Một cơ sở khai thác dầu tại thị trấn al-Buraqah ở Libya. Ảnh: AFP/TTXVN
Quốc gia Bắc Phi này đặt mục tiêu trở thành một trong những nhà cung cấp quan trọng cho châu Âu từ đầu thập niên 2030, thông qua chiến lược mở rộng khai thác quy mô lớn, bao gồm cả khí đá phiến.
EU đã chính thức thông qua lộ trình loại bỏ dần khí đốt Nga, với kế hoạch dừng nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ đầu năm 2027 và chấm dứt hoàn toàn nguồn khí vận chuyển qua đường ống vào mùa thu cùng năm. Trước sự thay đổi sâu sắc của thị trường năng lượng châu Âu, Libya muốn tận dụng khoảng trống nguồn cung để gia tăng xuất khẩu. Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Libya (NOC) Masoud Suleman cho biết nước này dự kiến tăng sản lượng khí trong vòng 5 năm tới nhằm tạo ra khối lượng xuất khẩu đáng kể sang châu Âu sau năm 2030.
Theo kế hoạch, Libya hướng tới mức sản xuất gần 1 tỷ feet khối (khoảng 28,3 triệu m3) khí tiêu chuẩn mỗi ngày. Để đạt được mục tiêu này, các hoạt động khoan khai thác khí đá phiến dự kiến sẽ bắt đầu ngay trong nửa cuối năm nay. Quốc gia này sở hữu trữ lượng khí đốt ước tính khoảng 80.000 tỷ feet khối, bao gồm cả nguồn tài nguyên truyền thống và phi truyền thống, tạo nền tảng đáng kể cho tham vọng mở rộng xuất khẩu.
Tuy nhiên, thực tế hiện tại cho thấy xuất khẩu khí đốt của Libya vẫn ở mức rất thấp. Phần lớn khí đốt được vận chuyển sang Italy thông qua tuyến đường ống Greenstream, có công suất lý thuyết khoảng 8 tỷ mét khối mỗi năm. Dù vậy, sản lượng thực tế năm 2025 chỉ đạt khoảng 105 triệu feet khối mỗi ngày - mức thấp nhất trong hơn hai thập niên và giảm 22% so với năm trước. Con số này chỉ tương đương 11% mức kỷ lục từng đạt được vào năm 2007, đồng thời đánh dấu năm thứ sáu liên tiếp sản lượng vận chuyển qua tuyến đường ống này suy giảm.
Đối với Libya, khí đốt được xem là công cụ quan trọng để đa dạng hóa nguồn thu, vốn lâu nay phụ thuộc chủ yếu vào dầu mỏ. Dù sản lượng dầu thô đạt khoảng 1,374 triệu thùng/ngày trong năm 2025, xuất khẩu khí đốt vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Chiến lược mới của nước này nhằm chuyển đổi trữ lượng lớn thành nguồn cung thương mại ổn định cho thị trường châu Âu, đồng thời phát triển các nguồn khí phi truyền thống.
Tuy nhiên, cơ hội tại châu Âu cũng không hoàn toàn rộng mở. Nhu cầu khí đốt của EU đang giảm mang tính cấu trúc khi tiêu thụ đã giảm khoảng 20% trong giai đoạn 2021-2024 và có thể tiếp tục giảm thêm 8-10% trước năm 2030 theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Kế hoạch REPowerEU, hướng tới thay thế khoảng 100 tỷ mét khối khí đốt bằng năng lượng tái tạo và các biện pháp tiết kiệm năng lượng, cũng làm thu hẹp triển vọng nhập khẩu dài hạn. Tổng lượng nhập khẩu khí đốt và LNG của EU có thể giảm tới 25% từ năm 2024 đến 2030.
Dù vậy, việc châu Âu rời bỏ khí đốt Nga vẫn tạo ra nhu cầu tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế trong giai đoạn chuyển tiếp năng lượng. Libya coi đây là cơ hội chiến lược để tái định vị trên bản đồ năng lượng toàn cầu. Thành công của tham vọng này sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì ổn định chính trị, bảo vệ hạ tầng năng lượng và tăng tốc sản xuất đủ nhanh trước khi “cửa sổ cơ hội” tại châu Âu dần khép lại.