Theo kênh CNN ngày 10/3, nếu cuộc chiến với Iran kéo dài, giá dầu kỳ hạn có thể còn nhiều dư địa để tăng cao hơn nữa.
Diễn biến mới nhất về giá dầu
Kho dự trữ dầu thô tại Thiên Tân, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN
Trong ngày 9/3, giá dầu gần chạm mốc 120 USD/thùng. Sau khi xuất hiện các thông tin cho biết các quốc gia phương Tây sẽ thảo luận những bước đi nhằm giảm bớt mức giá nhiên liệu và Tổng thống Mỹ nói rằng cuộc chiến với Iran sẽ sớm kết thúc, căng thẳng trên thị trường đã dịu phần nào.
Kết thúc phiên giao dịch, giá dầu ngọt nhẹ Mỹ (WTI) có thời điểm lao dốc tới 10%, xuống còn 85,02 USD/thùng.
Giá dầu có diễn biến bất ngờ trên sau khi tại cuộc họp báo tối 9/3 ở Florida, Tổng thống Trump cho biết ông có kế hoạch dỡ bỏ các lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ và chỉ đạo Hải quân Mỹ hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Ông nói rõ: "Chúng tôi đang nỗ lực để giữ giá dầu ở mức thấp", đồng thời bày tỏ tin tưởng cuộc xung đột với Iran sẽ không kéo dài quá tuần này.
Lần gần nhất dầu giao dịch trên mốc 100 USD là sau chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine. Giá dầu vượt mốc 100 USD vào tháng 3/2022 và duy trì quanh mức đó cho đến ngày 19/7/2022. Kể từ đó, giá dầu chưa quay lại mức ba chữ số.
Lý do khiến giá dầu tăng vọt
Hình ảnh eo biển Hormuz nhìn từ vệ tinh. Ảnh: Getty Images/TTXVN
Cuộc chiến với Iran đã đẩy giá dầu tăng vì hai lý do chính: eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa và sản lượng dầu ở Trung Đông giảm.
Eo biển Hormuz là tuyến đường thủy hẹp, nơi khoảng 20% lượng dầu của thế giới được vận chuyển bằng tàu chở dầu đi qua. Iran đã cảnh báo tấn công tàu chở dầu đi qua eo biển này. Điều đó khiến hoạt động nhận và giao dầu trong khu vực rơi vào tình trạng đình trệ.
Theo dữ liệu lịch sử của Tổ chức Năng lượng Rapidan, mức 20% nguồn cung bị gián đoạn hiện nay nhiều hơn gấp khoảng hai lần so với kỷ lục được thiết lập trong Khủng hoảng Kênh đào Suez giai đoạn 1956 - 1957.
Cuộc chiến với Iran cũng gần như xóa sổ công suất dự phòng, bởi Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất bị cắt khỏi thị trường dầu toàn cầu. Công suất dự phòng đo lường lượng sản xuất dầu có thể nhanh chóng đưa trở lại hoạt động khi cần thiết và thường đóng vai trò là bộ giảm sốc cho thị trường năng lượng.
Ông Bob McNally, nhà sáng lập và Chủ tịch Tổ chức Năng lượng Rapidan, nhận định: “Kết quả là thị trường không còn lớp đệm đáng kể nào. Không có nhà sản xuất linh hoạt nào có thể bước vào thị trường”.
Do dầu không thể lưu thông, các nhà sản xuất tại khu vực giàu dầu mỏ đã không còn chỗ để chứa dầu thô. Vì vậy, họ buộc phải giảm sản lượng.
Khi giá dầu tăng vọt, giá xăng cũng tăng theo. Giá xăng tại Mỹ đã tăng khoảng 50 xu trong một tuần lên mức 3,48 USD/gallon, cao chưa từng thấy trong cả hai nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump.
Dự báo thời gian gián đoạn
Hiện nay, tin tích cực là thế giới có rất nhiều dầu. Trước khi chiến tranh với Iran nổ ra, nguồn cung đang dư thừa. Đó là lý do giá dầu từng ở mức khá thấp, giao dịch quanh 60 USD/thùng trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran.
Các nhà giao dịch dầu mỏ cho rằng mức 100 USD sẽ không kéo dài. Ông Dan Pickering, nhà sáng lập và giám đốc đầu tư của công ty Pickering Energy Partners, cho biết khi nhìn vào các hợp đồng giao dầu năm 2027 và 2028, giá dầu kỳ hạn đang giao dịch ở mức cao của vùng 60 USD.
Tuy nhiên, tin xấu là cuộc chiến với Iran đang kéo dài lâu hơn nhiều so với dự đoán ban đầu của phần lớn nhà giao dịch. Mức tăng giá dầu mang tính lịch sử cho thấy tâm lý chủ quan ban đầu không còn nhiều và thay vào đó là thực tế rằng cuộc chiến này sẽ không kết thúc chỉ trong vài ngày.
Ông Homayoun Falakshahi, trưởng bộ phận phân tích nghiên cứu dầu thô tại Kpler, bình luận: “Tôi cho rằng đà tăng hiện nay là hơi quá mức trong thời gian rất ngắn, nhưng nếu từ nay đến cuối tháng 3 mà giao thông qua eo biển Hormuz không được cải thiện, giá dầu có thể lên 150 USD/thùng”.
Biện pháp ứng phó
Một trạm xăng ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: THX/TTXVN
Trong khi đó, các chính phủ đang tìm cách giảm bớt áp lực giá trên thị trường. Bộ trưởng tài chính Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) sẽ họp để thảo luận việc phối hợp xả dự trữ dầu.
Ngày 9/3, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết Mỹ đang xem xét phối hợp bán dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược cùng với việc xả dầu từ các quốc gia khác. Ông Wright cho biết Mỹ không xem xét áp đặt hạn chế xuất khẩu năng lượng của Mỹ để kiểm soát giá.
Theo ông Wright, Mỹ có một số lựa chọn khác nhằm cho phép bán thêm dầu của Nga đang được lưu trữ trên các tàu chở dầu ngoài khơi châu Á. Ví dụ, vào cuối tuần trước, Mỹ đã ban hành lệnh miễn trừ 30 ngày cho phép Ấn Độ tiếp tục mua dầu thô của Nga vốn đang mắc kẹt trên biển.
Trước đó, Mỹ đã có kế hoạch cung cấp bảo hiểm cho các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, sau khi các hãng bảo hiểm hàng hải cho biết họ sẽ không bảo hiểm cho tàu hoạt động trong khu vực nếu bị tấn công.
Nhà Trắng cũng sẽ tìm cách bố trí tàu hải quân hộ tống tàu thuyền, nhưng vẫn chưa có kế hoạch cụ thể và các công ty vận tải biển cho biết họ vẫn do dự đi qua khu vực khi xung đột còn tiếp diễn.
Tại các nước khác, ngày 9/3, Bộ Thương mại Campuchia đã ban hành hướng dẫn về việc tăng cường kiếm soát hoạt động mua bán nhiên liệu tại các đại lý và cửa hàng xăng dầu trên cả nước.
Ngày 8/3, Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu thông báo sẽ triển khai kế hoạch kiểm tra đặc biệt đối với các trạm xăng trên toàn quốc nhằm ngăn chặn tình trạng tăng giá nhiên liệu bất hợp lý. Thông báo đăng trên mạng xã hội X của Chính phủ Pháp nêu rõ cơ quan chức năng sẽ tiến hành 500 cuộc kiểm tra tại các trạm xăng trong 3 ngày, từ ngày 9 đến 11/3. Các cuộc kiểm tra này do Tổng cục Cạnh tranh, Tiêu dùng và Kiểm soát gian lận (DGCCRF) thuộc Bộ Kinh tế Pháp thực hiện.
Chính phủ Hàn Quốc đang xem xét lần đầu tiên áp dụng hệ thống trần giá dầu sau gần 30 năm, trong bối cảnh lo ngại về giá năng lượng tăng cao. Việc xem xét này được tiến hành theo Điều 23 Luật Kinh doanh Dầu mỏ và Nhiên liệu thay thế, cho phép Bộ trưởng Công nghiệp Thương mại và Năng lượng Hàn Quốc chỉ định giá bán tối đa khi giá dầu biến động mạnh, nguy cơ đe dọa ổn định kinh tế. Điều khoản này chưa từng được áp dụng kể từ khi Hàn Quốc để giá dầu biến động tự do theo thị trường từ năm 1997.
Trong khi đó, theo các chuyên gia, nếu chưa có giải pháp thuyết phục để mở lại eo biển Hormuz, giá dầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng. Ông Pickering nói: “Giá càng tăng cao, áp lực đối với chính quyền Tổng thống Trump phải làm điều gì đó để bảo vệ eo biển Hormuz càng lớn. Càng mất nhiều thời gian để mở lại, áp lực tăng giá càng mạnh”.