Việc phòng ngừa và phát hiện các rủi ro từ thực phẩm, góp phần bảo đảm sức khỏe con người. Ảnh: TTXVN/Vietnam+
Xây dựng hệ sinh thái phòng ngừa rủi ro sớm
Ông Trần Quốc Dũng, Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng 3 (QUATEST 3) (Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia) nhấn mạnh: Để kiểm soát chất lượng sản phẩm, hàng hóa, cần xây dựng quy trình kiểm soát xuyên suốt từ sản xuất đến điểm bán, kết hợp kiểm nghiệm nhiều lớp và truy xuất nguồn gốc để đảm bảo chất lượng thực chất, liên tục.
Trong bối cảnh thị trường thực phẩm ngày càng diễn biến phức tạp như vụ việc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thực phẩm Cường Phát “tuồn” 300 tấn thịt lợn bệnh vào bếp ăn trường học trên địa bàn Thủ đô khiến dư luận lo ngại đã cho thấy việc bảo đảm an toàn thực phẩm nói riêng, chất lượng sản phẩm, hang hóa nói chung không thể chỉ dừng ở khâu kiểm tra cuối cùng mà cần chuyển từ “kiểm soát cuối cùng” sang “kiểm soát toàn chuỗi”. Đây là hướng đi cốt lõi để bảo đảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa và an toàn thực phẩm trong toàn chuỗi cung ứng.
Cũng theo ông Dũng, “đảm bảo an toàn thực phẩm trong toàn chuỗi sẽ tạo nền tảng cho khâu cuối cùng”, đặc biệt, hệ thống phân phối chính là “cửa ngõ cuối cùng” trước khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng, do đó hệ thống phân phối đóng vai trò then chốt trong việc sàng lọc và kiểm soát chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Vì vậy, Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia sẽ cùng đồng hành với doanh nghiệp trong các hoạt động kiểm nghiệm, giám sát rủi ro, nâng cao nhận thức người tiêu dùng… góp phần xây dựng hệ sinh thái thực phẩm an toàn, minh bạch và có khả năng phòng ngừa rủi ro từ sớm.
Đặc biệt, với vai trò là tổ chức khoa học - công nghệ trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và đánh giá sự phù hợp, để phòng ngừa rủi ro từ sớm, QUATEST 3 sẽ hỗ trợ các hoạt động như: Hỗ trợ kiểm nghiệm, phân tích nhanh các chỉ tiêu an toàn thực phẩm; phối hợp kiểm tra, giám sát theo rủi ro, đặc biệt đối với các nhóm thực phẩm có nguy cơ cao; hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hệ thống quản lý an toàn thực phẩm… để người tiêu dùng hiểu đúng về an toàn thực phẩm.
Theo các chuyên gia y tế, việc chuyển từ kiểm soát cuối cùng sang kiểm soát chuỗi được triển khai xuyên suốt từ nguồn cung, khâu nhập hàng đến tiêu chuẩn nội bộ và năng lực sẽ hướng tới mô hình quản trị chất lượng có hệ thống và phòng ngừa rủi ro từ sớm.
Kiểm soát sản phẩm, hàng hóa theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP
Bà Nguyễn Thị Mai Hương, Trưởng Ban Quản lý Chất lượng và Đánh giá sự phù hợp, Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia nhấn mạnh việc quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP. Nghị định ban hành nhằm hoàn thiện khung pháp lý về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa, bổ sung các quy định về truy xuất nguồn gốc, quản lý rủi ro, hậu kiểm, nhãn điện tử và trách nhiệm quản lý nhà nước trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Nghị định 37/2026/NĐ-CP với định hướng chuyển mạnh từ kiểm tra dàn đều sang quản lý theo rủi ro, đẩy mạnh số hóa dữ liệu và tăng cường hậu kiểm. Theo đó, quản lý chất lượng hàng hóa, sản phẩm không chỉ dừng ở kiểm tra kỹ thuật mà mở rộng sang quản trị dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin trong toàn bộ chuỗi cung ứng, đây là “bước chuyển” quan trọng trong việc giám sát và phòng ngừa rủi ro sớm.
Đặc biệt, từ ngày 1/7/2026, Thông tư số 31/2026TT-BCT quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công thương chính thức có hiệu lực góp phần tăng cường khả năng kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong quá trình lựa chọn và sử dụng sản phẩm. Theo lộ trình triển khai, từ ngày 1/1/2027, việc truy xuất nguồn gốc phải được thực hiện đầy đủ trước khi các sản phẩm, hàng hóa thuộc diện áp dụng được đưa ra lưu thông trên thị trường.
Cùng với đó, cũng từ ngày 1/7/2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường vận hành chính thức. Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản được đưa vào hoạt động có ý nghĩa lớn trong việc phát triển phân khúc sản phẩm, hàng hóa nông sản chất lượng cao, nâng sức cạnh tranh và giá trị hàng Việt trên thị trường quốc tế.
Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia cho biết: Hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia đưa vào vận hành, hình thành cơ sở hạ tầng dữ liệu thống nhất, đạt mức chuẩn hóa dữ liệu thống nhất, kết nối nhiều bộ ngành, lan tỏa tới các địa phương và doanh nghiệp trong cả nước hướng tới kết nối quốc tế nhằm góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, kiểm soát chất lượng sản phẩm, hàng hóa, mở đường cho thương mại minh bạch, an toàn, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và đáp ứng yêu cầu hội nhập với thị trường quốc tế.
Đáng chú ý, thực hiện Nghị định số 37/2026/NĐ-CP về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa, bổ sung các quy định về truy xuất nguồn gốc, quản lý rủi ro, hậu kiểm, nhãn điện tử và trách nhiệm quản lý nhà nước trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, các bộ, ngành, địa phương quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo phân cấp và có phương án phù hợp để khuyến khích, thu hút, hỗ trợ doanh nghiệp trên địa bàn xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa từ nguồn lực của doanh nghiệp. Ưu tiên, xem xét, thừa nhận kết quả đánh giá sự phù hợp do tổ chức đánh giá sự phù hợp nước ngoài thực hiện theo hình thức thừa nhận đơn phương, song phương hoặc đa phương theo quy định của pháp luật tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Đặc biệt, cơ quan kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa có trách nhiệm phối hợp cơ quan thanh tra thực hiện hiệu quả hoạt động thanh tra, kiểm tra nhằm phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Định kỳ hàng quý trước ngày 25 hoặc đột xuất khi có yêu cầu, tổng hợp, cập nhật kết quả kiểm tra kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng.