Bệnh nhân là bà Dương Thị Cúc (sinh năm 1972, ngụ tỉnh Lâm Đồng). Theo bệnh sử, khi 3 tuổi, bệnh nhân xuất hiện đau vùng khớp háng trái và được tiêm thuốc điều trị. Sau tiêm, bệnh nhân bị áp xe vùng háng, phải điều trị tại bệnh viện tỉnh trong khoảng 3 tháng. Nhiễm trùng được kiểm soát, song để lại hậu quả nặng nề là hoại tử hoàn toàn chỏm xương đùi trái.
Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 4 giờ 30 phút, ngắn hơn so với dự kiến. Ảnh: BV
Trong nhiều năm, bệnh nhân sống trong tình trạng chân trái ngắn hơn chân phải khoảng 5 - 6 cm, vận động khớp háng ngày càng hạn chế, đau tăng dần theo thời gian. Gần đây, các cơn đau nặng hơn khiến bệnh nhân mất dần khả năng đi lại nên đến Bệnh viện Quân y 175 thăm khám và điều trị.
Qua thăm khám lâm sàng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị loạn sản khớp háng (Developmental Dysplasia of the Hip - DDH) mức độ 4 theo phân loại Crowe, tức trật khớp háng hoàn toàn. Khớp háng trái gần như mất hoàn toàn chỏm xương đùi, ổ cối và đầu trên xương đùi bị biến dạng, thoái triển nặng. Đây là thể loạn sản khớp háng mức độ nặng, kéo dài gần 50 năm gây khó khăn lớn cho phẫu thuật thay khớp háng.
Theo Đại tá, TS.BS Phan Đình Mừng, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 175, biến dạng khớp háng kéo dài gần 50 năm đã làm cấu trúc ổ cối thay đổi nghiêm trọng. Xương ổ cối mỏng, xốp, dễ vỡ; phần mềm quanh khớp, bao khớp và các gân cơ co rút nhiều, khiến chân bên trái bị ngắn hơn chân bên phải 5 - 6 cm. Đầu trên xương đùi nhỏ, ống tủy hẹp, gây khó khăn trong việc lựa chọn và đặt chuôi khớp háng nhân tạo. Ngoài ra, nếu kéo dài chân quá mức trong phẫu thuật, nguy cơ tổn thương thần kinh tọa là rất lớn.
Sau 6 ngày phẫu thuật, bệnh nhân không có tổn thương thần kinh tọa, vận động gối và cổ chân tốt, sức cơ đùi đang hồi phục. Ảnh: BV
Trước những thách thức này, ê-kíp phẫu thuật quyết định ứng dụng công nghệ in 3D để hỗ trợ lập kế hoạch. Cụ thể, ê-kíp in ra một mô hình nhựa với kích thước tương ứng với xương chậu và đầu trên xương đùi của chính bệnh nhân. Dựa vào mô hình này, các bác sĩ đo đạc, ước lượng vị trí ổ cối tự nhiên, kích thước thật của ổ cối, cũng như kích thước ống tủy đầu trên xương đùi.
Đại tá, TS.BS. Phan Đình Mừng chia sẻ: “Nhờ mô hình in 3D, chúng tôi xác định được loại chuôi khớp nhỏ nhất phù hợp với ống tủy hẹp của bệnh nhân. Đồng thời, chúng tôi lên kế hoạch tái tạo gờ ổ cối đã bị tiêu mất - cấu trúc cực kỳ quan trọng để ổ cối nhân tạo sau thay khớp chịu lực tốt nhất”.
Từ dữ liệu hình ảnh của bệnh nhân, các bác sĩ in mô hình 3D xương chậu và đầu trên xương đùi với kích thước tương ứng thực tế. Trên cơ sở mô hình, ê-kíp xác định vị trí ổ cối tự nhiên, đánh giá mức độ thiếu xương, đo đạc kích thước ống tủy và lựa chọn loại khớp nhân tạo phù hợp, đồng thời lên kế hoạch tái tạo bờ ổ cối đã bị tiêu xương.
Ca phẫu thuật được chuẩn bị kỹ lưỡng trong nhiều tuần, với đầy đủ phương án về khớp nhân tạo, máu và trang thiết bị hỗ trợ. Ca mổ kéo dài khoảng 4 giờ 30 phút nhanh hơn so với dự kiến trước đó. Sau phẫu thuật, bệnh nhân được theo dõi chặt chẽ, truyền máu và sử dụng kháng sinh để kiểm soát nguy cơ nhiễm trùng.
Đến ngày thứ 6 sau mổ, bệnh nhân không ghi nhận tổn thương thần kinh tọa, vận động gấp duỗi gối và cổ chân tốt, sức cơ đùi đang dần hồi phục thông qua tập phục hồi chức năng. Do ổ cối được tái tạo bằng xương ghép, bệnh nhân được chỉ định chịu lực rất nhẹ trong thời gian từ 3 đến 6 tháng nhằm bảo đảm xương ghép liền tốt trước khi đi lại bình thường trên khớp háng nhân tạo.
Theo TS.BS Phan Đình Mừng, thành công của ca phẫu thuật cho thấy vai trò quan trọng của việc chuẩn bị kỹ lưỡng và ứng dụng công nghệ hiện đại, đặc biệt là công nghệ in 3D trong điều trị các trường hợp biến dạng xương khớp phức tạp kéo dài nhiều năm.
Thời gian qua, Viện Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Quân y 175 đã liên tục áp dụng công nghệ in 3D trong nhiều ca phẫu thuật khó. Việc ứng dụng công nghệ mới giúp đội ngũ bác sĩ nâng cao chất lượng điều trị và đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh.