Ông Mykhailo Fedorov, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine. Ảnh: Telegram Fedorov
Theo báo chí Anh ngày 30/7, ông Fedorov đưa ra nhận định trên trong cuộc phỏng vấn đầu tiên kể từ khi rời Bộ Quốc phòng Ukraine, giữa lúc quyết định sa thải ông tiếp tục gây tranh cãi trong nước.
Trả lời Ukrainska Pravda, ông Fedorov cho biết nguyên nhân chính liên quan đến việc Bộ Quốc phòng triển khai đấu thầu, tái cơ cấu bộ máy và thay đổi các quy trình mua sắm nhằm tăng tính minh bạch.
Ông cho rằng những thay đổi do Bộ Quốc phòng triển khai đã gây bất mãn cho nhiều người. Các lực lượng phản đối sau đó tìm cách gây sức ép và lan truyền những thông tin bất lợi không chỉ trong bộ máy xung quanh Tổng thống Volodymyr Zelensky mà còn trên các phương tiện truyền thông.
Tổng thống Zelensky cách chức ông Fedorov sau khoảng sáu tháng giữ cương vị Bộ trưởng Quốc phòng. Chính trị gia 35 tuổi được xem là một trong những nhân vật chủ chốt đứng sau chương trình phát triển công nghệ quốc phòng và máy bay không người lái (UAV) của Ukraine trong thời chiến.
Vị trí của ông được thay thế bởi ông Yevhenii Khmara, cựu lãnh đạo Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), người từng giám sát các chiến dịch tập kích tầm xa nhằm vào mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga.
Việc thay đổi người đứng đầu Bộ Quốc phòng là một phần trong cuộc cải tổ quy mô lớn đối với nội các và bộ máy quốc phòng Ukraine. Quá trình này cũng bao gồm việc thay thế cựu Thủ tướng Yulia Svyrydenko bằng ông Sergii Koretskyi, người trước đó lãnh đạo tập đoàn dầu khí quốc doanh Naftogaz.
Trước khi chuyển sang Bộ Quốc phòng, ông Fedorov từng giữ chức Bộ trưởng Chuyển đổi số. Ông xây dựng được danh tiếng nhờ thúc đẩy ngành công nghiệp UAV và áp dụng phương thức quản lý tương tự các công ty khởi nghiệp vào bộ máy nhà nước.
Cách tiếp cận này giúp Ukraine đẩy nhanh quá trình phát triển UAV, nhưng cũng khiến ông Fedorov khác biệt với giới lãnh đạo quân sự truyền thống và những nhóm vốn có ảnh hưởng trong hệ thống quốc phòng.
Theo cựu bộ trưởng, nhiệm vụ của nhóm ông là nhanh chóng xử lý các nguyên nhân gốc rễ của những bất cập tại Bộ Quốc phòng. Các biện pháp được đề xuất gồm mở rộng đấu thầu cạnh tranh, tái cơ cấu hệ thống quản lý và lựa chọn nhân sự dựa trên những mục tiêu cải cách đã đặt ra.
Tuy nhiên, ông cho biết quá trình này liên tục chịu sức ép từ nhiều phía. Ông Fedorov không nêu cụ thể những cá nhân hoặc tổ chức bị cho là đã cản trở kế hoạch cải cách.
Một số chuyên gia chính trị và quốc phòng Ukraine trước đó nhận định các nhân vật có ảnh hưởng trong chính phủ và hệ thống chính trị có thể đã tìm cách gây khó khăn, cuối cùng dẫn đến việc ông Fedorov bị loại khỏi nội các.
Vai trò của ông trong việc mở rộng các cuộc tập kích bằng UAV tầm trung và tầm xa nhằm vào cơ sở năng lượng, hậu cần và quân sự của Nga đã giúp cựu bộ trưởng nhận được sự ủng hộ đáng kể trong nước cũng như sự đánh giá tích cực từ các đối tác phương Tây.
Quyết định cách chức ông đã dẫn đến các cuộc biểu tình tại Kiev và một số thành phố khác. Những người tham gia yêu cầu chính phủ khôi phục chức vụ cho ông Fedorov. Hoạt động phản đối kéo dài gần hai tuần, dù quy mô gần đây được cho là đã giảm.
Tổng thống Zelensky từng đề nghị ông Fedorov tiếp tục làm việc trong chính phủ ở một vị trí khác, trong đó có chức Phó thủ tướng phụ trách đổi mới số. Tuy nhiên, cựu bộ trưởng tuyên bố ông chỉ sẵn sàng trở lại vị trí cũ.
Ông Zelensky trước đó giải thích quyết định cách chức xuất phát từ bất đồng kéo dài giữa ông Fedorov và Tổng tư lệnh quân đội Oleksandr Syrsky. Tổng thống Ukraine cho biết ông đã phải nhiều lần can thiệp khi hai quan chức không thể phối hợp hiệu quả.
Ông Fedorov bác bỏ nhận định rằng giữa hai người tồn tại mâu thuẫn cá nhân. Theo ông, bất đồng chủ yếu nằm ở cách nhìn nhận phương thức tiến hành cuộc chiến, cũng như cách chuyển những quan điểm đó thành các dự án, chiến dịch và chương trình cải cách cụ thể.
Ông Syrsky cũng bị cách chức vào tuần trước và được thay thế bởi ông Mykhailo Drapatyi. Ông Drapatyi từng phụ trách lục quân và bộ chỉ huy lực lượng liên quân, đồng thời là một trong những chỉ huy chiến trường được biết đến rộng rãi tại Ukraine.
Bên cạnh tranh cãi về hoạt động mua sắm và quan hệ với giới chỉ huy quân sự, dư luận Ukraine còn xuất hiện suy đoán rằng ông Zelensky coi sự nổi tiếng ngày càng tăng của ông Fedorov là một thách thức chính trị tiềm tàng.
Ông Fedorov cho biết từ tháng 4 đã cảnh báo tổng thống rằng các nhóm bị ảnh hưởng bởi chương trình cải cách có thể cáo buộc ông nuôi tham vọng chính trị, sở hữu doanh nghiệp UAV hoặc làm gián đoạn những quy trình đang tồn tại.
Cựu bộ trưởng nói ông đã đề nghị Tổng thống Zelensky kiểm chứng trực tiếp mọi cáo buộc, bởi những thay đổi tại Bộ Quốc phòng đã tác động đến lợi ích của nhiều cá nhân và công ty.
Cuộc phỏng vấn được công bố trong lúc Nga tiến hành một trong những đợt tập kích đường không lớn nhất nhằm vào Ukraine trong những tuần gần đây. Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng 74 tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình cùng 284 UAV trong đêm. Giới chức Ukraine nói các cuộc tấn công khiến ít nhất tám người thiệt mạng.
Tên lửa và UAV Nga nhằm vào các mục tiêu tại 10 tỉnh, bao gồm thủ đô Kiev, thành phố Kryvyi Rih và Lviv ở miền tây Ukraine. Ba Lan cũng điều tiêm kích sau khi radar phát hiện một vật thể chưa xác định trong không phận nước này.
Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố các lực lượng của họ đã tập kích những cơ sở sản xuất linh kiện UAV và tên lửa tầm xa Flamingo của Ukraine. Moskva cũng nói đã đánh trúng ba tàu chở hàng được cho là vận chuyển vật tư quân sự tới cảng Odesa.