Để thúc đẩy phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, các ngành kinh tế trọng điểm của Việt Nam, Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 15/5/2026 phê duyệt Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035 với mục tiêu xây dựng định hướng áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài và tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) phục vụ phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Khuyến khích áp dụng trực tiếp các tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực
Công nghiệp bán dẫn đang được xác định là một trong những lĩnh vực chiến lược, có khả năng tạo đột phá cho nền kinh tế, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới. Ảnh tư liệu: Ngọc Hà/TTXVN
Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 15/5/2026 phê duyệt Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035 nhằm nâng cao năng lực thể chế, nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế để khẳng định vai trò chủ động của Việt Nam trong kiến tạo tiêu chuẩn toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia đặt mục tiêu giai đoạn đến năm 2030, phấn đấu 75% TCVN hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực hoặc tiêu chuẩn nước ngoài của các nước phát triển. Phấn đấu 100% lĩnh vực trong Khung phân loại TCVN tương thích với phân loại cấp 2 của Khung phân loại tiêu chuẩn quốc tế ICS của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO).
Đối với lĩnh vực tiêu chuẩn có liên quan đến phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, các ngành kinh tế trọng điểm của Việt Nam phấn đấu có đại diện tham gia vào 60% các Ban kỹ thuật tương ứng của ISO, IEC, ITU...; Việt Nam có đại diện tham gia vào Ban kỹ thuật của IEC trong một số lĩnh vực có liên quan đến phát triển đô thị thông minh. Đồng thời, hướng tới mục tiêu mỗi năm có 50.000 chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của sản phẩm, hàng hóa Việt Nam.
Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia cho biết: Ủy ban đang xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho các công nghệ chiến lược, sản phẩm chiến lược góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn trong nước, phục vụ công tác quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ.
Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia rà soát, xây dựng và ban hành các nhóm tiêu chuẩn cho việc chuẩn hóa các công nghệ mới, công nghệ chiến lược, khuyến khích áp dụng trực tiếp các tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực và tiêu chuẩn nước ngoài phù hợp với điều kiện Việt Nam. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn thời gian chuẩn hóa, tăng khả năng tương thích quốc tế và tạo điều kiện để các sản phẩm, dịch vụ công nghệ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh đó, Việt Nam phấn đấu chủ trì hoặc đồng chủ trì từ 2-3 dự án xây dựng tiêu chuẩn quốc tế đối với các lĩnh vực có liên quan đến phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, các ngành kinh tế trọng điểm của Việt Nam; ký kết và triển khai ít nhất 20 thỏa thuận hợp tác tiêu chuẩn hóa với các quốc gia và tổ chức quốc tế.
Ban hành nhiều tiêu chuẩn quốc gia cho nhóm ngành công nghệ chiến lược
Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia cho biết: Triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, , Ủy ban đã tập trung xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia đáp ứng 70-80% yêu cầu quản lý, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cho tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế. Thúc đẩy để tiêu chuẩn trở thành động lực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, từng bước hình thành hệ sinh thái tiêu chuẩn đồng bộ với hoạt động đo lường và hoạt động quản lý chất lượng.
Đặc biệt, sau khi Chính phủ ban hành Quyết định 21/QĐ-TTg về danh mục công nghệ chiến lược và danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược, Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia tập trung xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cho nhóm ngành công nghệ chiến lược, phát triển kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp sáng tạo, kinh tế chia sẻ, kinh tế dữ liệu, sản xuất thông minh, thương mại điện tử và tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ trên môi trường số...
Đến nay, khoảng 400 hệ thống tiêu chuẩn quốc gia được công bố thuộc các lĩnh vực, đối tượng là các sản phẩm, hàng hóa trọng điểm, chủ lực như xăng dầu; phương thức kiểm tra, xác nhận, kiểm toán phát thải khí nhà kính theo IPCC (Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu); robotics thương mại; phương tiện bay không người lái (UAV); điện hạt nhân; truy xuất nguồn gốc; báo điện tử; thực tế ảo và các lĩnh vực khác. Đồng thời, Ủy ban lập hồ sơ trình cấp có thẩm quyền phê duyệt thêm 2 chuẩn đo lường quốc gia cùng với 3 chuẩn đo lường quốc gia dự kiến phê duyệt trong năm 2026, nâng tổng số chuẩn đo lường quốc gia của Việt Nam lên 53 chuẩn tính đến cuối năm 2026.
Đặc biệt, giai đoạn 2026-2030, phải duy trì, bảo quản và sử dụng các chuẩn đo lường quốc gia của các đại lượng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt cũng như đầu tư nâng cấp mở rộng phạm vi đo, nâng cao trình độ 9 chuẩn đo lường quốc gia của 8 đại lượng đã được phê duyệt; đầu tư phát triển mới, bổ sung 36 chuẩn đo lường của 23 đại lượng nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội trong những năm tới.
Cũng theo ông Nguyễn Nam Hải: Năm 2026, Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng Quốc gia sẽ đẩy mạnh các hoạt động về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, trong đó ưu tiên triển khai hạ tầng chất lượng quốc gia hiện đại theo hướng tập trung, đồng bộ và thống nhất từ trung ương đến địa phương, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nâng cao năng suất dựa trên nền tảng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; hướng tới xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia hài hòa với khu vực và quốc tế, trong đó tập trung vào nhóm ngành công nghệ chiến lược, phát triển kinh tế số, sản phẩm, hàng hóa trọng điểm, chủ lực.
Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển tiếp từ vị thế “tiếp nhận và áp dụng tiêu chuẩn” sang từng bước nâng cao vai trò tham gia, hướng tới sử dụng tiêu chuẩn như một công cụ cạnh tranh chiến lược, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của sản phẩm, tạo nền tảng kỹ thuật cho phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.