Các nhà hoạt động mang theo những thùng chữ ký để nộp cho Ủy ban Bầu cử Alberta tại Edmonton, ngày 4/5/2026. Ảnh The Canadian Press
Theo đài RT (Nga), các nhà hoạt động thuộc nhóm “Stay Free Alberta” đã nộp gần 302.000 chữ ký cho cơ quan bầu cử, nhằm thúc đẩy tiến trình tổ chức trưng cầu dân ý. Một đoàn xe tải đã vận chuyển các thùng chứa chữ ký đến văn phòng Elections Alberta tại Edmonton vào ngày 4/5, trong khi hơn 300 người ủng hộ tụ tập bên ngoài, vẫy cờ tỉnh và hô vang khẩu hiệu “Alberta mạnh mẽ”.
Con số chữ ký này vượt xa mức tối thiểu 177.732 chữ ký theo quy định sáng kiến công dân của tỉnh, tương đương 10% tổng số phiếu bầu trong cuộc bầu cử cấp tỉnh gần nhất.
Tuy nhiên, giới chức vẫn chưa xác minh các chữ ký trong bản kiến nghị mang tên “Trưng cầu dân ý liên quan đến độc lập của Alberta”. Sáng kiến này được hậu thuẫn bởi Alberta Prosperity Project (APP), một tổ chức phi lợi nhuận ủng hộ chủ quyền.
Thủ hiến Alberta, bà Danielle Smith trước đó cho biết nếu kiến nghị được xác minh hợp lệ, chính quyền tỉnh sẽ đưa vấn đề ra trưng cầu dân ý, dù bà không ủng hộ việc ly khai.
Các cuộc khảo sát gần đây cho thấy quan điểm ủng hộ độc lập vẫn là thiểu số tại Alberta. Một khảo sát của Angus Reid Institute vào tháng 2 cho thấy 65% người được hỏi muốn ở lại Canada, trong khi 29% ủng hộ rời đi.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng kéo dài giữa Alberta và chính quyền liên bang tại Ottawa liên quan đến chính sách năng lượng, thuế, quy định môi trường và khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu dầu khí. Alberta là trung tâm sản xuất năng lượng của Canada, chiếm hơn 80% sản lượng dầu thô và 60% khí tự nhiên của cả nước, đồng thời có GDP bình quân đầu người cao nhất trong các tỉnh.
Tuy vậy, ngay cả khi trưng cầu dân ý cấp tỉnh thành công, Alberta cũng không tự động trở thành quốc gia độc lập. Theo đạo luật Clarity Act, Hạ viện Canada sẽ phải xác định liệu câu hỏi và kết quả trưng cầu có phản ánh rõ ràng ý chí ly khai hay không trước khi bất kỳ cuộc đàm phán nào có thể bắt đầu.
Ngoài ra, nỗ lực ly khai còn đối mặt với thách thức pháp lý từ Sturgeon Lake Cree Nation, tổ chức cho rằng việc Alberta tách khỏi Canada có thể vi phạm các hiệp ước với người bản địa. Nhóm này đã yêu cầu tòa án đình chỉ tiến trình, lập luận rằng tỉnh không có quyền rời khỏi Canada hoặc mang theo các vùng đất thuộc hiệp ước.
Hồi tháng 1 năm nay, tờ Financial Times từng đưa tin rằng, các lãnh đạo của nhóm đòi ly khai tỉnh Alberta đã gặp gỡ các thành viên trong chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump ít nhất ba lần kể từ tháng 4/2025.
Tờ báo dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết những cuộc gặp gỡ này là các hoạt động giao lưu dân sự thường lệ và không liên quan đến bất kỳ cam kết nào đối với mục tiêu ly khai. Tuy nhiên, các nhân vật ủng hộ thống nhất ở Alberta nghi ngờ chiến dịch này đang được bên ngoài khuếch đại.