Theo Thông tư 43/2025/TT-BYT và Thông tư 53/2025/TT-BYT của Bộ Y tế, các trạm y tế được tổ chức lại theo hướng tăng cường năng lực khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Tuy nhiên, thiếu bác sĩ, nhân lực chuyên môn và cơ sở vật chất đang là những khó khăn lớn đặt ra trong quá trình triển khai.
Bác sĩ Trạm Y tế xã Lộc Quang khám, tư vấn sức khỏe cho người dân.
Theo mô hình mới, trạm y tế cấp xã được tổ chức các khoa, phòng chuyên môn, đồng thời từng bước tăng cường các hoạt động cận lâm sàng như xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh. Đây là yêu cầu nhằm nâng cao năng lực y tế cơ sở, giúp người dân được tiếp cận nhiều dịch vụ ngay tại địa bàn, đồng thời giảm áp lực cho các cơ sở khám, chữa bệnh tuyến trên. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu này, nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ bác sĩ, đang là vấn đề lớn đối với nhiều trạm y tế trên địa bàn Đồng Nai. Sau sắp xếp, tại không ít trạm, số bác sĩ hiện có chỉ từ 2-3 người, trong khi yêu cầu tổ chức các khoa, phòng chuyên môn đòi hỏi nhân lực tương ứng. Tình trạng thiếu người khiến cán bộ tại trạm phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.
Bác sĩ Chu Văn Hưng, phụ trách Trạm Y tế xã Thọ Sơn, thành phố Đồng Nai cho biết, rất khó tuyển bác sĩ về công tác tại tuyến xã, nhất là ở địa bàn khó khăn. Với nguồn nhân lực hiện nay, Trạm Y tế xã Thọ Sơn chưa đủ điều kiện để thực hiện đầy đủ các khoa, phòng theo yêu cầu của mô hình mới.
Bác sĩ Vũ Ngọc Tám, phụ trách Trạm Y tế xã Bù Gia Mập, thành phố Đồng Nai cũng cho rằng, việc tăng cường năng lực cho tuyến cơ sở là cần thiết nhưng phải đi cùng với nhân lực và trang thiết bị. Một trạm y tế phải có 5 khoa phòng và các thiết bị như máy điện tim, X-quang, sinh hóa…
Nhân viên y tế đo huyết áp cho người dân đến khám tại Trạm Y tế xã Lộc Quang.
Không chỉ thiếu bác sĩ, một số trạm còn thiếu nghiêm trọng nhân lực ở nhiều vị trí chuyên môn. Tại Trạm Y tế xã Lộc Quang, hiện đơn vị chỉ có 17 biên chế và 1 hợp đồng, trong khi nhu cầu nhân lực theo mô hình mới được xác định khoảng 37-40 người.
Bác sĩ chuyên khoa I Trần Văn Thi, phụ trách Trạm Y tế xã Lộc Quang chia sẻ, thiếu nhân lực đang là khó khăn chung của các trạm y tế. Hiện tại theo Thông tư 43 cũng như Thông tư 53 sửa đổi của Bộ Y tế, Trạm Y tế Lộc Quang cũng như các trạm y tế của thành phố Đồng Nai đều thiếu nhân lực. Mô hình mới không chỉ yêu cầu bổ sung số lượng nhân lực mà còn đòi hỏi đội ngũ bác sĩ phải được đào tạo, cập nhật kiến thức chuyên môn để thực hiện các kỹ thuật mới.
Nhân viên y tế thăm khám cho người bệnh tại Trạm Y tế xã Lộc Quang.
Cùng với nhân lực, cơ sở vật chất tại một số trạm y tế cũng chưa đáp ứng yêu cầu. Trạm Y tế xã Lộc Quang hiện vẫn sử dụng cơ sở của trạm y tế cũ, diện tích chật hẹp, không đủ không gian bố trí các khoa, phòng chức năng.
Trong điều kiện nguồn bác sĩ tại tuyến cơ sở còn hạn chế, một trong những giải pháp được các trạm y tế tính đến là thu hút bác sĩ là người địa phương về công tác. Trạm Y tế xã Lộc Quang đã tham mưu chính quyền địa phương vận động những y, bác sĩ là người địa phương nhưng đang công tác ở nơi khác trở về làm việc, qua đó tạo nguồn nhân lực ổn định và lâu dài.
Bác sĩ Trạm Y tế xã Lộc Quang thực hiện công việc chuyên môn trong bối cảnh đơn vị đang từng bước tổ chức lại hoạt động theo mô hình mới.
Trước mắt, Trạm Y tế đã tham mưu cho chính quyền địa phương là tuyển và kêu gọi những y bác sĩ đang có hộ khẩu tại địa bàn xã Lộc Quang công tác ở nơi khác về đây công tác, để đảm bảo mức độ ổn định, lâu dài và phát triển. Tuy nhiên, để thu hút và giữ chân bác sĩ, nhất là tại vùng khó khăn, cần có chính sách đủ mạnh về thu nhập, phụ cấp, điều kiện làm việc, nhà ở và cơ hội đào tạo, phát triển chuyên môn. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh nhiều bác sĩ trẻ vẫn ưu tiên lựa chọn bệnh viện tuyến trên hoặc khu vực đô thị. Bên cạnh việc tổ chức lại trạm y tế, các địa phương cũng quan tâm duy trì mạng lưới điểm trạm, nhất là tại những khu vực vùng sâu, vùng xa, nhằm bảo đảm người dân không phải đi xa. Bác sĩ Chu Văn Hưng cho rằng cần giữ các điểm trạm để bảo đảm yêu cầu “gần dân, dân không phải đi xa, dân cần thì có y tế”.
Cán bộ Trạm Y tế xã Thọ Sơn thực hiện công việc chuyên môn trên hệ thống máy tính.
Cùng quan điểm, bác sĩ Triệu Văn Hiếu, Trạm Y tế xã Thọ Sơn đề xuất cần duy trì các điểm trạm tại khu vực vùng sâu, vùng xa, qua đó vừa giúp giảm bớt gánh nặng di chuyển đường dài cho người dân, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để triển khai công tác phòng, chống dịch bệnh.
Việc chuyển đổi mô hình trạm y tế cấp xã là yêu cầu cần thiết nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu. Tuy nhiên, để mô hình mới vận hành hiệu quả, Đồng Nai cần giải quyết đồng bộ bài toán nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và đào tạo chuyên môn. Khi bài toán nhân lực được giải quyết, trạm y tế cấp xã mới có thể phát huy vai trò là tuyến chăm sóc sức khỏe gần dân, góp phần giảm áp lực cho tuyến trên và đáp ứng tốt hơn nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân.