Cờ Liên minh châu Âu tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN
Theo Financial Times ngày 16/3, Thủ tướng Bỉ Bart De Wever kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) xem xét bình thường hóa quan hệ với Nga nhằm khôi phục nguồn năng lượng giá rẻ, làm dấy lên tranh luận mới trong nội bộ EU về chiến lược đối với Moskva trong bối cảnh chiến sự Ukraine tiếp diễn và giá năng lượng tăng mạnh.
Phát biểu trong cuộc phỏng vấn với báo L’Echo (Bỉ), ông De Wever cho rằng việc nối lại quan hệ với Nga là hợp lý để giảm chi phí năng lượng cho châu Âu. Ông nhấn mạnh nhiều lãnh đạo EU có quan điểm tương tự nhưng không công khai, đồng thời cho rằng xung đột cần được kết thúc vì lợi ích của châu Âu.
Tuyên bố này đi ngược với đường lối hiện tại của EU, vốn duy trì hỗ trợ tài chính và quân sự quy mô lớn cho Ukraine kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện năm 2022, đồng thời áp đặt các biện pháp trừng phạt nhằm vào Moskva. Một trong những trụ cột chính của chiến lược này là cắt giảm phụ thuộc vào dầu và khí đốt Nga.
Tuy nhiên, bối cảnh địa chính trị đang thay đổi nhanh chóng. Xung đột Mỹ - Israel với Iran đã khiến giá dầu và khí đốt toàn cầu tăng mạnh, buộc nhiều nước châu Âu phải xem xét lại bài toán an ninh năng lượng và chi phí sinh hoạt. Điều này làm gia tăng các cuộc thảo luận trong nội bộ EU về việc đa dạng hóa nguồn cung và khả năng điều chỉnh chính sách trong dài hạn.
Ông De Wever cũng đặt câu hỏi về hiệu quả của chiến lược hiện tại khi cho rằng EU khó có thể gây áp lực đủ lớn lên Nga nếu thiếu Mỹ hậu thuẫn đầy đủ. Theo ông, việc vừa hỗ trợ quân sự cho Ukraine vừa tìm cách làm suy yếu kinh tế Nga là không khả thi trong điều kiện hiện nay và giải pháp còn lại là hướng tới một thỏa thuận.
Quan điểm của Thủ tướng Bỉ đã vấp phải phản ứng từ chính nội bộ chính phủ. Ngoại trưởng Maxime Prevot nhấn mạnh rằng đối thoại với Nga là cần thiết trong ngoại giao, nhưng không đồng nghĩa với bình thường hóa quan hệ. Ông cảnh báo việc đưa ra tín hiệu như vậy vào thời điểm hiện tại có thể làm suy yếu sự đoàn kết của châu Âu, nhất là khi Nga vẫn giữ lập trường cứng rắn và chưa chấp nhận vai trò của châu Âu trong các cuộc đàm phán.
Ông Prevot cũng khẳng định lập trường của Bỉ không thay đổi, tiếp tục ủng hộ Ukraine và chưa xem xét nới lỏng trừng phạt đối với Nga trước khi có một thỏa thuận hòa bình phù hợp.
Trước phản ứng trái chiều, ông De Wever sau đó làm rõ rằng ông không đề xuất thay đổi chính sách ngay lập tức. Ông cho biết việc bình thường hóa quan hệ chỉ có thể được xem xét sau khi chiến tranh kết thúc và đạt được một thỏa thuận hòa bình được cả Ukraine và châu Âu chấp nhận. Đồng thời, ông nhấn mạnh châu Âu hiện không tham gia trực tiếp vào bàn đàm phán nhưng lại phải gánh phần lớn chi phí của cuộc xung đột, điều mà ông cho là không bền vững.
Ở cấp độ EU, Ủy viên phụ trách năng lượng Dan Jorgensen tái khẳng định lập trường cứng rắn của khối, cho biết EU đã luật hóa việc chấm dứt nhập khẩu năng lượng từ Nga. Ông cảnh báo châu Âu không nên lặp lại sai lầm trong quá khứ và khẳng định trong tương lai sẽ không quay lại phụ thuộc vào nguồn cung từ Moskva.