Xung đột Trung Đông: Đan xen giữa sức ép quân sự và ngoại giao thận trọng

Cục diện xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang bước vào giai đoạn giằng co phức tạp, khi các bên đồng thời gia tăng sức ép quân sự – kinh tế, nhưng vẫn duy trì các kênh đối thoại nhằm tránh đẩy tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát.

Chú thích ảnh
Thiệt hại sau các cuộc không kích do Mỹ - Israel tiến hành tại thủ đô Tehran, Iran ngày 7/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, Thủ tướng Benjamin Netanyahu ngày 3/5 đã triệu tập một cuộc họp an ninh quy mô hẹp với các trợ lý cấp cao và một số bộ trưởng chủ chốt, thay cho phiên họp nội các an ninh toàn thể dự kiến trước đó. Động thái này diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được đánh giá là mong manh, cho thấy Israel đang duy trì cơ chế phản ứng nhanh nhằm xử lý các kịch bản leo thang có thể xảy ra.

Song song với các tính toán quân sự, Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế đối với Iran. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cùng ngày khẳng định Washington đang triển khai một “cuộc phong tỏa kinh tế toàn diện”, nhằm làm suy yếu năng lực tài chính của Tehran. Các biện pháp này bao gồm kiểm soát dòng tiền quốc tế, trừng phạt các tổ chức liên quan và phối hợp chặt chẽ với chiến dịch quân sự, trong đó có việc kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng then chốt của thế giới.

Tại eo biển Hormuz, các hoạt động kiểm soát hàng hải và phong tỏa đang làm gia tăng rủi ro an ninh. Ngày 3/5, Cơ quan điều hành thương mại hàng hải Anh (UKMTO) tiếp tục phát cảnh báo sau khi một tàu hàng bị nhiều tàu nhỏ tấn công gần khu vực cửa ngõ phía Đông eo biển. Dù toàn bộ thủy thủ an toàn, sự cố cho thấy nguy cơ leo thang cục bộ trên biển vẫn hiện hữu.

Trong khi đó, kênh ngoại giao vẫn được duy trì nhưng chưa có đột phá rõ rệt. Iran xác nhận đã nhận được phản hồi của Mỹ đối với đề xuất 14 điểm thông qua trung gian Pakistan, song nhấn mạnh tiến trình hiện mới dừng ở trao đổi gián tiếp và chưa bước vào đàm phán hạt nhân chính thức.

Các diễn biến trên phản ánh cách tiếp cận thận trọng của cả hai bên: vừa duy trì đối thoại để tìm giải pháp chấm dứt xung đột, vừa giữ đòn bẩy chiến lược trên bàn đàm phán. Giới phân tích nhận định tình hình hiện nay mang tính “cân bằng mong manh”, khi cả hai bên đều chưa sẵn sàng cho một thỏa thuận toàn diện nhưng cũng tìm cách tránh một cuộc đối đầu trực tiếp quy mô lớn.  

Trong khi đó, tại Mỹ, yếu tố dư luận tiếp tục đóng vai trò đáng chú ý. Theo phóng viên TTXVN tại Washington, phần lớn cử tri Mỹ tin rằng nước này đang nắm ưu thế trong cuộc xung đột với Iran, trong lúc lệnh ngừng bắn tạm thời vẫn được duy trì sau nhiều tuần không kích và phong tỏa hải quân. Đây là kết quả của cuộc thăm dò trực tuyến do Harvard CAPS Harris thực hiện từ ngày 23 - 26/4 vừa qua với sự tham gia của gần 2.800 cử tri đã đăng ký.

Theo kết quả thăm dò, khoảng 75% số người được hỏi cho rằng Mỹ đang thắng thế trong cuộc chiến với Iran trong khi số còn lại cho rằng Tehran là bên nắm giữ lợi thế. Bên cạnh đó, số người ủng hộ việc Mỹ tiếp tục biện pháp phong tỏa hàng hải nếu Iran không tuân thủ các điều kiện ngừng bắn là 63%.

Liên quan tới chương trình hạt nhân của Iran, 65% số người được hỏi cho rằng Tehran đang tái xây dựng năng lực trong khi 35% tin rằng năng lực hạt nhân của nước Cộng hòa Hồi giáo đã bị suy giảm. Đại đa số cử tri Mỹ cũng bày tỏ quan điểm rõ ràng về điều kiện cho một thỏa thuận hòa bình lâu dài với Iran, cho rằng Tehran cần chấm dứt sự hỗ trợ đối với Hamas và phong trào Hezbollah tại Liban, ngừng sản xuất và trang bị cho các lực lượng ủy nhiệm và hạn chế sản xuất tên lửa đạn đạo.

Kết quả thăm dò trên phù hợp với các dữ liệu khác cho thấy sự ủng hộ đáng kể của cử tri Mỹ đối với cách điều hành của Tổng thống Trump trong cuộc xung đột tại Trung Đông. Giới chức Mỹ đã tuyên bố sẵn sàng tái khởi động không kích nếu lệnh ngừng bắn sụp đổ, đồng thời tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân tại các tuyến hàng hải quan trọng.

Đức Trung - Đoàn Hùng (TTXVN)
Chuyên gia tiết lộ sự chuyển hướng của Mỹ nhằm tạo lối thoát cho cuộc chiến ở Iran
Chuyên gia tiết lộ sự chuyển hướng của Mỹ nhằm tạo lối thoát cho cuộc chiến ở Iran

Các mục tiêu của Mỹ đã dần chuyển sang một kết quả mang tính kinh tế hơn, tập trung vào eo biển Hormuz và dường như, đây là mục tiêu khả thi hơn và là một lối thoát dễ dàng hơn cho Mỹ.

Chia sẻ:

doanh nghiệp - Sản phẩm - Dịch vụ

Các đơn vị thông tin của TTXVN