tại một số tổ dân phố chưa sâu rộng, ý thức của một số hộ dân chưa tốt, vẫn còn trường hợp tái phạm; việc củng cố hồ sơ để xử lý hình sự đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm chưa được quan tâm đúng mức; việc quản lý di sản theo các qui định còn phát sinh vướng mắc trong thực tiễn, nhất là dịch vụ lưu trú, cấp phép xây dựng mới đối với công trình nhà ở riêng lẻ trong vùng lõi di sản.
Thường xuyên bám sát địa bàn, lực lượng Công an phường Nam Hoa Lư đã kịp thời phát hiện, xử lý nhiều vụ vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng. Thực tiễn cho thấy, nếu không quản lý chặt chẽ, các hành vi vi phạm như lấn chiếm đất công, xây dựng không phép, sai phép, đặc biệt là vi phạm về trật tự xây dựng tại vùng đệm và vùng lõi di sản sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh, cảnh quan thiên nhiên và làm nảy sinh các vấn đề phức tạp liên quan đến an ninh, trật tự. Thượng tá Hoàng Văn Tài, Trưởng Công an phường Nam Hoa Lư nêu rõ, lực lượng Công an đã tham mưu UBND phường ban hành 9 kế hoạch, triển khai 2 nhóm nhiệm vụ cơ bản gồm tham mưu công tác quản lý quy hoạch và tham mưu theo đặc thù khu du lịch. Công an phường cũng ban hành trên 20 kế hoạch triển khai các mặt công tác tuần tra, kiểm soát địa bàn, nắm chắc biến động về đất đai, quản lý cư trú, kịp thời nhận diện các biểu hiện vi phạm đất đai, xây dựng trái phép khi mới phát sinh. Lực lượng chức năng chú trọng đổi mới, sâu sát trong công tác tuyên truyền, vận động. Lực lượng cảnh sát khu vực đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà”. Đối với các hộ đang có ý định xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở, lực lượng Công an đều chủ động gặp gỡ, hướng dẫn làm thủ tục xin cấp phép theo đúng qui định; đồng thời yêu cầu ký cam kết không tập kết vật liệu cản trở giao thông, không xây dựng trái phép.
Tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý trật tự xây dựng
Du khách tham quan điểm du lịch Phố cổ Hoa Lư. Ảnh: Đức Phương/TTXVN
Ông Nguyễn Văn Cường, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Nam Hoa Lư cho rằng, sau 1 năm thực hiện Nghị quyết, công tác quản lý nhà nước về đất đai, qui hoạch và trật tự xây dựng trên địa bàn đã có sự chuyển biến rõ nét. Các qui định của pháp luật về đất đai, xây dựng được công khai rộng rãi. Việc tiếp nhận, giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến đất đai, cấp phép xây dựng được thực hiện đúng qui định; công tác kiểm tra hiện trạng sử dụng đất, xây dựng được duy trì thường xuyên, nhất là tại các khu vực trọng điểm, khu vực có nguy cơ phát sinh vi phạm cao như: vùng lõi, vùng đệm Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Tràng An, các tuyến giao thông chính và các khu vực đang phát triển dịch vụ, du lịch. Từ khi triển khai Nghị quyết đến nay, toàn phường đã phát hiện 133 trường hợp vi phạm (gồm 100 trường hợp vi phạm đất đai và 33 trường hợp vi phạm trật tự xây dựng); xử lý dứt điểm 125 trường hợp vi phạm (đạt trên 94%), 8 trường hợp còn lại đang hoàn thiện hồ sơ để xử lý theo qui định của pháp luật.
Theo Chủ tịch UBND phường Nam Hoa Lư, để tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết, thời gian tới, phường thực hiện nghiêm các văn bản chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh về công tác quản lý qui hoạch, quản lý đất đai, trật tự xây dựng và quản lý di sản; kiện toàn lại các tổ công tác, tổ tuần tra sau khi sắp xếp xong các tổ dân phố và tổ bảo vệ an ninh trật tự cơ sở; rà soát, bổ sung nội dung của qui chế phối hợp trong việc tuần tra, phát hiện và xử lý, đảm bảo rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm giữa các tổ công tác, tổ tuần tra và các phòng chuyên môn. Phường chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thực hiện tốt cơ chế phối hợp với Công an phường, Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An và các đơn vị có liên quan trong việc xử lý các trường hợp vi phạm; thường xuyên rà soát, cập nhật các qui định mới của pháp luật để thực hiện thống nhất, đồng bộ. Các cơ quan, tổ chức, cá nhân được phân công thường xuyên tổ chức kiểm tra, rà soát, phân loại các trường hợp vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng trên địa bàn để tham mưu cho UBND phường xây dựng kế hoạch, phương án xử lý cụ thể các trường hợp vi phạm. Phường đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý đất đai và trật tự xây dựng; từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, hồ sơ địa chính số; mở rộng ứng dụng phương tiện bay không người lái UAV, ảnh viễn thám và hệ thống thông tin địa lý (GIS), góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước...
Đánh giá về hiệu quả triển khai Nghị quyết 01-NQ/ĐU tại phường Nam Hoa Lư, ông Đặng Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình cho rằng, Đảng ủy phường đã lựa chọn đúng nhiệm vụ trọng tâm để tập trung lãnh đạo ngay từ đầu nhiệm kỳ, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị; từng bước hình thành cơ chế phối hợp, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cán bộ phụ trách địa bàn. Nhờ đó, công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng đã có những kết quả rõ nét hơn. Các hành vi vi phạm được phát hiện kịp thời, kiểm soát chặt chẽ hơn, tỷ lệ xử lý đạt kết quả tích cực. Nhiều trường hợp được tuyên truyền, vận động tự giác khắc phục, góp phần giữ vững kỷ cương trong quản lý.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình thông tin thêm, phường Nam Hoa Lư sẽ tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, lấy phòng ngừa là chính, chủ động rà soát, nắm chắc tình hình, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo đúng qui định của pháp luật; không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý hoặc xử lý không dứt điểm, làm ảnh hưởng đến kỷ cương, kỷ luật trong quản lý nhà nước. Cùng với đó, phường đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng và bảo vệ di sản; xây dựng địa phương ngày càng phát triển văn minh, hiện đại và bền vững.