Một trang trại nuôi lợn ở Villafalletto, tây bắc Italy. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN
Theo FAO, danh sách những dịch bệnh nguy hiểm đang bùng phát gồm ruồi trâu Tân Thế Giới, dịch tả lợn châu Phi, cúm gia cầm, lở mồm long móng và dịch tả gia súc nhỏ. Bên cạnh đó, các mối đe dọa từ động vật hoang dã mới nổi như virus hanta Andes, Ebola và Nipah cũng đang đặt hệ thống an ninh lương thực, sinh kế và thương mại toàn cầu vào trạng thái rủi ro cao.
Ngành chăn nuôi hiện là nguồn sinh kế cho hơn 1 tỷ người và đóng góp hàng nghìn tỷ USD vào nền kinh tế toàn cầu mỗi năm. Do đó, tác động tài chính từ các đợt bùng phát dịch bệnh là vô cùng nặng nề. Cụ thể, dịch cúm gia cầm đã khiến hơn 633 triệu gia cầm bị tiêu hủy, đe dọa trực tiếp đến thị trường trị giá 48 tỷ USD. Trong khi đó, bệnh lở mồm long móng gây thiệt hại hàng năm khoảng 11,3 tỷ USD, còn dịch tả lợn châu Phi đã xóa sổ tới hơn 40% đàn lợn tại một số khu vực thuộc châu Á.
Diễn biến thực tế cho thấy tính chất phức tạp của khủng hoảng khi các chủng bệnh liên tục vượt qua các ranh giới địa lý. Loài ruồi trâu Tân Thế Giới đã tái xuất hiện tại Mỹ sau nhiều thập kỷ được khống chế thành công, sau khi càn quét qua Trung Mỹ và Mexico. Đồng thời, phân lạp thể (serotype) SAT1 của bệnh lở mồm long móng cũng lây lan ra ngoài phạm vi châu Phi sang nhiều vùng ở châu Á và Trung Đông.
Tiến sĩ Tiensin Thanawat -Trưởng bộ phận Thú y của FAO, đã nhấn mạnh đến hệ lụy mở rộng bên cạnh những ảnh hưởng đến sức khỏe động vật là tình trạng gián đoạn sản xuất nông nghiệp, thương mại, du lịch và trong một số trường hợp còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe con người.
Nhân viên thú y tiêu hủy gia cầm nhiễm bệnh tại trang trại ở Binyamina, phía bắc Tel Aviv, Israel. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN
Trước tình hình các hệ thống quốc gia có nguy cơ bị quá tải, FAO đang phối hợp với các nước thành viên và Tổ chức Thú y thế giới (WOAH) xây dựng Chương trình Đối tác toàn cầu về dịch bệnh động vật xuyên biên giới (GPP-TAD). Đây là nền tảng dài hạn giúp các nước chuyển dịch từ thế bị động đối phó sang chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm và hành động dự phòng nhằm giảm thiểu nhu cầu can thiệp khẩn cấp tốn kém. Trong trường hợp hệ thống quốc gia bị quá tải, FAO khẳng định sẵn sàng đóng vai trò là "nhà cung cấp giải pháp cuối cùng" để nhanh chóng điều phối nguồn lực hỗ trợ.
Bà Beth Bechdol, Phó Tổng Giám đốc FAO, khẳng định: “Kinh nghiệm cho thấy phòng bệnh luôn hiệu quả và ít tốn kém hơn chữa bệnh”. Việc đầu tư bài bản vào hệ thống sức khỏe động vật hiện là giải pháp căn cơ nhất để bảo vệ sinh kế nông dân, duy trì chuỗi cung ứng thực phẩm và nâng cao năng lực phục hồi cho hệ thống nông nghiệp toàn cầu.