Chiếc máy bay Không lực Một chở Tổng thống Mỹ Donald Trump sau khi hạ cánh xuống sân bay Caen-Carpiquet ở Normandy, Pháp, ngày 6/6/2019. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được chia sẻ, khai thác bởi bên thứ ba)
Theo truyền thông Mỹ ngày 14/8, trước đó cùng ngày, các quan chức Mỹ đã báo cho Tổng thống về những thông tin đáng báo động. Iran biết ông đang lưu trú tại khách sạn thuộc một chuỗi khách sạn hạng sang ở Ankara. Iran cũng nắm được lộ trình đoàn xe của ông di chuyển trong thủ đô của Thổ Nhĩ Kỳ. Các quan chức Mỹ cho rằng Iran vẫn quyết tâm sát hại ông Trump, trong đó có khả năng sử dụng tên lửa vác vai để bắn hạ chuyên cơ Không lực Một.
Mức độ chi tiết mà Iran thu thập được về lịch trình của ông Trump tại thủ đô của Thổ Nhĩ Kỳ khiến nhóm phụ trách an toàn cho ông lo ngại, dù một số quan chức Mỹ cho rằng âm mưu sát hại tổng thống khó có khả năng thành công tại hội nghị thượng đỉnh NATO được bảo vệ nghiêm ngặt.
Chính phủ Israel đã chia sẻ với Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) thông tin tình báo về âm mưu ám sát ông Trump có khả năng do Iran tiến hành. Tuy nhiên, CIA cũng như một số quan chức khác tỏ ra hoài nghi về thông tin tình báo của Israel. Dù vậy, những tiết lộ trên đã khiến các quan chức Mỹ nâng mức cảnh giác lên đáng kể.
Tổng thống Trump xuất hiện tại cuộc họp báo muộn 2 giờ để tuyên bố hội nghị đã đạt được thành công lớn. Cũng như trong suốt ngày hôm trước, ông Trump có vẻ bận tâm về nguy cơ bị sát hại. Ông Trump nói khi đứng cạnh 3 thành viên nội các và một số quan chức cấp cao: “Cuộc sống của tổng thống rất nguy hiểm. Đó là một nghề rất nguy hiểm”.
Vài phút sau, ông Trump rời sân khấu. Bốn phút sau khi đoàn xe của ông rời khu phức hợp tổng thống và hướng tới sân bay Ankara, một chiếc xe tải chở suất ăn màu trắng tiến vào vị trí bên cạnh chuyên cơ Không lực Một.
Đánh giá mối đe dọa liên tục thay đổi
Theo các quan chức, tìm cách đưa Tổng thống rời khỏi Thổ Nhĩ Kỳ an toàn đã trở thành mối bận tâm hàng đầu của một nhóm nhỏ các quan chức cấp cao. Họ dành cả buổi sáng và buổi chiều tại Thổ Nhĩ Kỳ để đánh giá các phương án và cập nhật tình hình cho ông Trump khi ông di chuyển tới các cuộc gặp với lãnh đạo các nước.
Thời gian không cho phép họ thảo luận lâu. Ông Trump dự kiến rời Thổ Nhĩ Kỳ vào tối 8/7, chỉ vài giờ sau khi các chi tiết về mối đe dọa cụ thể được hé lộ.
Trong những căn phòng nhỏ bên trong Khu phức hợp Tổng thống Beştepe được bảo vệ nghiêm ngặt, Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, chỉ đạo các quan chức cấp cao khác phối hợp với Cơ quan Mật vụ Mỹ xây dựng kế hoạch.
Các quan chức cân nhắc nhiều yếu tố, trong đó có bản chất của mối đe dọa. Israel từng cảnh báo Mỹ về âm mưu mới của Iran nhằm ám sát ông Trump thông qua các lực lượng ủy nhiệm, nhưng thông tin khá mơ hồ. Khi cuộc chiến với Iran đang ở thời điểm bước ngoặt, một số quan chức cho rằng đây có thể là nỗ lực nhằm tác động đến các quyết định của ông Trump.
Các đánh giá tình báo của Mỹ trước chuyến đi không cho thấy dấu hiệu về âm mưu mới nhằm sát hại ông Trump.
Khi hội nghị thượng đỉnh NATO bắt đầu, tình báo Mỹ có thêm thông tin tập trung vào nguy cơ tên lửa phóng từ mặt đất gần sân bay có thể nhằm vào chuyên cơ Không lực Một.
Một số quan chức cho rằng thông tin này có vẻ khó tin. An ninh tại hội nghị thượng đỉnh NATO được siết chặt ở mức đặc biệt, thậm chí cao hơn thường lệ do cuộc chiến với Iran và vị trí của Thổ Nhĩ Kỳ gần Iran.
Hàng chục nghìn nhân viên an ninh và cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ đã được triển khai tới Ankara. Camera tạm thời được lắp đặt gần như tại mọi góc phố. Nhiều lớp an ninh bao quanh cả địa điểm tổ chức hội nghị và sân bay, nơi lãnh đạo của toàn bộ 32 thành viên NATO đến và rời đi.
Hiện chưa rõ chính xác thông tin về tên lửa vác vai bắt nguồn từ đâu. Các quan chức Mỹ và khu vực cho biết không có tay súng nào bị bắt giữ và không phát hiện bằng chứng về âm mưu sử dụng tên lửa sau khi Tổng thống rời đi.
Dù vậy, trong khoảng thời gian ngắn ngủi có được, Cơ quan Mật vụ Mỹ xác định rằng nguy cơ tiềm ẩn, dù chưa chắc chắn, vẫn đủ nghiêm trọng để phải xử lý.
Một số quan chức an ninh cho rằng cách tốt nhất để đưa ông Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ an toàn là bí mật rời nước này sớm hơn trong ngày, ngay khi phát hiện nguy cơ tên lửa.
Ý kiến này bị bác bỏ. Ông Trump vẫn duy trì lịch trình, trong đó có các cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Syria trước khi tổ chức họp báo.
Tuy nhiên, rõ ràng mối đe dọa đối với tính mạng đã tạo ra áp lực tâm lý nhất định đối với ông.
Màn đánh lạc hướng bằng xe chở suất ăn
Trong khi các quan chức Cơ quan Mật vụ Mỹ, Nhà Trắng và quân đội xây dựng kế hoạch bí mật đưa ông Trump rời khỏi Thổ Nhĩ Kỳ, ông Trump cũng tự giải thích tại sao ông bay về Mỹ trên chiếc máy bay phản lực khổng lồ trị giá 400 triệu USD đã đưa ông tới Thổ Nhĩ Kỳ.
Chiếc Boeing 747 này do Qatar tặng và là niềm tự hào lớn của ông Trump, dù một số quan chức Mỹ âm thầm lo ngại về việc đưa máy bay này tới một quốc gia láng giềng của Iran.
Chuyến bay từ Mỹ diễn ra thuận lợi. Ông Trump tỏ ra rất hào hứng với chiếc máy bay mới, được sơn theo phối màu mới do chính ông lựa chọn. Ông Trump nói với người đồng cấp trên đường băng rằng chiếc máy bay cũ giờ chỉ là máy bay dự phòng.
Tuy nhiên, một ngày sau, các quan chức an ninh xác định cả chiếc máy bay mới lẫn mẫu máy bay cũ rất dễ nhận biết, nên đều không phù hợp để đưa ông Trump rời đi. Ông Trump nhanh chóng nhận ra điều đó sẽ dẫn tới những câu hỏi khó chịu về lý do chiếc máy bay mà ông khẳng định là tốt nhất thế giới lại không thực hiện chuyến bay trở về.
Lúc 15 giờ 42 phút, ngay trước khi bước vào cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, ông Trump đăng bài trên mạng cho biết chiếc máy bay mới do Qatar tặng sẽ bay tới một căn cứ không quân ở Anh để binh sĩ tại đây có cơ hội tham quan. Trên thực tế, ông sẽ không sử dụng chiếc nào trong hai máy bay này.
Kế hoạch do các cố vấn của ông và Cơ quan Mật vụ Mỹ xây dựng dựa vào màn đánh lừa được chuẩn bị kỹ lưỡng, vốn từ lâu đã nằm trong các phương án bảo vệ tổng thống.
Theo đó, ông Trump phải lên chiếc máy bay Không lực Một cũ rồi nhanh chóng đi từ cửa chính tới một lối ra khác ở phía đối diện máy bay, nơi chiếc xe tải chở suất ăn màu trắng đang chờ sẵn.
Turkish Airlines nổi tiếng với các suất ăn cao cấp. Toàn bộ suất ăn được đưa lên máy bay bằng những chiếc xe tải thủy lực. Tuy nhiên, lần này chiếc xe chở suất ăn hoàn toàn trống rỗng. Các quan chức Mỹ đã thu xếp sử dụng chiếc xe từ trước đó trong ngày nhưng không nói rõ họ cần để làm gì.
Bên trong thùng xe, vốn đã được dọn sạch từ trước, có ông Trump, trợ lý điều hành luôn đi cùng ông là Natalie Harp, ông Walt Nauta hiện giữ chức Giám đốc hoạt động Phòng Bầu dục và Dan Scavino, người phụ trách Văn phòng Nhân sự Nhà Trắng. Các đặc vụ Cơ quan Mật vụ Mỹ cũng có mặt.
Sau khi nhóm này lên xe, một đặc vụ Cơ quan Mật vụ Mỹ ngồi trong cabin cạnh tài xế trong suốt 162 giây di chuyển trên đường băng tới chiếc máy bay C-32A nhỏ hơn.
Hiện chưa rõ chính xác các quan chức đã lập danh sách người đi cùng ông Trump trên chiếc xe chở suất ăn như thế nào. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cũng lên chiếc C-32A cùng ông Trump để bay tới căn cứ không quân Mildenhall ở Anh.
Ở lại trên chiếc máy bay lớn hơn có Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, cùng nhiều trợ lý cấp cao của ông Trump. Các nhân viên khác, trong đó có những người thuộc bộ phận tiền trạm và báo chí, cũng ở lại máy bay. Nhiều người không biết rằng ông Trump không ở khoang phía trước và thực tế không có mặt trên máy bay. Họ được yêu cầu kéo rèm cửa sổ xuống.
Theo các chuyên gia, việc Cơ quan Mật vụ Mỹ sử dụng những thủ thuật đánh lạc hướng giống trò “ba lá bài” khi tổng thống di chuyển không phải là điều hiếm gặp. Mỗi lần Tổng thống lên trực thăng ở Washington D.C., luôn có 3 chiếc trực thăng giống hệt nhau liên tục thực hiện trò đánh lạc hướng.
Sau đó, ông Trump khẳng định với các phóng viên rằng chính máy bay của ông, chứ không phải chiếc máy bay nghi binh, mới đối mặt với nguy hiểm lớn nhất khi rời Thổ Nhĩ Kỳ, dù không ai biết ông đang ở trên chiếc nào.
Tuy nhiên, có ít nhất một dấu hiệu cho thấy các quan chức Mỹ cho rằng cả hai máy bay đều có thể gặp nguy hiểm vì các máy bay chiến đấu đã được tập hợp để hộ tống cả hai chiếc rời khỏi Thổ Nhĩ Kỳ.