Singapore thúc đẩy Smart Nation 2.0: Chiến lược số định hình quốc gia thông minh

Singapore đang bước vào giai đoạn chuyển đổi số mới với tham vọng tái định hình mô hình quốc gia thông minh trong thế kỷ 21, đặt công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, làm trung tâm của phát triển.

Từ Smart Nation 1.0 đến 2.0: Một thập kỷ chuyển đổi được tái định hình

Ngày 1/10/2024, Singapore chính thức khởi động chương trình Smart Nation 2.0 – phiên bản nâng cấp toàn diện của chiến lược chuyển đổi số kéo dài suốt một thập kỷ qua. Sáng kiến này do Thủ tướng Lawrence Wong công bố tại Quận Kỹ thuật số Punggol (Punggol Digital District), đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong cách tiếp cận phát triển số của quốc gia.

Smart Nation 2.0 được xây dựng dựa trên ba trụ cột chính: Niềm tin (Trust), Tăng trưởng (Growth) và Cộng đồng (Community), với hơn 1 tỷ đô la Singapore được đầu tư riêng cho trí tuệ nhân tạo trong vòng 5 năm. Hiện nay, kinh tế số đã đóng góp 128,1 tỷ SGD, tương đương 18,6% GDP của Singapore, với tốc độ tăng trưởng gần gấp đôi nền kinh tế chung.

Singapore hiện xếp thứ 9 toàn cầu và đứng đầu châu Á trong bảng xếp hạng IMD Smart City Index 2025, đứng thứ 3 thế giới về chính phủ điện tử theo Liên hợp quốc, đồng thời là quốc gia đầu tiên trên thế giới đạt phủ sóng 5G độc lập trên toàn quốc.

Trước đó, Smart Nation 1.0, được khởi xướng năm 2014 dưới thời Thủ tướng Lý Hiển Long, tập trung vào bốn trụ cột gồm kinh tế số, chính phủ số, xã hội số và an ninh số. Đến năm 2024, chương trình đã đạt nhiều kết quả ấn tượng: 99% dịch vụ công thực hiện hoàn toàn trực tuyến, 99% hộ gia đình có internet, 95% doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng ít nhất một công nghệ số.

Tuy nhiên, Smart Nation 2.0 đánh dấu sự chuyển đổi từ “số hóa” sang “chuyển đổi toàn diện”. Nếu như giai đoạn 1.0 đặt câu hỏi “làm thế nào để đưa mọi thứ lên môi trường số?”, thì giai đoạn 2.0 tập trung vào “làm thế nào để công nghệ có thể biến đổi xã hội mà vẫn giữ được sự gắn kết”. Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) được coi là công nghệ mang tính bước ngoặt, đóng vai trò trung tâm trong chiến lược mới.

Ba trụ cột của Smart Nation 2.0

Chương trình được điều phối bởi Bộ Phát triển Số và Thông tin (MDDI), với sự tham gia của các cơ quan như GovTech, IMDA, Cơ quan An ninh mạng (CSA) và Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân, xoay quanh 3 trụ cột chính:

Niềm tin (Trust): Trụ cột này tập trung củng cố hạ tầng số, phòng chống các rủi ro trực tuyến và xây dựng môi trường số an toàn. Singapore đã ban hành Luật An ninh mạng sửa đổi năm 2024 và đang chuẩn bị triển khai Đạo luật Hạ tầng số vào năm 2025, cùng với việc thành lập cơ quan chuyên trách về an toàn trực tuyến. Động thái này nhằm ứng phó với sự gia tăng mạnh của các mối đe dọa mạng, trong đó số vụ lừa đảo phishing tăng 49% và tấn công ransomware tăng 21%.

Tăng trưởng (Growth): Trụ cột tăng trưởng hướng tới thúc đẩy kinh tế số, hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển nguồn nhân lực. Các sáng kiến nổi bật gồm Chiến lược AI quốc gia 2.0, chương trình “AI for Science” trị giá 120 triệu SGD và sáng kiến hỗ trợ tính toán doanh nghiệp trị giá 150 triệu SGD. Dự kiến đến năm 2030, AI có thể đóng góp khoảng 30% GDP của Singapore, tương đương hơn 30 tỷ USD.

Cộng đồng (Community): Trụ cột này nhấn mạnh tính bao trùm số và gắn kết xã hội. Chương trình Digital for Life đã hỗ trợ hơn 636.000 người thông qua hơn 300 đối tác, đồng thời đào tạo kỹ năng số cho hơn 340.000 người cao tuổi. Singapore hiện đứng đầu thế giới về mức độ bao trùm số.

Nền tảng công nghệ: Đặt cược lớn vào AI

Hiện nay "đảo quốc Sư tử" đang triển khai Chiến lược AI quốc gia 2.0 với khoản đầu tư hơn 1 tỷ SGD trong 5 năm, nhằm phát triển hạ tầng tính toán, nhân lực và hệ sinh thái công nghiệp AI. Mục tiêu là nâng số lượng chuyên gia AI từ 4.500 lên 15.000 người vào năm 2029. Hiện đã có hơn 50 doanh nghiệp thành lập trung tâm AI tại Singapore và hơn 150 nhóm nghiên cứu, phát triển sản phẩm AI hoạt động tại đây.

Kế hoạch nghiên cứu và phát triển AI quốc gia (NAIRD) công bố năm 2026 tiếp tục bổ sung hơn 1 tỷ SGD cho giai đoạn 2025–2030. Song song đó, Trung tâm Siêu máy tính quốc gia được nâng cấp với ngân sách 204 triệu SGD, hướng tới triển khai các hệ thống tính toán lai cổ điển – lượng tử.

Một khảo sát năm 2025 cho thấy 75% người lao động Singapore thường xuyên sử dụng công cụ AI, trong đó 85% ghi nhận hiệu quả công việc được cải thiện.

Không chỉ phát triển công nghệ, Singapore còn dẫn đầu về quản trị AI khi ban hành Khung quản trị AI đầu tiên trên thế giới từ năm 2019 và phát triển bộ công cụ AI Verify, hiện đã được hơn 50 doanh nghiệp áp dụng.

Hạ tầng số và định danh điện tử

Hệ thống định danh số Singpass hiện phục vụ 5 triệu người dùng, tương đương 97% dân số đủ điều kiện, với hơn 41 triệu giao dịch mỗi tháng tại trên hơn 2.700 dịch vụ. 

Các nền tảng liên quan như MyInfo giúp loại bỏ giấy tờ thủ công, còn SGFinDex cho phép tổng hợp dữ liệu tài chính cá nhân – một mô hình tiên phong trên thế giới.

Các nền tảng liên quan như MyInfo giúp loại bỏ các tài liệu giấy tờ thủ công, trong khi SGFinDex cho phép tổng hợp dữ liệu tài chính cá nhân. Đây là cơ sở hạ tầng kỹ thuật số công cộng đầu tiên trên thế giới dành cho dữ liệu tài chính hợp nhất, đã giành được Giải thưởng Kỹ thuật số IMDA ASEAN 2024.

Singpass hiện hỗ trợ Xác minh khuôn mặt, ký điện tử tài liệu và giao diện đa ngôn ngữ, với một Biên bản ghi nhớ được ký kết với Dịch vụ Kỹ thuật số Chính phủ Anh về việc công nhận lẫn nhau danh tính kỹ thuật số.

Kết nối và trung tâm dữ liệu

Singapore đã đạt được độ phủ sóng 5G độc lập ngoài trời toàn quốc ở mức 95% vào cuối năm 2022 — sớm hơn ba năm so với mục tiêu quy định và là một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới đạt được cột mốc này. Tốc độ tải xuống 5G trung bình đạt 376,8 Mbps, với việc quốc gia này mở rộng vùng phủ sóng 5G SA sang các hoạt động hàng hải - một thành tựu đầu tiên trên toàn cầu. Việc nâng cấp Mạng lưới băng thông rộng toàn quốc 10Gbps, được hỗ trợ bởi khoản đầu tư 100 triệu đô la Singapore, dự kiến ​​hoàn thành vào năm 2026.

Hệ sinh thái điện toán đám mây được hỗ trợ bởi nền tảng Điện toán đám mây thương mại của Chính phủ (GCC), bao gồm AWS, Azure và Google Cloud với các biện pháp bảo mật nghiêm ngặt. Hơn 80% hệ thống của chính phủ đủ điều kiện đã được chuyển sang điện toán đám mây, với hơn 600 hệ thống hiện đang sử dụng GCC. Đảo quốc này hoạt động như thị trường trung tâm dữ liệu lớn thứ 5 thế giới với công suất hoạt động 1 GW trên 99 cơ sở, và Lộ trình Trung tâm Dữ liệu Xanh có kế hoạch mở rộng công suất thêm ít nhất 300 MW trong khi đặt mục tiêu PUE ≤1,3.

An ninh mạng và blockchain

Số vụ tấn công mạng tại Singapore đang gia tăng nhanh chóng, buộc chính phủ phải siết chặt các quy định pháp lý và nâng cao năng lực phòng thủ.

Cơ quan An ninh mạng (CSA) báo cáo số vụ lừa đảo qua mạng (phishing) tăng 49% (hơn 6.100 vụ) và số vụ tấn công mã độc tống tiền (ransomware) tăng 21% (159 vụ) trong năm 2024. Luật An ninh mạng nâng cao (2024) hiện điều chỉnh các dịch vụ đám mây và trung tâm dữ liệu, trong khi Luật Cơ sở hạ tầng kỹ thuật số (2025) dự kiến ​​sẽ giải quyết các rủi ro về khả năng phục hồi rộng hơn. Singapore sẽ đăng cai tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Sáng kiến ​​chống mã độc tống tiền (Counter Ransomware Initiative Summit) vào tháng 10 năm 2025 với tư cách là thành viên tiên phong của liên minh CRI gồm hơn 70 quốc gia.

Công nghệ Blockchain và Tiền tệ kỹ thuật số

Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) điều hành ba sáng kiến ​​blockchain lớn: Dự án Orchid (khám phá đồng đô la Singapore kỹ thuật số với Purpose Bound Money), Dự án Guardian (mã hóa tài sản với sự tham gia của hơn 40 tổ chức tài chính, bao gồm cả BIS Innovation Hub) và TradeTrust (các chứng từ thương mại điện tử dựa trên blockchain). Mạng thử nghiệm SGD, được công bố tại Lễ hội Fintech Singapore 2024, cung cấp mạng thử nghiệm cho CBDC bán buôn dành cho những người tham gia Dự án Guardian và Orchid.

Ứng dụng thực tiễn: Từ giao thông đến y tế

Giao thông thông minh: Singapore đang nhanh chóng mở rộng việc triển khai xe tự lái. Dịch vụ xe đưa đón tự lái Punggol (Ai.R), được Grab và WeRide ra mắt vào tháng 9 năm 2025 với 11 xe, là dịch vụ xe đưa đón tự lái đầu tiên trong khu dân cư. Cơ quan Giao thông Vận tải Singapore (LTA) đã trao hợp đồng trị giá 8,1 triệu đô la Singapore vào tháng 1/2025 cho sáu xe buýt điện tự lái trên các tuyến đường 191 và 400, dự kiến ​​đi vào hoạt động vào nửa cuối năm 2026. Chính phủ đặt mục tiêu có 100-150 xe tự lái vào năm 2026 với kế hoạch mở rộng trên toàn đảo trong vòng 5 năm.

Cảng Tuas Mega, khi hoàn thành vào năm 2040, sẽ là cảng tự động hóa hoàn toàn lớn nhất thế giới, xử lý 65 triệu TEU mỗi năm bằng xe tự hành.

Y tế thông minh: AI đang được ứng dụng trong chẩn đoán bệnh, từ sàng lọc ung thư vú đến phát hiện bệnh võng mạc. Một số bệnh viện đã phát triển hệ thống AI hỗ trợ gây tê với tỷ lệ thành công tăng 22%.

Bộ Y tế Singapore có kế hoạch mở rộng ứng dụng GenAI để cập nhật hồ sơ y tế tự động trong toàn bộ hệ thống chăm sóc sức khỏe cộng đồng trước cuối năm 2025, với chương trình sàng lọc ung thư vú bằng AI được đưa vào chương trình sàng lọc quốc gia có trợ cấp từ cuối năm 2025. Hệ thống AI SELENA+ phát hiện bệnh võng mạc tiểu đường, bệnh tăng nhãn áp và thoái hóa điểm vàng do tuổi tác từ hình ảnh võng mạc. Bệnh viện Phụ nữ và Trẻ em KK đã phát triển hệ thống gây tê tủy sống dẫn đường bằng siêu âm dựa trên AI đầu tiên trên thế giới, nâng tỷ lệ thành công lên 22%.

Fintech (Công nghệ tài chính): Hệ thống thanh toán PayNow đã đạt độ phủ gần như toàn dân và được kết nối với nhiều quốc gia như Thái Lan, Malaysia và Ấn Độ, mở ra hệ sinh thái thanh toán xuyên biên giới.

Bốn giấy phép ngân hàng kỹ thuật số đã được cấp cho Trust Bank, GXS Bank, MariBank và Green Link Digital Bank. Dự án Nexus, được hình thành tại Trung tâm Đổi mới BIS ở Singapore, đang xây dựng các kết nối hệ thống thanh toán nhanh đa phương với năm quốc gia cam kết.

Singapore đang thu hút mạnh mẽ các tập đoàn công nghệ toàn cầu, với tổng cam kết đầu tư lên tới 26 tỷ SGD. Điều này cho thấy niềm tin của khu vực tư nhân vào chiến lược Smart Nation 2.0 và tiềm năng trở thành trung tâm công nghệ hàng đầu thế giới của quốc gia này.