Làm việc từ xa trở lại như giải pháp ứng phó khủng hoảng năng lượng

Xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu mỏ, kéo theo giá năng lượng tăng mạnh và buộc các chính phủ phải tìm cách giảm nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu. Theo ghi nhận của Reuters và The Guardian, khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang buộc nhiều quốc gia quay trở lại một giải pháp từng phổ biến trong đại dịch COVID-19, đó là làm việc từ xa.

Việc phong tỏa Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí hóa lỏng toàn cầu, đã tạo ra cú sốc nguồn cung chưa từng có. Hệ quả là thị trường năng lượng toàn cầu bị siết chặt, trong khi nhiều nền kinh tế, đặc biệt tại châu Á và châu Âu, phụ thuộc lớn vào dầu khí từ Trung Đông.

Trong bối cảnh đó, các chính phủ đang chuyển hướng sang các giải pháp nhằm giảm nhu cầu tiêu thụ năng lượng, thay vì chỉ tập trung vào việc đảm bảo nguồn cung. Một trong những giải pháp nhanh và ít tốn kém nhất là khuyến khích người dân hạn chế di chuyển, đồng nghĩa với việc thúc đẩy làm việc từ xa.

Tại châu Á, nhiều quốc gia đã bắt đầu triển khai các chính sách linh hoạt nhằm tiết kiệm năng lượng. Pakistan, Thái Lan và Philippines đã đưa ra các khuyến nghị như làm việc từ xa, áp dụng tuần làm việc 4 ngày và hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân nhằm giảm nhu cầu nhiên liệu.

Tại châu Âu, các quan chức năng lượng cũng phát đi thông điệp rõ ràng về việc cắt giảm tiêu thụ. Một số chính phủ kêu gọi người dân hạn chế sử dụng ô tô nếu không thực sự cần thiết, đồng thời khuyến khích làm việc từ xa để giảm áp lực lên hệ thống năng lượng.

Xu hướng này không phải là mới. Năm 2022, khi xung đột Nga - Ukraine làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, nhiều nước châu Âu đã áp dụng các biện pháp tương tự. Khi đó, việc mở rộng làm việc từ xa được ước tính có thể giúp giảm khoảng 5% mức tiêu thụ khí đốt tại một số quốc gia.

Hiện nay, mức độ phụ thuộc năng lượng của châu Á vào Trung Đông vẫn ở mức cao, khi khu vực này nhập khẩu khoảng 60% dầu và chiếm phần lớn nhu cầu khí tự nhiên hóa lỏng từ Qatar. Tuy nhiên, nguồn cung đang chịu áp lực lớn do các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn kéo dài.

Một thách thức lớn khác là khả năng dự trữ hạn chế. Nhiều quốc gia như Philippines và Thái Lan chỉ có khoảng hai tháng dự trữ dầu, trong khi Pakistan chỉ có khoảng một tháng. Điều này khiến các biện pháp tiết kiệm năng lượng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Trong bối cảnh đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đưa ra danh sách các biện pháp khẩn cấp nhằm giảm nhu cầu dầu mỏ, trong đó ưu tiên hàng đầu là làm việc từ xa khi có thể. Theo cơ quan này, việc cắt giảm các chuyến đi làm hàng ngày có thể nhanh chóng giảm áp lực lên thị trường nhiên liệu và giúp ổn định giá cả trong ngắn hạn.

Ngoài ra, IEA cũng khuyến nghị giảm tốc độ xe trên cao tốc, tăng cường đi chung xe, hạn chế đi máy bay và sử dụng phương tiện công cộng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng các biện pháp này chỉ mang tính tạm thời và không thể hoàn toàn bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung nếu xung đột kéo dài.

Trong ngắn hạn, việc khuyến khích làm việc từ xa được xem là giải pháp linh hoạt và hiệu quả nhất. Không chỉ giúp tiết kiệm nhiên liệu, chính sách này còn giảm áp lực lên hệ thống giao thông và góp phần kiểm soát lạm phát do giá năng lượng tăng cao.

Trong khi các quốc gia vẫn đang tìm kiếm nguồn cung thay thế và tăng cường dự trữ, làm việc từ xa đang dần được tái định vị như một công cụ điều tiết năng lượng ở cấp chính sách, thay vì chỉ là một xu hướng lao động mang tính tạm thời. Nếu tình hình Trung Đông tiếp tục căng thẳng, xu hướng này nhiều khả năng sẽ còn kéo dài, đặc biệt tại các nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng.

Dù vậy, hiệu quả thực sự của mô hình này vẫn là chủ đề gây tranh luận. Một số nghiên cứu cho thấy việc giảm nhu cầu đi lại và cắt giảm tiêu thụ tại các tòa nhà văn phòng có thể giúp hạ tổng mức sử dụng năng lượng. Tuy nhiên, phần tiết kiệm này có thể bị bù trừ bởi mức tiêu thụ điện gia tăng tại hộ gia đình, đặc biệt trong điều kiện thời tiết cực đoan.