Nóng trong tuần: Nga - Ukraine tiếp tục đàm phán; Liên minh cầm quyền Nhật Bản chiến thắng kỷ lục

Tiết lộ thời gian diễn ra vòng đám phàn tiếp theo giữa Ukraine - Nga

Hãng tin Reuters ngày 13/2 cho biết Nga và Ukraine xác nhận vòng đàm phán tiếp theo sẽ diễn ra trong hai ngày 17–18/2 tại Geneva (Thụy Sĩ). Từ đầu năm đến nay, hai bên đã tiến hành hai vòng thương lượng do Mỹ làm trung gian nhưng chưa đạt bước đột phá đáng kể trong tiến trình hòa bình.

Phái đoàn Nga dự kiến do Cố vấn Điện Kremlin Vladimir Medinsky dẫn đầu, thay cho Cục trưởng Tình báo quốc phòng Igor Kostyukov, người từng đảm nhiệm vai trò này ở hai vòng gần nhất. Phía Ukraine cử Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Rustem Umerov làm trưởng đoàn. Ông Umerov cho biết Kiev mong muốn tiến hành các cuộc thảo luận “nghiêm túc và có trách nhiệm”.

Liên quan nỗ lực ngoại giao, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha ngày 13/2 đã gặp Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị bên lề Hội nghị An ninh Munich tại Đức. Theo ông Sybiha, hai bên trao đổi về các sáng kiến hòa bình và nhấn mạnh vai trò của Trung Quốc trong thúc đẩy chấm dứt xung đột.

Trong khi đó, báo The New York Times dẫn nguồn quan chức Ukraine cho rằng chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gia tăng sức ép để Kiev sớm đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột với Moskva. Tổng thống Trump cho rằng người đồng cấp Ukraine Zelensky cần nhanh chóng hành động trước khi bỏ lỡ cơ hội thực sự. Trước đó, Tổng thống Zelensky nhận định mong muốn kết thúc chiến sự vào tháng 6 của phía Mỹ có thể chịu tác động từ yếu tố chính trị nội bộ khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.

Theo giới quan sát, Ukraine đang tìm cách cân bằng giữa đáp ứng kỳ vọng của Washington và bảo vệ những lợi ích cốt lõi, đặc biệt liên quan vấn đề lãnh thổ. Kiev khẳng định sẽ không ký kết bất kỳ thỏa thuận nào nếu không có bảo đảm an ninh rõ ràng từ phương Tây và cam kết Nga không tái phát động tấn công.

Đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran ghi nhận chuyển động mới

Sau nhiều năm rơi vào thế bế tắc, tiến trình đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran đang xuất hiện những chuyển biến được đánh giá là tích cực, bất chấp các tuyên bố cứng rắn từ cả hai phía. Theo kênh truyền hình i24news (Israel) ngày 12/2, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cho biết Washington và Tehran đang tiến gần hơn tới khả năng đạt được một thỏa hiệp.

Ông Fidan nhận định Iran thể hiện mong muốn thực sự trong việc đạt được thỏa thuận, đồng thời cho rằng giới lãnh đạo nước này xem việc đi tới một thỏa thuận với Mỹ là xu hướng khó đảo ngược. Về phía Mỹ, theo ông, Washington cũng đã tính đến các “lằn ranh đỏ” của Tehran và đang điều chỉnh cách tiếp cận trong đàm phán.

Một trong những điểm đáng chú ý là Mỹ dường như không còn giữ nguyên yêu cầu Iran phải chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu urani, nội dung từng là trở ngại chính khiến các vòng thương lượng trước đây không đạt kết quả. Iran từ lâu khẳng định việc làm giàu urani vì mục đích hòa bình là quyền của mình theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Theo Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ, khuôn khổ đang được thảo luận có thể cho phép Iran tiếp tục làm giàu urani trong giới hạn xác định, dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ chế thanh sát quốc tế. Mô hình này nhìn chung tương tự thỏa thuận hạt nhân đạt được năm 2015, trước khi Mỹ rút khỏi vào năm 2018.

Những động thái điều chỉnh lập trường từ cả hai bên được cho là mở ra triển vọng về một thỏa thuận mang tính hạn chế nhưng khả thi, qua đó có thể chấm dứt tình trạng đình trệ kéo dài của tiến trình đàm phán hạt nhân Iran trong thời gian qua.

Canada chấn động vì vụ xả súng trường học nghiêm trọng nhất nhiều thập kỷ

Theo tờ The Guardian, ngày 11/2, Canada chìm trong không khí tang thương sau vụ xả súng nghiêm trọng tại thị trấn Tumbler Ridge, tỉnh British Columbia, khiến chín người thiệt mạng, bao gồm cả nghi phạm, và hàng chục người bị thương. Đây được xem là một trong những vụ xả súng đẫm máu nhất trong lịch sử nước này.

Phát biểu trước báo giới, Thủ tướng Mark Carney bày tỏ đau buồn sâu sắc, khẳng định cả nước sát cánh cùng người dân Tumbler Ridge, thị trấn khai khoáng hẻo lánh khoảng 2.400 dân, nằm dưới chân dãy Rocky, cách Vancouver hơn 1.100 km về phía Bắc. Ông thông báo treo cờ rủ tại các tòa nhà chính phủ trong bảy ngày, đồng thời kêu gọi người dân đoàn kết vượt qua thời điểm khó khăn.

Theo cảnh sát, khoảng 13 giờ 20 phút ngày 10/2, lực lượng chức năng nhận tin báo về một vụ nổ súng tại Trường Trung học Tumbler Ridge, nơi có khoảng 160 học sinh từ lớp 7 đến lớp 12. Khi đến hiện trường, cảnh sát vẫn nghe thấy tiếng súng và nghi phạm đã bắn về phía họ.

Giới chức xác nhận sáu người thiệt mạng trong trường, gồm một giáo viên 39 tuổi và năm học sinh từ 12-13 tuổi. Khoảng 25 người khác bị thương, trong đó hai người được trực thăng đưa đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch nhưng ổn định. Nghi phạm được phát hiện tử vong tại hiện trường với vết thương do súng bắn mà cảnh sát cho là tự gây ra. Toàn bộ học sinh và nhân viên còn lại đã được sơ tán an toàn.

Trước đó, tại một địa điểm có liên quan đến nghi phạm, một phụ nữ 39 tuổi và một trẻ 11 tuổi cũng được phát hiện thiệt mạng. Cảnh sát nhận định nghi phạm hành động một mình và chưa phát hiện thêm đối tượng liên quan.

Hơn 24 giờ sau vụ việc, nhà chức trách xác định nghi phạm là Jesse Van Rootselaar, 18 tuổi, cư dân địa phương. Lực lượng chức năng thu giữ hai khẩu súng tại hiện trường, gồm một súng trường và một súng ngắn đã chỉnh sửa. Theo cảnh sát, giấy phép sử dụng súng của đối tượng đã hết hạn từ năm 2024 và không có vũ khí nào được đăng ký hợp pháp. Trong những năm gần đây, cảnh sát từng nhiều lần tới nơi ở của nghi phạm do lo ngại về sức khỏe tâm thần.

Giới chức cho biết động cơ gây án vẫn đang được điều tra, đồng thời làm rõ mối liên hệ giữa nghi phạm và các nạn nhân. Tuy nhiên, theo các nhân chứng tiết lộ, rất có thể nghi phạm gây ra vụ án lần này xuất phát từ động cơ gia đình.

Các vụ xả súng hàng loạt tại Canada tương đối hiếm so với Mỹ, phần lớn nhờ hệ thống luật kiểm soát súng nghiêm ngặt. Vụ việc ngày 10/2 là vụ xả súng trường học gây chết người nhiều thứ hai trong lịch sử Canada, sau thảm kịch năm 1989 tại Montreal. Vụ tấn công đẫm máu nhất từng xảy ra vào năm 2020 tại Nova Scotia, khiến 22 người thiệt mạng, sau đó Chính phủ Canada đã cấm khoảng 1.500 mẫu vũ khí tấn công.

Chiến thắng siêu đa số của Thủ tướng Sanae Takaichi

Ngày 9/2, kết quả chính thức cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản lần thứ 51 được công bố, theo đó liên minh cầm quyền gồm Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Duy Tân Nhật Bản (JIP) giành tổng cộng 352 ghế, vượt xa mục tiêu 233 ghế đề ra trước bầu cử. Riêng LDP giành 316 ghế, mức cao nhất của một chính đảng tại Nhật Bản kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

Giới quan sát nhận định tỷ lệ ủng hộ cao dành cho Thủ tướng Sanae Takaichi và Nội các của bà là nhân tố quan trọng tạo đà cho chiến thắng này. Dự kiến trong kỳ họp Quốc hội bất thường vào giữa tháng 2, bà Takaichi sẽ được bầu lại làm Thủ tướng và thành lập Nội các mới, chỉ ba tháng sau lần nhậm chức gần nhất.

Sau bầu cử, nhiều lãnh đạo quốc tế đã gửi lời chúc mừng tới bà Takaichi. Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ mong muốn đón tiếp Thủ tướng Nhật Bản tại Nhà Trắng vào ngày 19/3 tới. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ đối tác chiến lược với Tokyo.

Phát biểu trên kênh TV Tokyo tối 8/2, bà Takaichi cho biết sẽ xem xét áp dụng thuế tiêu dùng 0% đối với thực phẩm và đồ uống trong thời hạn hai năm. Theo bà, Chính phủ sẽ tổ chức hội nghị toàn quốc liên đảng để thảo luận cụ thể về lộ trình triển khai và nguồn tài chính, thay vì áp dụng theo hướng đơn phương.

Trong bối cảnh đồng yen tiếp tục mất giá, Thủ tướng nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng cơ cấu kinh tế có khả năng chống chịu tốt hơn trước biến động tỷ giá, đồng thời tăng cường năng lực tự chủ sản xuất trong nước. Bà khẳng định Chính phủ sẽ duy trì chính sách tài khóa bảo đảm tính bền vững, song song với thúc đẩy các khoản đầu tư trọng điểm nhằm củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn.

Với việc giành trên hai phần ba số ghế tại Hạ viện, liên minh cầm quyền tiến gần hơn tới mục tiêu sửa đổi Hiến pháp Hòa bình - ưu tiên lâu dài của LDP. Theo quy định, mọi đề xuất sửa đổi cần được ít nhất hai phần ba nghị sĩ ở cả hai viện thông qua trước khi đưa ra trưng cầu dân ý toàn quốc. Cuộc bầu cử Thượng viện tiếp theo dự kiến diễn ra vào năm 2028.

Hội nghị An ninh Munich: Kiểm chứng quan hệ Mỹ - châu Âu

Hội nghị An ninh Munich lần thứ 62 diễn ra từ ngày 13 - 15/2 tại thành phố Munich (Đức), được đánh giá là dịp kiểm chứng quan hệ xuyên Đại Tây Dương trong bối cảnh Mỹ và châu Âu tồn tại khác biệt về an ninh, quốc phòng và một số vấn đề toàn cầu.

Chương trình nghị sự tập trung vào triển vọng duy trì đoàn kết giữa hai bờ Đại Tây Dương, vai trò an ninh của Mỹ đối với châu Âu, xung đột tại Ukraine, quan hệ với Nga và vấn đề Greenland.

Phái đoàn Mỹ do Ngoại trưởng Marco Rubio dẫn đầu tham dự hội nghị. Trước thềm sự kiện, ông khẳng định châu Âu vẫn là đối tác quan trọng, song nhấn mạnh cần điều chỉnh cách thức hợp tác phù hợp với bối cảnh địa chính trị mới, đồng thời kêu gọi các nước châu Âu tăng cường chia sẻ trách nhiệm quốc phòng.

Chủ tịch hội nghị Wolfgang Ischinger nhận định quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang đối mặt thách thức về lòng tin, nhưng bày tỏ kỳ vọng đối thoại tại Munich sẽ góp phần củng cố hợp tác.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết Berlin theo đuổi cách tiếp cận cân bằng với Washington, nhấn mạnh châu Âu cần nâng cao năng lực tự chủ về an ninh và kinh tế, song vẫn coi Mỹ là đồng minh chủ chốt.

Liên quan Greenland, nhiều nước châu Âu bày tỏ quan điểm cần tôn trọng chủ quyền, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần đề cập mong muốn kiểm soát vùng lãnh thổ này. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi Liên minh châu Âu duy trì lập trường nhất quán trước những diễn biến mới.

Giới phân tích cho rằng các cuộc tiếp xúc bên lề hội nghị có thể góp phần định hình hướng đi tiếp theo của quan hệ Mỹ - châu Âu trong lĩnh vực an ninh và trật tự quốc tế.