Tàu chở dầu Marinera bị lực lượng Mỹ bắt giữ. Ảnh: U.S. European Command/TTXVN
Theo hãng tin Reuters ngày 14/1, chính phủ Mỹ đã nộp nhiều đơn kiện dân sự về tịch thu tài sản tại các tòa án cấp quận, chủ yếu ở Washington, D.C., qua đó cho phép tịch thu và sung công các lô hàng dầu cũng như các con tàu đã tham gia vào hoạt động thương mại này.
Các nguồn tin cho biết số lượng chính xác các trát tòa tịch thu mà Mỹ đã nộp đơn xin, cũng như số trát đã được cấp, hiện vẫn chưa rõ do các hồ sơ và lệnh pháp lý này không được công khai. Họ nói rằng đã có hàng chục đơn được nộp.
Trong những tuần gần đây, quân đội và lực lượng Tuần duyên Mỹ đã bắt giữ thu 5 tàu trên vùng biển quốc tế khi các tàu này đang chở dầu của Venezuela hoặc từng chở dầu của Venezuela trước đây. Các vụ bắt giữ này là một phần trong chiến dịch của Mỹ để gây sức ép với Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro mà đỉnh điểm là sự kiện lực lượng Mỹ bắt giữ ông Maduro vào ngày 3/1.
Sau đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump cho biết họ có kế hoạch kiểm soát vô thời hạn các nguồn tài nguyên dầu mỏ của Venezuela, trong nỗ lực tái thiết ngành dầu khí đang xuống cấp của nước này.
Ông Trump đã áp đặt một lệnh phong tỏa vào tháng 12/2025 nhằm ngăn các tàu chở dầu bị trừng phạt vận chuyển dầu của Venezuela, khiến xuất khẩu gần như tê liệt. Các chuyến hàng đã được nối lại trong tuần này dưới sự giám sát của Mỹ.
Những con tàu đã bị chặn giữ hoặc đang chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ, hoặc là một phần của đội tàu bí mật gồm các tàu không được quản lý, che giấu nguồn gốc để vận chuyển dầu từ các nhà sản xuất chủ chốt đang bị trừng phạt là Iran, Nga hoặc Venezuela.
Hiện vẫn còn nhiều tàu chở dầu trên biển đang vận chuyển dầu thô của Venezuela đến các khách hàng. Mỹ đã áp đặt trừng phạt nhiều tàu trong số đó vì tạo điều kiện cho hoạt động thương mại dầu mỏ với Venezuela hoặc Iran.
Theo các nguồn tin, Mỹ đã tạm dừng hoạt động tịch thu tàu kể từ ngày 9/1. Họ cho biết các hoạt động này có thể được nối lại nhằm vào các tàu và hàng hóa không được Mỹ cho phép.
Ngày 9/1, Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell viết trên mạng xã hội X rằng Bộ Quốc phòng Mỹ, cùng với các cơ quan khác của Mỹ, sẽ truy lùng và chặn bắt tất cả các tàu thuộc đội tàu bí mật đang vận chuyển dầu của Venezuela vào thời điểm và địa điểm do Mỹ lựa chọn.
Trong các vụ bắt giữ gần đây, Mỹ đã nhằm vào cả các con tàu lẫn hàng hóa trên tàu. Theo các nguồn trong ngành vận tải biển, đây là một bước leo thang so với các vụ tịch thu hàng hóa của Iran trong giai đoạn 2020 - 2023. Trong những trường hợp trước đó, các cơ quan thực thi pháp luật Mỹ chỉ tịch thu dầu mà không tịch thu chính con tàu.
Trên mạng xã hội ngày 7/1, Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Pam Bondi cho biết bộ này đang theo dõi một số tàu khác để áp dụng các biện pháp thực thi tương tự. Bà Bondi cho biết thông tin trên sau vụ tịch thu tàu chở dầu Bella-1, con tàu không chở hàng hóa và là lần đầu tiên trong thời gian gần đây quân đội Mỹ tịch thu một tàu treo cờ Nga.
Xem video các lực lượng Mỹ tìm cách tiếp cận tàu chở dầu Marinera ngày 7/1 (nguồn: RT):
Nga đã lên án việc Mỹ thu giữ Bella 1. Bộ Giao thông Nga lập luận rằng, theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, không quốc gia nào có quyền sử dụng vũ lực đối với các tàu được đăng ký hợp pháp dưới quyền tài phán của quốc gia khác. Mỹ không phải là bên ký kết công ước này.
Theo hãng thông tấn nhà nước TASS, Bộ Ngoại giao Nga yêu cầu Mỹ đưa các công dân Nga trên tàu trở về quê hương. TASS cũng dẫn lời nghị sĩ Nga Leonid Slutsky gọi hành động thu giữ con tàu của Mỹ là “cướp biển thế kỷ 21”, vi phạm luật pháp quốc tế.
Tiếp đó, theo đài RT, ngày 8/1, Bộ Ngoại giao Nga cảnh báo rằng việc quân đội Mỹ bắt giữ tàu chở dầu treo cờ Nga có nguy cơ gây ra những hệ lụy sâu rộng đối với toàn bộ khu vực Âu - Đại Tây Dương và hoạt động hàng hải dân sự trên toàn cầu.
Trong tuyên bố, Bộ Ngoại giao Nga bày tỏ mối quan ngại nghiêm trọng liên quan đến hành động cưỡng ép trái pháp luật nhằm vào tàu chở dầu được đổi tên thành Marinera do lực lượng vũ trang Mỹ tiến hành ngày 7/1.
Theo các quan chức tại Moskva, con tàu được cấp quyền treo cờ Nga phù hợp với các chuẩn mực của luật pháp quốc tế và luật pháp Nga.