Hải Phòng trong dòng chảy văn hóa và đổi mới - Bài 1: Nơi hội tụ trí tuệ, khát vọng

Trong dòng chảy văn hóa và đổi mới, thành phố cảng đang viết tiếp nhịp phát triển bằng những chủ trương đột phá, đồng thời lan tỏa sắc đỏ phượng vĩ như biểu tượng của niềm tự hào và khát vọng vươn xa. Phóng viên TTXVN thực hiện chùm 2 bài với chủ đề "Hải Phòng trong dòng chảy văn hóa và đổi mới".

Bài 1: Nơi hội tụ trí tuệ, khát vọng

Đột phá trong tư duy, cùng khát vọng vươn tới những tầm cao mới, đang trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy thành phố cảng chuyển mình. Hải Phòng hôm nay vừa là điểm đến của hàng hóa và dòng chảy thương mại, đồng thời là nơi hội tụ trí tuệ, khát vọng và những bước đi chiến lược.

Khởi nguồn từ nền tảng

Nằm ở cửa ngõ phía Đông Bắc hướng ra biển, Hải Phòng mang giá trị đặc biệt trong tiến trình dựng nước và giữ nước. Những năm 20 của thế kỷ trước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chọn nơi đây như một "đầu cầu" quan trọng cho việc gây dựng tổ chức và con người cũng như truyền bá giá trị cách mạng mới giải phóng, giành độc lập dân tộc. Khi ấy, Hải Phòng không chỉ là nơi đón, tập kết lực lượng thanh niên yêu nước, tiến bộ để đưa sang huấn luyện, đào tạo nguồn lực cách mạng tại Quảng Châu (Trung Quốc), mà còn là địa điểm tiếp nhận nguồn tài liệu, sách báo cách mạng từ nước ngoài về trong nước. Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc bằng chiêm nghiệm và tầm nhìn thực tiễn đã nhận diện được giá trị vị trí chiến lược đặc biệt của thành phố cảng Hải Phòng với tiến trình cách mạng đất nước. 

Trong những năm 30 đến trước Cách mạng tháng Tám 1945, Đảng bộ Hải Phòng với nhiều nhà cách mạng kiệt xuất như Nguyễn Đức Cảnh, Tô Hiệu, Lương Khánh Thiện, Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Văn Linh, Lê Quang Đạo… đã kiên cường, sáng tạo, giữ vững phong trào cách mạng trong điều kiện khắc nghiệt của thực dân, trở thành điểm sáng của cả nước.

Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, bám sát chỉ đạo của Trung ương, Hải Phòng tiên phong sáng tạo, với bản lĩnh và đổi mới, đặt chữ "dám" trong tư duy lãnh đạo và hành động. Quân dân thành phố đã tạo nên chiến thắng Cát Bi vang dội, tạo điều kiện quan trọng cho quân ta toàn thắng ở Điện Biên Phủ; rồi kiên cường trong phong trào "Sóng Duyên hải" đi đầu cả nước, giữ vững cửa ngõ miền Bắc thông suốt trước vòng vây ngư lôi của kẻ xâm lược mạnh, góp phần vào thắng lợi lịch sử ngày 30/4/1975.

Sau thống nhất, trong bối cảnh khó khăn thời bao cấp, Hải Phòng đã tìm tòi để "ló cái khôn", khởi nguồn từ sự nung nấu và tinh thần "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm". Từ vùng Đoàn Xá ven cửa biển Văn Úc, tư duy đột phá ấy trở thành hành động, mở đường cho khát vọng vì người dân.

Trong quá trình đổi mới, Hải Phòng tiếp tục vận dụng cơ chế "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" đã được kiểm nghiệm thực tế và bổ sung thành "dân giám sát, dân thụ hưởng", khẳng định quyền lợi người dân gắn với phát triển.

Bước sang thế kỷ mới, trước yêu cầu hội nhập, Hải Phòng đã chủ động đề xuất và hiện thực hóa cảng nước sâu Lạch Huyện - trung tâm cảng biển hướng đại dương, vừa phục vụ thương mại quốc tế, vừa đảm bảo quốc phòng an ninh. Đây chính là đột phá tư duy chiến lược, khát vọng phát triển mạnh mẽ mang tên Hải Phòng.

Theo Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hải Phòng Nguyễn Văn Hiểu, đối với thành phố, điểm trong lịch sử gần một thế kỷ qua cho thấy, đổi mớimạnh mẽ về tư duy cùng với niềm khát khao mãnh liệt cho những tầm cao mới đã góp phần quan trọng tạo nên một đô thị hướng biển, cảng biển bản lĩnh, năng động, sáng tạo; đóng vai trò quan trọng trong định hướng phát triển không chỉ cho thành phố, mà còn cho cả vùng, liên vùng và đất nước.   

Bước chuyển mạnh mẽ từ định hướng của Trung ương

Hải Phòng đã và đang có bước chuyển mạnh mẽ từ định hướng của Trung ương. Song song với phát triển hạ tầng và kinh tế, thành phố nổi bật với tư duy đột phá về xã hội, đó là đầu tư phúc lợi đi trước tốc độ tăng trưởng. Cơ chế "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" được bổ sung thành "dân giám sát, dân thụ hưởng", khẳng định sự ưu việt trong phát triển gắn với an sinh.

Tại buổi làm việc với Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định, Hải Phòng hôm nay, càng thêm giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, văn hiến và khoa bảng, gắn với những dấu ấn lớn của lịch sử: Khúc Thừa Dụ thời tự chủ; truyền thống khoa bảng Văn miếu Mao Điền, Côn Sơn - Kiếp Bạc được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc - UNESCO ghi danh, chiến thắng Bạch Đằng oanh liệt… Trong kỷ nguyên mới, Hải Phòng tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm công nghiệp và cảng biển quan trọng của cả nước, thể hiện rõ khát vọng phát triển mạnh mẽ và tinh thần tiên phong của một thành phố cảng anh hùng.

Năm 2025, Hải Phòng đã đạt được nhiều kết quả rất đáng tự hào, GRDP tăng 11,81%, đứng thứ hai cả nước và cao nhất trong các thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời là năm thứ 11 liên tiếp thành phố duy trì mức tăng trưởng hai con số. Quy mô nền kinh tế đứng thứ 3 cả nước (gần 30 tỷ USD). Thành phố cũng dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư nước ngoài với hơn 1.800 dự án FDI còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký đạt hơn 51 tỷ USD (tính đến ngày 31/3/2026). Hải Phòng là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng và hấp dẫn các nhà đầu tư quốc tế. 

Trong lĩnh vực xã hội, nhiều chỉ tiêu đạt kết quả tích cực, nhất là giải quyết việc làm; du lịch phát triển mạnh. Hải Phòng đã đạt nhiều thành tích nổi bật trong cải cách hành chính và quản trị công, khi đồng thời đứng đầu cả nước ở các chỉ số PCI, PAR Index, SIPAS và PGI (Chỉ số xanh cấp tỉnh). 

Được định vị là trung tâm vùng Duyên hải Bắc Bộ và Đồng bằng sông Hồng, Hải Phòng chủ động đầu tư ngân sách xây cầu vượt sông sang tỉnh bạn, tạo liên kết cứng, đồng thời thúc đẩy liên kết mềm về kinh tế, nhân lực, giáo dục, khoa học. Đây chính là đột phá tư duy trong khát vọng phát triển và hội nhập của thành phố cảng.

Theo Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Ngọc Châu, định hướng Quy hoạch thành phố đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 và những năm tiếp theo xác định công tác quy hoạch phải đi trước một bước, giữ vai trò định hướng và có ý nghĩa quyết định đối với quá trình phát triển không gian đô thị và kinh tế xã hội của thành phố cả trước mắt và lâu dài.

Theo đó, đến năm 2050, Hải Phòng phấn đấu trở thành thành phố cảng công nghiệp hiện đại, thông minh, sinh thái và đáng sống tầm cỡ thế giới; là trung tâm kinh tế biển, trung tâm cảng biển và logistics trọng điểm quốc gia và quốc tế; trung tâm du lịch chất lượng cao; trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học - công nghệ, đặc biệt là khoa học - công nghệ biển. Thành phố là cực tăng trưởng hàng đầu của cả nước, quốc phòng an ninh được đảm bảo; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng cao, tiệm cận với các thành phố hàng đầu của châu Á và thế giới. Hải Phòng xây dựng thành công một số mô hình Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa - đây là nhiệm vụ mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã giao cho thành phố.

Tầm nhìn đến năm 2075 và các giai đoạn tiếp theo, Hải Phòng hướng tới trở thành siêu đô thị kinh tế biển hàng đầu thế giới, làm chủ các công nghệ lõi, khẳng định vị thế là trung tâm quốc tế về giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học và dịch vụ, với đời sống người dân đạt chuẩn  hiện đại, văn minh và hạnh phúc.

Tại cuộc làm việc của lãnh đạo thành phố Hải Phòng với Đoàn công tác Trung tâm Trung Quốc - ASEAN (ACC) vào cuối tháng 4/2026, Tổng Thư ký ACC Sử Trung Tuấn nhận định Hải Phòng là trung tâm công nghiệp lớn nhất miền Bắc và đang ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư Trung Quốc. Chuyến đi lần này, ACC kỳ vọng sẽ góp phần quảng bá để ngày càng có nhiều doanh nghiệp hiểu, quan tâm và lựa chọn Hải Phòng làm điểm đến đầu tư.

Thành phố hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hải Phòng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, cùng các nghị quyết quan trọng của Trung ương thành hành động cụ thể trong từng nhiệm vụ chính trị. Những quyết sách táo bạo mở ra cơ hội tăng trưởng, đồng thời khẳng định Hải Phòng như một điểm hội tụ chiến lược, mang tầm vóc quốc gia và mở rộng cánh cửa hội nhập quốc tế.

Bài 2: Sức sống mới và tinh thần hội nhập