Hải quân Iran phóng tên lửa trong cuộc tập trận tại Vịnh Oman. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN (không được phép sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)
Một cố vấn quân sự cấp cao của Iran nói với kênh RT của Liên bang Nga rằng eo biển Hormuz sẽ tiếp tục giữ vai trò không thể thiếu đối với hoạt động thương mại năng lượng toàn cầu, bất chấp những nỗ lực của các quốc gia Vịnh Ba Tư nhằm phát triển các tuyến xuất khẩu thay thế.
Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với RT, đăng tải chiều 18/8, theo giờ địa phương, ông Mohammad Reza Naqdi, một chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và là cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran, cho rằng tuyến đường thủy chiến lược này không thể dễ dàng bị thay thế do phần lớn hoạt động sản xuất dầu khí tập trung tại khu vực Vịnh Ba Tư.
Ông Naqdi tuyên bố: “Eo biển Hormuz sẽ không bao giờ mất đi tầm quan trọng. (Vịnh Ba Tư) là nơi sản xuất dầu khí. Các giếng dầu không thể được di chuyển đến nơi khác”.
Vị chuẩn tướng kỳ cựu này cũng chỉ ra khoảng thời gian và chi phí cần thiết để phát triển cơ sở hạ tầng năng lượng mới.
Ông Naqdi nói: “Nếu họ muốn tìm các tuyến đường thay thế để vận chuyển dầu và những sản phẩm tương tự, việc đó sẽ mất nhiều năm và kéo theo chi phí rất lớn”.
Các quốc gia sản xuất dầu ở Vùng Vịnh đang thúc đẩy xây dựng thêm cơ sở hạ tầng và các tuyến xuất khẩu mới trong bối cảnh hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng.
Khối lượng hàng hóa vận chuyển qua eo biển trong tháng 7 đã giảm hơn 80% so với mức trước khi xung đột xảy ra.
Gần nhất, theo dữ liệu sơ bộ về hoạt động hàng hải công bố hôm 19/8, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã giảm trở lại trong ngày 18/8 khi phần lớn các chủ tàu tránh tuyến đường thủy chiến lược này do chưa có tín hiệu rõ ràng về việc eo biển được mở cửa trở lại.
Theo dữ liệu của Kpler tính đến 9 giờ 58 phút sáng 19/8, chỉ có 6 tàu vận chuyển hàng hóa đi qua eo biển Hormuz trong ngày 18/8, giảm so với 9 tàu của ngày trước đó và thấp hơn mức trung bình 11 tàu/ngày trong 10 ngày gần nhất.
Saudi Arabia đang xem xét mở rộng thêm hệ thống đường ống Đông-Tây (East-West Pipeline).
Tuy nhiên, theo một ước tính của ngành được hãng tin AFP dẫn lại, dự án này có thể phải đến khoảng năm 2030-2031 mới hoàn thành.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đang triển khai nhanh hơn một đường ống bổ sung, dự kiến sẽ hoàn thành vào năm tới, trong khi dự án đường ống Iraq-Syria được khởi động lại hiện vẫn chưa có lịch trình cụ thể.
Kuwait và Bahrain hiện không có tuyến đường ống nào cho phép vận chuyển dầu tránh eo biển Hormuz.
Quang cảnh eo biển Hormuz. Ảnh: IRNA, THX/TTXVN phát
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Hai tuyến hàng hải của eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.
Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.
Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.
Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và UAE vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.
Sự gián đoạn qua eo biển Hormuz được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.