Binh lính Ukraine di chuyển dưới tán cây ở ngoại ô Kupiansk vào tháng 5/2025. Ảnh: New York Times
Theo tờ New York Times, khi mùa xuân bắt đầu, Nga đã chuyển sang thế tấn công tại Ukraine. Lực lượng của Moskva đang tìm cách tận dụng thời tiết ấm hơn để giành lại đà tiến công đã mất trong mùa đông, khi Ukraine thực hiện các cuộc phản công thành công tại một khu vực then chốt của tiền tuyến.
Tán cây – lợi thế chiến thuật trong thời đại drone
Nga có lợi thế về quân số và trang bị, và họ sẽ tìm cách khai thác những lợi thế này bằng một “tài sản” quan trọng của mùa xuân: cây cối và tán lá, giúp che giấu binh lính tiến quân khỏi các thiết bị bay không người lái (drone/UAV) luôn rình rập và tấn công bất cứ thứ gì di chuyển.
Thời kỳ binh lính tiến công bằng xe tăng và các phương tiện bọc thép quy mô lớn phần lớn đã qua. Hiện nay, các cuộc tấn công chủ yếu được thực hiện bằng bộ binh, với các nhóm nhỏ di chuyển để giảm khả năng bị phát hiện. Ở miền đông và miền nam Ukraine – chiến trường chính của cuộc chiến – rừng rậm khá hiếm. Vì vậy, binh lính thường di chuyển dọc theo những hàng cây nằm giữa các cánh đồng nông nghiệp.
Những hàng cây này là di sản từ thời Liên Xô, khi chúng được trồng để chắn gió bảo vệ mùa màng. Giờ đây, chúng trở thành nơi trú ẩn khỏi hỏa lực đối phương hoặc là điểm tập kết trước khi tấn công. Chúng cũng là những “hành lang” giúp binh lính tiến lên giành lãnh thổ hoặc rút lui khỏi tiền tuyến.
Cả bên tấn công và phòng thủ đều được hưởng lợi từ lớp che phủ của thảm thực vật, theo lời Thiếu tá Vladyslav Vishtalyuk thuộc Lữ đoàn Vệ binh Quốc gia số 14 của Ukraine, đang chiến đấu gần thành phố Myrnohrad, vùng Donetsk.
“Những tán lá trên các hàng cây còn tương đối nguyên vẹn sẽ làm giảm đáng kể tầm nhìn, khiến việc phát hiện đối phương khó khăn hơn,” ông nói. “Nhưng đồng thời, nó cũng khiến đối phương khó phát hiện vị trí của chúng tôi.”
Đại úy Dmytro Filatov, chỉ huy Trung đoàn Tấn công Độc lập số 1 của Ukraine tại vùng Zaporizhzhia, cho rằng thảm thực vật sẽ mang lại lợi thế lớn hơn cho Nga.
“Khi tán lá xuất hiện, nó sẽ có lợi hơn cho đối phương, vì họ có nhiều binh lực hơn, nhiều bộ binh hơn”, ông nói, “Họ sẽ chịu ít tổn thất hơn và có nhiều cơ hội ẩn nấp hơn".
Ảnh hưởng của thảm thực vật đặc biệt rõ rệt dọc theo sông Dnipro tại Zaporizhzhia. Trung tá Oleh Tiahnybok, chỉ huy một tiểu đoàn drone của Lữ đoàn cơ giới hạng nặng số 128 của Ukraine, cho biết đất ở đây rất màu mỡ nên cây cối phát triển cực nhanh.
Sau khi một con đập bị phá hủy vào năm 2023, một hồ chứa nước trên sông đã cạn. Tại khu vực này, những bụi cây rậm rạp cao hơn cả chiều cao con người mọc lên dày đặc.
“Đối phương có thể tập trung lực lượng và cơ động ở đó với mức độ che giấu tối đa”, ông nói.
Trong hai năm qua, mùa xuân luôn đánh dấu sự khởi đầu của các đợt tấn công kéo dài nhiều tháng của Nga, thường kéo dài đến mùa thu và mang lại những bước tiến lãnh thổ lớn nhất cho Moskva.
Nga tăng tốc tấn công, Ukraine giữ thế phòng thủ
Khi các quan chức Ukraine báo cáo rằng các cuộc tấn công của Nga đang gia tăng trên toàn tuyến trong những ngày gần đây, các binh sĩ cho rằng năm nay cũng sẽ lặp lại kịch bản tương tự.
“Tôi nghĩ tình hình sẽ lặp lại vào mùa xuân này”, Đại úy Filatov nói. “Không chỉ nghĩ - tôi tin chắc. Nga sẽ lại đạt được một số thành công nhất định”.
Tuy nhiên, ông cũng tin rằng những thành công này sẽ không dẫn đến sự sụp đổ của toàn bộ phòng tuyến.
Trong mùa đông vừa qua, quân đội Ukraine đã lắp đặt hàng loạt hàng rào dây thép gai và răng chống tăng ở khu vực Donbas để chuẩn bị cho một cuộc tấn công mới của Nga. Ảnh: New York Times
Một cuộc tấn công của Nga gần thành phố Lyman vào giữa tháng 3 đã cho thấy rõ dấu hiệu chiến dịch mùa xuân đã bắt đầu.
Cuộc tấn công diễn ra lúc 5h30 sáng, với hơn 500 binh sĩ tiến về phía vị trí của Ukraine. Nhiều người di chuyển bằng xe bọc thép hoặc xe máy, lao qua các cánh đồng trống nhằm xuyên thủng phòng tuyến.
Quân đoàn số 3 của Ukraine cho biết cuộc tấn công đã bị đẩy lùi sau 4 giờ giao tranh, điều này cũng được các nhóm giám sát độc lập xác nhận.
Đây là một cảnh tượng khá hiếm trong năm thứ tư của cuộc chiến. Dù drone khiến các cuộc tấn công cơ giới quy mô lớn trở nên kém hiệu quả, Nga vẫn thử tận dụng thời điểm đất khô hơn để sử dụng phương tiện.
Chiến lược tổng thể của Ukraine trong mùa xuân sẽ không thay đổi nhiều. Quân đội nước này tập trung giữ vững phòng tuyến, sử dụng drone cùng hệ thống phòng thủ gồm hào chống tăng, dây thép gai và các công sự đất được xây dựng trong mùa đông.
Ukraine cũng muốn gây tổn thất tối đa cho quân Nga nhằm làm suy yếu khả năng tấn công của họ.
Về lâu dài, Kiev hy vọng buộc Moskva phải đàm phán thay vì tiếp tục một cuộc chiến tốn kém. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu chiến lược này có thành công trong năm nay hay không, đặc biệt khi các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian đang bị đình trệ vì xung đột tại Iran.
Chiến sự mang tính mùa vụ, khó tạo đột phá lớn
Ukraine đã bước ra khỏi mùa đông với sự tự tin rằng thời gian đang đứng về phía họ. Giới chức Ukraine cho rằng nỗ lực chiến tranh của Nga có thể bị hạn chế bởi áp lực kinh tế và tổn thất chiến trường ngày càng lớn.
Tuy nhiên, các nhà phân tích quân sự cảnh báo rằng lợi thế này phần nào đến từ điều kiện mùa đông. Thời tiết lạnh và thiếu thảm thực vật khiến việc di chuyển của Nga khó khăn hơn, trong khi phía Ukraine chỉ cần giữ vị trí phòng thủ.
Một binh sĩ Ukraine trong khu vực nhiều cây cối ở vùng Donetsk vào tháng 6/2025, đang bắn vào một drone của Nga. Ảnh: New York Times
“Chiến tranh có yếu tố mùa vụ rất rõ rệt”, một chuyên gia nhận định. “Thời tiết lạnh thường có lợi cho bên phòng thủ hơn là bên tấn công”.
Dù mùa xuân mang lại lợi thế nhất định cho Nga, các binh sĩ và chuyên gia Ukraine không kỳ vọng Nga sẽ đạt được bước tiến lớn. Sự giám sát liên tục của drone đã tạo ra một “vùng chết” dọc theo tiền tuyến, khiến việc di chuyển trở nên cực kỳ khó khăn.
Các binh sĩ Ukraine cho biết họ không quá lo Nga chiếm được các thành phố lớn, mà lo rằng đối phương sẽ tiến đủ gần để khiến cuộc sống dân thường trở nên không thể chịu đựng do các cuộc tấn công bằng drone liên tục.
Hai thành phố Sloviansk và Kramatorsk là ví dụ điển hình. Nằm cách tiền tuyến khoảng 16 km, các chuyên gia cho rằng các thành phố này nhiều khả năng vẫn thuộc quyền kiểm soát của Ukraine trong năm nay.
Tuy nhiên, việc chúng có còn an toàn cho hơn 250.000 cư dân hay không vẫn là một câu hỏi lớn. Tháng trước, chính quyền địa phương đã ra lệnh sơ tán trẻ em khỏi một số khu vực ở Sloviansk do mối đe dọa ngày càng gia tăng.