Dù dòng tiền từ EU, IMF và các đối tác toàn cầu tăng mạnh, Ukraine vẫn đối mặt thách thức lớn khi viện trợ đến chậm hơn nhịp độ chiến trường và nhu cầu ngân sách khẩn cấp. Ảnh: THX/TTXVN
Theo nhận định của ông Bohdan Nahaylo, Tổng biên tập của tờ Kyiv Post (Ukraine), khi bước sang năm 2026, Kiev đối mặt với câu hỏi sống còn: liệu các đồng minh và đối tác có cung cấp đủ sự hỗ trợ, đủ nhanh hay không? Hiện tại, câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao chấm dứt cuộc chiến tưởng chừng có tiến triển nhưng thực chất vẫn bế tắc.
Châu Âu thức tỉnh muộn màng
Sau nhiều thập kỷ phụ thuộc vào đảm bảo an ninh của Mỹ, châu Âu đang đối mặt với sự lựa chọn quyết định: hành động quyết đoán hoặc đánh mất quyền kiểm soát kết quả cuộc chiến cũng như an ninh tương lai của mình. Mới đây, châu Âu đã cam kết khoản vay 90 tỷ euro (106 tỷ USD) cho giai đoạn 2026-2027, nâng tổng số tiền hỗ trợ của EU lên 216 tỷ euro (254 tỷ USD).
Ý nghĩa của cam kết này vượt xa con số tài chính. Tại các hội nghị thượng đỉnh gần đây, các nhà lãnh đạo châu Âu đã đưa ra lời hứa mạnh mẽ về các đảm bảo an ninh cho Ukraine, cam kết sử dụng "lực lượng vũ trang, tình báo và hỗ trợ hậu cần" nếu Nga tấn công trở lại sau bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gọi đây là "thời khắc độc lập của châu Âu".
Sự đóng góp từ các đối tác toàn cầu
Canada là một trong những quốc gia đóng góp lớn nhất tính theo đầu người với tổng số tiền gần 22 tỷ USD, trong đó hơn 12 tỷ USD là viện trợ tài chính trực tiếp. Vào tháng 12/2025, nước này đã cam kết thêm 2,5 tỷ USD để giải phóng nguồn tài trợ từ IMF.
Nhật Bản đã cam kết hỗ trợ tổng cộng từ 12 tỷ đến 15 tỷ USD, trở thành một trong những nhà tài trợ hàng đầu dù ở xa khu vực xung đột. Nhật Bản coi việc phòng thủ Ukraine có liên quan mật thiết đến an ninh ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, lo ngại rằng nếu Nga thắng ở châu Âu, điều đó có thể khuyến khích Trung Quốc. Australia cũng đã cung cấp hơn 1,5 tỷ USD, bao gồm trang thiết bị quân sự và huấn luyện.
Vai trò của các tổ chức tài chính và liên minh tự nguyện
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính Ukraine sẽ cần khoảng 136,5 tỷ USD trong suốt thời gian thực hiện chương trình, với khoản thiếu hụt ngân sách 63 tỷ USD cho giai đoạn 2026-2027. Quỹ mở rộng của IMF cung cấp 15,5 tỷ USD, một phần của gói cứu trợ 153 tỷ USD, và Thỏa thuận SLA mới về khoản bổ sung 8,1 tỷ USD đã đạt được vào cuối năm 2025.
Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu (EBRD), cùng Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) cũng là những bên tham gia chủ chốt trong việc phân bổ vốn. Khoản vay 90 tỷ euro của EU đáp ứng khoảng hai phần ba khoản thiếu hụt ngân sách, nhưng phần còn lại phụ thuộc vào sự hỗ trợ liên tục từ các đối tác khác.
Tháng 3/2025, khi sự ủng hộ của Mỹ dành cho Ukraine suy yếu, Thủ tướng Anh Sir Keir Starmer và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thành lập Liên minh tự nguyện (Coalition of the Willing) để điều phối vai trò lãnh đạo của châu Âu về an ninh của Ukraine. Cuối năm 2025, Thủ tướng Đức Friedrich Merz tham gia với tư cách đồng chủ tịch.
Liên minh trên ban đầu gồm 26 quốc gia và đến cuối năm đã tăng lên 34 quốc gia, bao gồm các quốc gia châu Âu, các nước thuộc Khối Thịnh vượng chung như Canada và Australia, cũng như Nhật Bản. 26 quốc gia đã cam kết cung cấp thiết bị và nhân lực cho lực lượng trấn an - lực lượng sẽ được triển khai sau khi lệnh ngừng bắn được thực hiện.
Ông Nahaylo kết luận, sự hỗ trợ từ châu Âu cuối cùng cũng đang tăng lên, nhưng vẫn chưa đủ nhanh và quy mô cần thiết để thay đổi tình hình trên chiến tuyến. Ý chí chính trị đang gia tăng, nhưng sự đoàn kết giữa 27 quốc gia EU với những lợi ích khác nhau vẫn còn mong manh. Các nhà máy quân sự của châu Âu cuối cùng cũng bắt đầu hoạt động, nhưng việc xây dựng ngành công nghiệp cho một cuộc chiến lớn thường mất nhiều năm. Do đó năm 2026, sự viện trợ cho Ukraine sẽ phụ thuộc vào việc những lời hứa quốc tế có được hiện thực hóa kịp thời hay không.