Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu tại cuộc họp báo ở London. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN
Phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich, ông Starmer cho rằng châu Âu cần giảm phụ thuộc quá mức vào hỗ trợ quân sự từ Washington, đồng thời tái định hình quan hệ an ninh xuyên Đại Tây Dương theo hướng chia sẻ gánh nặng nhiều hơn.
Theo nội dung bài phát biểu được Văn phòng Thủ tướng Anh công bố, ông Starmer nhấn mạnh tầm nhìn về một cấu trúc an ninh châu Âu với mức độ tự chủ cao hơn, song không đồng nghĩa với việc Mỹ rút lui. Ông cho rằng việc tăng cường năng lực phòng thủ của châu Âu là cách đáp ứng yêu cầu chia sẻ trách nhiệm mà Washington lâu nay đặt ra, đồng thời củng cố các mối quan hệ đã duy trì ổn định trong nhiều thập niên.
Đáng chú ý, ông Starmer khẳng định Anh không còn là nước Anh của giai đoạn hậu Brexit khép kín. Theo ông, trong bối cảnh bất ổn gia tăng, việc quay vào trong sẽ làm suy yếu an ninh quốc gia. Ông nhấn mạnh không có an ninh cho Anh nếu thiếu châu Âu và ngược lại.
Phát biểu này đánh dấu sự điều chỉnh đáng kể trong giọng điệu của London sau một năm tránh phải lựa chọn giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, chính phủ Công đảng tìm cách duy trì quan hệ ổn định với Mỹ nhằm hạn chế nguy cơ bị áp thuế trừng phạt và bảo đảm Washington tiếp tục hỗ trợ Ukraine. Tuy nhiên, cùng lúc đó, London cũng thúc đẩy cải thiện quan hệ thương mại với EU, sáu năm sau khi rời khối.
Chiến lược cân bằng này chịu sức ép khi Tổng thống Trump gần đây thể hiện lập trường cứng rắn với Anh liên quan đến vấn đề Greenland, thỏa thuận Chagos và vai trò của London trong chiến dịch Afghanistan. Dù ông Starmer và các lãnh đạo châu Âu khác đã thuyết phục được ông Trump điều chỉnh lập trường, những tuần ngoại giao căng thẳng làm dấy lên nghi ngại về độ bền vững của liên minh xuyên Đại Tây Dương.
Trong bối cảnh đó, ông Starmer cam kết thúc đẩy hợp tác kinh tế và quốc phòng sâu rộng hơn với EU. Ông cho rằng châu Âu cần tăng tốc đầu tư quốc phòng thông qua các dự án chung và tích hợp năng lực giữa các nước thành viên, nhằm khắc phục tình trạng phân mảnh trong công nghiệp quốc phòng. Theo ông, quy mô kinh tế châu Âu lớn gấp 10 lần Nga, song hiệu quả tổng thể lại chưa tương xứng do trùng lặp và thiếu phối hợp trong kế hoạch công nghiệp cũng như quy trình mua sắm kéo dài.
Chính phủ Anh hiện thảo luận với các đồng minh châu Âu về khả năng vay chung đa quốc gia để tài trợ chi tiêu quốc phòng dài hạn. Một số đề xuất cân nhắc giữ khoản vay chung này ngoài bảng cân đối ngân sách của Anh, đặc biệt liên quan đến dự trữ quốc phòng. Các cuộc trao đổi diễn ra trong bối cảnh còn nghi ngại về khả năng London nhanh chóng tăng mạnh ngân sách quân sự.
Tuy nhiên, tiến trình xích lại gần EU cũng đối mặt thách thức. London lo ngại các chính sách bảo hộ gia tăng tại Brussels, đặc biệt là Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp với điều khoản sản xuất tại châu Âu, có thể loại doanh nghiệp Anh khỏi chuỗi cung ứng chiến lược. Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves đã cảnh báo rằng khái niệm sản xuất tại châu Âu cần được mở rộng sang các đối tác cùng chí hướng, thay vì giới hạn trong phạm vi khối.
Phát biểu của ông Starmer tại Munich cho thấy London đang điều chỉnh vị thế chiến lược trong bối cảnh trật tự an ninh châu Âu biến động. Việc tăng cường tự chủ quốc phòng được đặt song song với nỗ lực duy trì quan hệ với Mỹ, phản ánh cách tiếp cận thực dụng nhằm bảo vệ lợi ích an ninh và kinh tế của Anh trong giai đoạn bất định.