Khói lửa bốc lên sau vụ nổ tại Riyadh, khi Saudi Arabia đánh chặn các tên lửa đạn đạo hướng về phía thủ đô ngày 18/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Tờ The Wall Street Journal (Mỹ) dẫn đánh giá của Saudi Arabia nhận định, có tới một nửa trong số gần 1.000 vụ tấn công bằng UAV nhằm vào nước này xuất phát từ trong lãnh thổ Iraq. Các mục tiêu bao gồm một nhà máy lọc dầu tại Yanbu vốn là trung tâm dầu mỏ nhạy cảm bên bờ Biển Đỏ và các mỏ dầu ở tỉnh miền Đông của Saudi Arabia.
Thiết bị bay không người lái phóng từ Iraq đã nhắm mục tiêu vào sân bay dân sự duy nhất của Kuwait. Theo một số nguồn tin, chúng cũng nhắm mục tiêu vào Bahrain sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngừng bắn hồi đầu tháng này. Các nhóm dân quân cũng tấn công mục tiêu vùng Vịnh bên trong Iraq, bao gồm lãnh sự quán Kuwait ở Basra và lãnh sự quán Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) ở Kurdistan.
Mỹ cảnh báo rằng các nhóm dân quân Iraq đang lên kế hoạch cho thêm nhiều cuộc tấn công, đồng thời khuyến cáo công dân tránh xa đại sứ quán và các lãnh sự quán tại Iraq. Đại sứ quán Mỹ ở Baghdad đã nhiều lần trở thành mục tiêu kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chung nhằm vào Iran vào cuối tháng 2. Hiện phần lớn nhân sự Mỹ tại các cơ sở này đã được sơ tán.
Các lực lượng dân quân Hồi giáo dòng Shiite ở Iraq hình thành từ tình trạng hỗn loạn sau cuộc xâm lược của Mỹ cách đây hơn hai thập niên. Họ bảo vệ khu vực của người Shiite trước cuộc tấn công của các tay súng Hồi giáo dòng Sunni, đồng thời chiến đấu chống lại lực lượng Mỹ vốn bị lãnh đạo của họ lên án là lực lượng chiếm đóng. Về sau, những nhóm này giữ vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống các tay súng Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, lực lượng tràn vào Iraq từ Syria năm 2014.
Hiện nay có hàng chục nhóm dân quân Hồi giáo tại Iraq với khoảng 250.000 thành viên cùng nguồn quỹ vài tỷ USD và kho vũ khí bao gồm cả tên lửa tầm xa. Hai nhóm mạnh nhất là Katai Hezbollah và Asaib Ahl al-Haq, có ảnh hưởng đáng kể đối với cả chính phủ Iraq và Iran. Họ từ lâu đã đe dọa Saudi Arabia, UAE và Kuwait vì lập trường phản đối Iran cũng như quan hệ với Mỹ.
Các nhóm dân quân này đã thực hiện một vài cuộc tấn công thành công. Đáng chú ý, năm 2021 một nhóm dân quân đã phóng thiết bị bay không người lái vào khu phức hợp hoàng gia chính ở thủ đô Riyadh của Saudi Arabia.
Chiến sự tại Iran trùng hợp với thời kỳ hỗn loạn chính trị ở Iraq sau cuộc bầu cử quốc hội hồi tháng 11/2025. Cuộc tranh giành quyền lực xoay quanh việc ai sẽ đứng ra lập chính phủ mới đã làm tê liệt nỗ lực của giới lãnh đạo Iraq trong việc giải giáp dân quân và loại bỏ họ khỏi bộ máy nhà nước.
Cả các lực lượng dân quân Iraq lẫn Hezbollah đều không đóng vai trò đáng kể trong cuộc chiến 12 ngày giữa Iran và Israel hồi tháng 6 năm ngoái. Điều khác biệt hiện nay là Iran đang đối mặt với mối đe dọa hiện hữu, gây nguy hiểm cho cả các lực lượng dân quân. Tướng Esmail Qaani thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đến thăm Baghdad vào cuối tuần qua.
Theo The Wall Street Journal, sau nhiều tuần Iran tấn công dữ dội, trong đó có một số mục tiêu chính xác vào cơ sở hạ tầng năng lượng, các quốc gia vùng Vịnh coi Iraq là nơi họ có thể đáp trả mà không cần trực tiếp tấn công lãnh thổ Iran và gây ra những phản ứng trả đũa khắc nghiệt hơn.
Ông Michael Knights tại Viện Washington nhận định Saudi Arabia nhiều khả năng sẽ bắt đầu tiến hành các đòn tấn công mang tính biểu tượng tại Iraq nhằm gửi thông điệp cảnh báo tới các lực lượng dân quân Iraq. Trong khi đó, Kuwait và Bahrain có thể cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ để thực hiện các cuộc tấn công bằng tên lửa nhằm vào các nhóm này.
Ông Abdel Aziz Aluwaisheg, trợ lý Tổng thư ký phụ trách các vấn đề chính trị và đàm phán của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), đánh giá các cuộc tấn công của lực lượng dân quân Iraq đã làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ giữa chính phủ Iraq và các nước láng giềng vùng Vịnh.