Một vụ nổ tại Riyadh, Saudi Arabia ngày 18/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Theo báo The Wall Street Journal (WSJ) ngày 24/3, các đồng minh của Mỹ tại Vùng Vịnh đang tiến gần hơn bao giờ hết đến việc trực tiếp tham gia cuộc chiến nhằm vào Iran. Sau chuỗi tấn công dai dẳng gây gián đoạn kinh tế và đe dọa quyền kiểm soát Eo biển Hormuz, lập trường của các quốc gia khu vực đã có sự chuyển dịch cứng rắn hơn thông qua việc thắt chặt quy định căn cứ quân sự và phong tỏa tài chính.
Saudi Arabia mở cửa căn cứ, UAE phong tỏa tài chính
Theo các nguồn tin của WSJ, Saudi Arabia đã đồng ý cho phép lực lượng Mỹ sử dụng căn cứ không quân King Fahd ở phía Tây. Đây là thay đổi mang tính bước ngoặt, bởi trước khi xung đột nổ ra, Vương quốc này từng tuyên bố không cho phép sử dụng cơ sở hạ tầng hoặc không phận để tấn công Iran. Tuy nhiên, nỗ lực đứng ngoài cuộc chiến đã thất bại khi Iran bắt đầu bắn phá các mục tiêu ở thủ đô Riyadh và các cơ sở năng lượng quan trọng.
Ngoại trưởng Saudi Arabia Faisal bin Farhan nhấn mạnh: “Sự kiên nhẫn của chúng tôi không phải là vô hạn. Bất kỳ niềm tin nào cho rằng các nước vùng Vịnh không có khả năng đáp trả đều là một sự tính toán sai lầm”. Thái tử Mohammed bin Salman được cho là đang nỗ lực tái thiết lập khả năng răn đe và việc Vương quốc này tham chiến chỉ còn là vấn đề thời gian.
Tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), chính quyền bắt đầu siết chặt kiểm soát tài sản thuộc sở hữu của Iran. Các cơ sở như Bệnh viện Iran và Câu lạc bộ Iran ở Dubai đã bị đóng cửa. Chính phủ UAE xác nhận các tổ chức có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sẽ bị xử lý do vi phạm pháp luật. Với vị thế là trung tâm tài chính lâu đời của doanh nghiệp Iran, UAE cảnh báo có thể đóng băng hàng tỷ USD tài sản, cắt đứt nguồn tiếp cận ngoại tệ và mạng lưới thương mại toàn cầu của Tehran.
Áp lực từ các cuộc tấn công
Thực tế chiến trường cho thấy sự can dự của các nước vùng Vịnh đang tăng dần. Các video được cơ quan tình báo chiến lược và tin tức mạng xã hội Storyful xác minh cho thấy một số vụ phóng tên lửa tấn công Iran xuất phát từ Bahrain. Trong khi đó tại căn cứ Prince Sultan ở Saudi Arabia, 5 máy bay tiếp nhiên liệu của không quân Mỹ đã bị hư hại do tên lửa Iran.
Nguyên nhân dẫn đến sự leo thang này xuất phát từ áp lực quân sự liên tục của Iran: UAE đã phải đối Phó với hàng loạt cuộc tấn công. Tuần trước, Iran đã tấn công trung tâm năng lượng Ras Laffan của Qatar, cùng các cơ sở tại Kuwait và Biển Đỏ.
Với Eo biển Hormuz, Iran muốn thu phí tàu bè qua lại tương tự như cách Ai Cập quản lý Kênh đào Suez. Hiện Tehran đang phong tỏa tuyến đường thủy này bằng cách tấn công tàu bè nhưng cho phép một số tàu ưu tiên đi qua.
Thế tiến thoái lưỡng nan trong liên minh với Mỹ
Mặc dù đang tiến gần đến việc tham chiến, WSJ lưu ý các quốc gia Arab vẫn đối mặt với rủi ro chiến lược lớn. Việc tấn công trực tiếp Iran sẽ biến họ thành bên tham gia công khai với đối thủ lớn ngay bên kia eo biển. Họ lo ngại rủi ro nếu Tổng thống Trump đột ngột chấm dứt chiến tranh, để lại họ tự giải quyết mối quan hệ căng thẳng với Tehran.
Đáng chú ý, các quan chức Arab bày tỏ sự tức giận khi nhận ra họ có ít ảnh hưởng đến các quyết định của chính quyền Trump. Cuộc tấn công của Israel vào mỏ khí Nam Pars của Iran - vốn dẫn đến sự trả đũa của Iran vào các nước Arab tuần trước - đã được Mỹ "bật đèn xanh" bất chấp nỗ lực vận động ngăn chặn từ phía các đồng minh vùng Vịnh.
Chuyên gia Gregory Gause từ Viện Trung Đông nhận định: “Họ đang mắc kẹt trong thế khó xử về mặt cấu trúc. Nếu bên mạnh hơn (Mỹ) có lập trường hiếu chiến, họ lo ngại sẽ bị cuốn vào một cuộc chiến không mong muốn”.