Đồng rupiah của Indonesia. Ảnh: AFP/TTXVN
Theo CNA, trong phiên giao dịch ngày 4/6, đồng rupiah của Indonesia lần đầu tiên trong lịch sử vượt ngưỡng 18.000 rupiah đổi 1 USD. Dù Ngân hàng Indonesia đã triển khai nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ đồng nội tệ, đà giảm vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Cùng ngày, thị trường chứng khoán Indonesia mất gần 4%, nâng tổng mức sụt giảm từ đầu năm lên khoảng một phần ba giá trị.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Quốc hội Indonesia vừa thông qua một sửa đổi luật, mở rộng nhiệm vụ của Ngân hàng Indonesia sang thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời cho phép cơ quan lập pháp đánh giá hoạt động của ngân hàng trung ương.
Không chỉ Ngân hàng Indonesia, quyền giám sát của Quốc hội cũng được mở rộng đối với Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Indonesia (LPS) và Cơ quan Dịch vụ Tài chính (OJK), hai định chế giữ vai trò quan trọng trong việc đảm bảo ổn định hệ thống tài chính quốc gia.
Lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương
Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa cho biết việc sửa đổi luật nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu trong bối cảnh nền kinh tế đang chịu tác động từ giá dầu tăng vọt.
“Không chỉ là ổn định tỷ giá hay kiểm soát lạm phát, chúng tôi còn phải chú trọng đến tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm”, ông nói.
Tuy nhiên, động thái này làm dấy lên những quan ngại trong giới chuyên gia. Nhà kinh tế Yose Rizal Damuri thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho rằng việc Quốc hội can thiệp sâu hơn vào hoạt động của ngân hàng trung ương đặt ra câu hỏi về tính độc lập của cơ quan này.
Theo chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á của Central Bank Asia, ông David Sumual, nếu thị trường đánh giá rằng tính độc lập của ngân hàng trung ương đang suy yếu, chi phí rủi ro có thể tăng lên và gây thêm áp lực đối với các thị trường tài chính.
Nỗi lo cũng lan rộng trong xã hội. Bà Diana Murdiana, một người nghỉ hưu sống tại thủ đô Jakarta, cho rằng đồng rupiah suy yếu sẽ làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo giữa những người có thu nhập bằng USD và những người nhận lương bằng nội tệ.
Giá dầu tăng và áp lực từ các chương trình chi tiêu lớn
Đồng rupiah đã mất hơn 7% giá trị từ đầu năm và trở thành đồng tiền giảm mạnh nhất châu Á. Một trong những nguyên nhân chính là căng thẳng quân sự liên quan đến cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran khiến giá dầu thế giới leo thang.
Ông Josua Pardede, chuyên gia kinh tế của Permata Bank, nhận định mức 18.000 rupiah/USD là một ngưỡng tâm lý quan trọng đối với các nhà đầu tư. Theo ông, nhu cầu USD tăng mạnh do giá dầu leo thang cùng với việc thặng dư thương mại thu hẹp đã gây áp lực lớn lên đồng nội tệ.
Indonesia hiện là quốc gia nhập khẩu ròng dầu mỏ, do đó đặc biệt nhạy cảm với biến động giá năng lượng. Dù vậy, chính phủ nước này vẫn duy trì chính sách giữ nguyên giá nhiên liệu được trợ cấp.
Dữ liệu mới nhất cho thấy thặng dư thương mại của Indonesia trong tháng 4 chỉ còn 89 triệu USD, giảm mạnh so với mức 3,3 tỷ USD của tháng trước đó. Điều này khiến nguồn cung ngoại tệ trên thị trường suy giảm đáng kể.
Bên cạnh đó, nhu cầu USD phục vụ nhập khẩu năng lượng, nguyên liệu sản xuất, chi trả cổ tức và thanh toán các khoản nợ nước ngoài vẫn ở mức cao.
Trước áp lực tỷ giá, Ngân hàng Indonesia tháng trước đã nâng lãi suất thêm 0,5 điểm phần trăm lên 5,25%, đánh dấu lần tăng lãi suất đầu tiên trong hai năm nhằm ổn định đồng rupiah và kiềm chế lạm phát. Cơ quan này cũng siết chặt các quy định mua ngoại tệ nhưng chưa thể ngăn chặn đà giảm giá của đồng nội tệ.
Ông Teuku Riefky, nhà kinh tế thuộc Đại học Indonesia, cho rằng ngoài tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, thị trường còn phản ứng với những chương trình dân túy có chi phí lớn của chính phủ, trong đó có kế hoạch bữa ăn học đường trị giá hàng tỷ USD.
Theo ông, niềm tin của giới đầu tư vào khả năng trả nợ của Jakarta cũng đang suy giảm. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Indonesia có thể phải đối mặt với lạm phát kéo dài do chi phí sản xuất và giá nguyên liệu đầu vào tăng cao.
Thêm vào đó, việc Tổng thống Prabowo Subianto hồi tháng trước công bố các biện pháp kiểm soát xuất khẩu hàng hóa cũng khiến thị trường lo ngại tại quốc gia sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới, qua đó tiếp tục làm gia tăng tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.