Khói bốc lên sau cuộc không kích tại Tehran, Iran. Ảnh: THX/TTXVN
Hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 14/4 cho biết Iran đã yêu cầu bồi thường từ năm quốc gia Arab, bao gồm Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Bahrain, Qatar và Jordan, với cáo buộc các nước này đã tham gia vào các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.
Trong một bức thư gửi tới Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres và Chủ tịch Hội đồng Bảo an Jamal Fares Alrowaiei hôm 13/4, Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Amir Saeid Iravani cáo buộc các quốc gia nêu trên đã “vi phạm các nghĩa vụ quốc tế” khi tạo điều kiện cho các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.
Ông Iravani cho rằng vì vậy, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Bahrain, Qatar và Jordan cần phải chịu trách nhiệm và bồi thường cho những thiệt hại mà Iran phải gánh chịu trong chiến tranh.
Trong diễn biến liên quan, Iran đã đưa ra con số ước tính ban đầu khoảng 270 tỷ USD cho thiệt hại do các cuộc không kích gần đây của Mỹ và Israel gây ra, trong bối cảnh Tehran gia tăng yêu cầu bồi thường chiến tranh trong các hoạt động ngoại giao.
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 14/4, người phát ngôn chính phủ Iran Fatemeh Mohajerani đã công bố ước tính này trong phát biểu với hãng truyền thông Liên bang Nga RIA Novosti, mô tả đây là một tính toán sơ bộ và “rất thô”, dựa trên những đánh giá ban đầu về mức độ tàn phá trên diện rộng.
Con số này phản ánh đánh giá ban đầu do các cơ quan Iran thực hiện, xem xét thiệt hại trên nhiều lĩnh vực.
Theo bà Mohajerani, các cơ quan chức năng hiện đang tiến hành quy trình nhiều giai đoạn để hoàn thiện con số tổng, với các phân tích chi tiết hơn sẽ được công bố sau.
Giai đoạn đầu tập trung vào thiệt hại vật chất đối với cơ sở hạ tầng, bao gồm các tòa nhà dân sự, doanh nghiệp và cơ sở công nghiệp.
Giai đoạn thứ hai sẽ xem xét các tổn thất kinh tế gián tiếp, như sụt giảm nguồn thu ngân sách và gián đoạn do hoạt động công nghiệp bị đình trệ.
Các con số chính xác hơn sẽ được công bố sau khi hoàn tất đánh giá đầy đủ.
Bà Mohajerani cũng cho biết yêu cầu bồi thường sẽ không chỉ giới hạn ở thiệt hại vật chất. Phạm vi còn bao gồm thương vong dân sự, với số người thiệt mạng đã vượt quá 3.000 người, trong đó có các nữ sinh thiệt mạng trong một cuộc tấn công tại Minab, cùng với nhà ở, nhà máy và tài sản thương mại bị phá hủy.
Xung đột leo thang trong khu vực
Căng thẳng trong khu vực đã leo thang sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công phối hợp nhằm vào Iran từ ngày 28/2.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đáp trả bằng một cuộc tấn công quy mô lớn vào Israel. Các cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain, Jordan, Iraq, Qatar, Kuwait, UAE và Saudi Arabia cũng bị tấn công.
Iran còn đóng Eo biển Hormuz đối với các tàu liên quan đến Mỹ, Israel và các quốc gia ủng hộ hành động quân sự chống lại Cộng hòa Hồi giáo này.
Trong thời gian xung đột, một số tàu chở dầu đã bị tấn công khi đi qua Eo biển Hormuz mà không có sự cho phép của Tehran.
Hoạt động tấn công tạm dừng vào ngày 8/4 khi Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn trong 2 tuần, tới ngày 21/4.
Hình ảnh từ vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ và Hàng không Mỹ (NASA) về Eo biển Hormuz. Ảnh: The Gulf News/TTXVN
Đàm phán chưa đạt kết quả, nhưng vẫn còn hy vọng
Các cuộc đàm phán lịch sử kéo dài giữa Mỹ và Iran đã kết thúc vào sáng 12/4 tại Islamabad, với các phái đoàn cấp cao của hai nước không đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran.
Các cuộc đàm phán này diễn ra sau lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần do Pakistan làm trung gian, bắt đầu vào ngày 8/4, đánh dấu mức độ tiếp xúc cao nhất giữa Washington và Tehran kể từ sau Cách mạng Hồi giáo Iran vào năm 1979, dù các bất đồng chính vẫn chưa được giải quyết.
Nguồn tin của CNN cho biết Geneva (Thụy Sĩ) và Islamabad đang được cân nhắc là địa điểm cho các cuộc đàm phán tiếp theo.
Những người am hiểu tiến trình đàm phán cho biết các quan chức Mỹ vẫn hy vọng có thể đạt được một giải pháp ngoại giao, và tùy thuộc vào tiến độ thảo luận hiện tại, Mỹ và Iran có thể gia hạn lệnh ngừng bắn, dự kiến hết hạn vào tuần tới, để có thêm thời gian đạt được thỏa thuận.
“Lằn ranh đỏ” của Mỹ và yêu cầu của Iran
Theo hãng tin Reuters, các điều kiện của Mỹ bao gồm: Iran phải chấm dứt toàn bộ việc làm giàu uranium; phá dỡ các cơ sở làm giàu chủ chốt; bàn giao lượng uranium làm giàu cao; chấp nhận khuôn khổ hòa bình và an ninh rộng hơn, bao gồm các đồng minh khu vực; chấm dứt hỗ trợ các lực lượng thân họ; mở hoàn toàn eo biển Hormuz mà không thu phí.
Trong khi đó, yêu cầu của Iran gồm: Đảm bảo ngừng bắn vĩnh viễn; không có thêm các cuộc tấn công vào Iran hoặc đồng minh; dỡ bỏ toàn bộ trừng phạt chính và thứ cấp; giải phóng toàn bộ tài sản bị đóng băng; công nhận quyền làm giàu uranium; tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz.