Ông Mykhailo Fedorov, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine. Ảnh: Mykhailo Fedorov/Facebook
Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, cương vị được đề xuất sẽ chịu trách nhiệm điều phối các hoạt động đổi mới quân sự với lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Tổng Tư lệnh mới của Các lực lượng vũ trang Ukraine, Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine và Tổng thống.
Đề nghị này được đưa ra sau hơn một tuần biến động trong bộ máy lãnh đạo chính trị và quân sự của Ukraine kể từ khi ông Fedorov bị Tổng thống Zelensky miễn nhiệm khởi chức Bộ trưởng Quốc phòng vào ngày 15/7.
Sau đó, ông Fedorov đã cáo buộc Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine khi đó là Đại tướng Oleksandr Syrsky cản trở các chương trình cải cách quân đội.
Những cáo buộc này đã dẫn tới các cuộc biểu tình trên phạm vi toàn quốc, yêu cầu vừa khôi phục chức vụ cho ông Fedorov, vừa bãi nhiệm ông Syrsky.
Sau sáu ngày biểu tình, ngày 21/7, Tổng thống Zelensky đã cách chức ông Syrsky và bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapaty, 43 tuổi, giữ cương vị Tổng Tư lệnh mới của Các lực lượng vũ trang Ukraine.
Ông Fedorov hoan nghênh việc bổ nhiệm Tướng Drapaty, cho rằng đây là "một làn gió mới và niềm hy vọng mới" đối với nền quốc phòng Ukraine.
Trong một tuyên bố đăng trên kênh Telegram, ông Fedorov viết: Xin chúc mừng Thiếu tướng Drapaty được bổ nhiệm giữ chức Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine! Đây là một luồng sinh khí mới và là niềm hy vọng mới trong cuộc đấu tranh của những con người tự do vì tự do và công lý. Đó là tiếng nói của sự thay đổi mà không thể làm ngơ”.
Trong bài viết đăng trên kênh Telegram sáng 22/7, ông Fedorov cho rằng giờ đây, những kỳ vọng rất lớn của người dân Ukraine cần được đáp lại bằng một tầm nhìn rõ ràng về việc kết thúc cuộc chiến vì nền độc lập.
Vì thế, theo ông Fedorov, quân đội Ukraine cần có một đội ngũ lãnh đạo vững mạnh và những hành động quyết đoán nhằm bảo toàn sinh mạng của các chiến sĩ, đẩy mạnh robot hóa chiến trường, tiến hành các đòn tấn công phi đối xứng và làm suy kiệt nền kinh tế Liên bang Nga.
Ông Fedorov khẳng định chỉ chấp nhận quay lại nếu làm Bộ trưởng Quốc phòng
Trong văn bản gửi các nhà báo hôm 23/7, ông Fedorov cảm ơn Tổng thống Zelensky về những vị trí đã được đề nghị, nhưng khẳng định sẽ không chấp nhận đề xuất mới nhất.
Ông Fedorov viết: "Tôi biết ơn Tổng thống vì tất cả những phương án đã được đề xuất. Tuy nhiên, hiện nay chỉ có ba vị trí trong đất nước, cùng với những người lính ngoài tiền tuyến, thực sự quyết định cục diện cuộc chiến: Tổng thống Ukraine, Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine”
Ông Fedorov nói thêm: "Vì vậy, tôi sẽ không chấp nhận bất kỳ vị trí nào khác ngoài chức Bộ trưởng Quốc phòng”.
Theo ông Fedorov, nhóm của ông gia nhập Bộ Quốc phòng từ tháng 1 với một kế hoạch cụ thể, tập trung vào ba mục tiêu: bảo vệ bầu trời Ukraine, giữ vững chiến tuyến và đánh vào nền kinh tế của Liên bang Nga. Chiến lược này được nhóm của ông gọi là "AIR–LAND–ECONOMY" (Không quân – Mặt đất – Kinh tế).
Ông Fedorov lập luận rằng một vị trí khác trong chính phủ sẽ không trao cho ông đủ thẩm quyền để xử lý tham nhũng trong mua sắm quốc phòng, tiếp tục cải tổ quân đội, tiến hành các hoạt động tác chiến bất đối xứng hoặc hoàn thành những chương trình đã khởi động trong sáu tháng làm việc tại Bộ Quốc phòng.
Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine nhấn mạnh: "Đối với tôi, điều quan trọng chưa bao giờ là chức danh hay địa vị. Điều duy nhất tôi quan tâm là có thể tạo ra tác động thực sự đối với kết quả của cuộc chiến và đưa Ukraine đến gần chiến thắng hơn”.
Tướng Oleksandr Syrsky (người cầm bút chỉ vào bản đồ) và Tổng thống Volodymyr Zelensky họp bàn về tình hình chiến sự. Ảnh: Văn phòng Tổng thống Ukraine
Biểu tình bước sang ngày thứ tám
Các cuộc biểu tình yêu cầu khôi phục chức vụ cho ông Fedorov tiếp tục diễn ra tại Kiev trong ngày 23/7, đánh dấu ngày thứ tám liên tiếp.
Theo kênh Suspilne, được tờ Ukrainska Pravda dẫn lại, hàng trăm người đã tập trung tại thủ đô Ukraine vào ngày 23/7.
Những người biểu tình tiếp tục hô vang tên ông Fedorov cùng nhiều khẩu hiệu như: "Các ông sẽ không thể phớt lờ chúng tôi”, "Chúng tôi sẽ tiếp tục đứng đây”, và "Quyền lực thuộc về nhân dân”.
Các cuộc biểu tình bắt đầu từ ngày 16/7, với hai yêu cầu chính là đưa ông Fedorov trở lại giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng và bãi nhiệm ông Syrsky khỏi cương vị Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine.
Đến nay, một trong hai yêu cầu đã được đáp ứng khi ông Syrsky bị cách chức và ông Drapaty được bổ nhiệm thay thế. Tuy nhiên, yêu cầu bổ nhiệm lại ông Fedorov vẫn chưa được đáp ứng.
Xuất hiện thêm yêu cầu mới
Trong cuộc biểu tình hôm 23/7 một yêu cầu mới cũng được đưa ra liên quan đến Bộ trưởng Cựu chiến binh Vitalii Kim, người vừa được bổ nhiệm.
Theo Hromadske, một số người biểu tình yêu cầu thay thế ông Kim, đồng thời hô vang khẩu hiệu: "Phải là một cựu quân nhân, không phải Kim”.
Một biểu ngữ ghi: "Bộ trưởng Cựu chiến binh phải là người hiểu giá trị của sinh mạng con người”.
Trong khi đó, cựu quân nhân Dmytro Koziatynsky đã kêu gọi người dân Ukraine tiếp tục tập trung tại Kiev vào ngày 24/7 để yêu cầu bổ nhiệm lại ông Fedorov làm Bộ trưởng Quốc phòng.
Điều gì sẽ diễn ra tiếp theo?
Ông Yevhen Khmara, cựu Chỉ huy đơn vị đặc nhiệm Alpha thuộc Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), đang giữ chức Quyền Bộ trưởng Quốc phòng kể từ ngày 20/7.
Ông Drapaty đã chính thức đảm nhiệm cương vị Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine sau khi ông Syrsky bị cách chức, trong khi ông Fedorov hiện đã công khai tuyên bố sẽ không chấp nhận vị trí thay thế mà Tổng thống Zelensky đề nghị.
Trong ngày 24/7, một cuộc biểu tình khác dự kiến sẽ diễn ra tại Kiev nhằm tiếp tục yêu cầu khôi phục chức vụ Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Fedorov.
Mặc dù yêu cầu thay Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine đã được đáp ứng, nhưng vấn đề ai sẽ là người chính thức lãnh đạo Bộ Quốc phòng Ukraine vẫn chưa có lời giải.