Đập thủy điện Euphrates tại Syria. Ảnh: Wikimedia Commons
Theo phân tích, diễn biến này cho thấy Trung Đông không còn đi theo “quỹ đạo một chiều” của khô hạn kéo dài, mà đang xuất hiện những biến động mạnh về khí hậu và thủy văn, với xu hướng trái ngược có thể xảy ra trong thời gian ngắn.
Trong hơn một thập kỷ qua, Syria phải đối mặt với tình trạng hạn hán nghiêm trọng, khiến nhiều giếng nước cạn kiệt và mực nước ngầm tại miền Đông giảm sâu. Tình trạng thiếu nước cũng ảnh hưởng đến Iraq, trong đó nhiều hồ chứa lớn như Tharthar và hệ thống sông ngòi phụ thuộc vào sông Euphrates đều bị suy giảm đáng kể.
Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, tình hình đã có sự thay đổi đáng kể. Các đập thủy điện và hồ chứa nước từ Thổ Nhĩ Kỳ, Syria đến Iraq đều ghi nhận lượng nước tăng trở lại. Thậm chí, một số khu vực bắt đầu đối mặt với vấn đề ngập lụt thay vì thiếu nước. Tại Syria, mực nước sông Euphrates dâng cao đã khiến một số cây cầu bị tê liệt, không còn khả năng sử dụng.
Bộ Năng lượng Syria cho biết, việc phối hợp với phía Thổ Nhĩ Kỳ đã góp phần giảm lưu lượng nước đổ về lãnh thổ Syria qua sông Euphrates, nhằm xử lý tình trạng mực nước dâng cao tại các tỉnh Raqqa và Deir Ezzor.
Theo thông báo, các kỹ thuật viên tại Cơ quan quản lý đập Euphrates đã triển khai các biện pháp vận hành cần thiết, trong đó có việc giảm lưu lượng xả qua đập khoảng 100 m³/giây bằng cách điều chỉnh một phần cửa xả số 3. Việc giảm lưu lượng này được thực hiện theo lộ trình nhằm đưa mực nước sông trở lại trạng thái an toàn hơn.
Hãng tin SANA của Syria cho biết quá trình điều tiết dòng chảy sẽ tiếp tục trong những ngày tới, song song với việc lượng nước từ phía Thổ Nhĩ Kỳ đổ về giảm dần, giúp mực nước sông Euphrates hạ xuống ổn định hơn.
Trước đó, nhiều khu vực ven sông tại hai tỉnh Deir Ezzor và Raqqa đã ghi nhận mực nước tăng mạnh, gây ảnh hưởng tới khoảng 2.400 hộ dân tại Deir Ezzor. Lực lượng cứu hộ và chính quyền địa phương đã phải nâng mức cảnh báo, triển khai sơ tán tại một số khu vực khi cần thiết để giảm thiểu thiệt hại.
Giới phân tích nhận định, việc chuyển từ hạn hán kéo dài sang tình trạng mực nước tăng nhanh, thậm chí gây lũ, cho thấy biến động khí hậu tại Trung Đông đang ngày càng cực đoan và khó dự báo. Điều này cũng mở ra khả năng rằng khu vực không còn nằm trong xu hướng khô hạn liên tục như trước đây, mà có thể trải qua các chu kỳ thời tiết đối lập trong thời gian ngắn.
Trong bối cảnh đó, Syria và Iraq có thể được hưởng lợi từ việc nguồn nước được cải thiện so với giai đoạn khô hạn nghiêm trọng trước đây. Tuy nhiên, thách thức mới lại nằm ở việc quản lý và điều tiết nước, nhằm tránh các rủi ro lũ lụt và đảm bảo an ninh nguồn nước một cách bền vững.