Bị siết đường sang Anh, các đường dây buôn người đổi chiến thuật

Theo truyền thông Anh ngày 11/8, chiếc thuyền dài gần 15m lướt dọc bãi biển Berck-sur-Mer, cách Calais khoảng một giờ lái xe về phía Nam, chờ đón hành khách.

Khoảng 40 người di cư nuôi hy vọng sang Anh cùng những kẻ buôn người đã ngồi trên chiếc xuồng cao su cỡ lớn, được cho là chiếc xuồng lớn nhất từng được sử dụng để vượt eo biển Manche.

Đến khi chiếc xuồng chuẩn bị khởi hành sang Anh, 232 người đã chen chúc lên tàu, khiến hai mạn thuyền oằn xuống khi chiếc xuồng quay đầu hướng ra biển. Đây là số người di cư lớn nhất từng đến Anh trên một chiếc thuyền.

Dài hơn một chiếc xe buýt ở London và chở số người tương đương một máy bay chở khách, chiếc xuồng đến Dover này hoàn toàn khác với những chiếc thuyền từng châm ngòi cho cuộc khủng hoảng người di cư qua eo biển Manche cách đây khoảng 8 năm.

Các chuyên gia cho rằng tăng cường kiểm soát và cải tổ chính sách di cư tại Anh và châu Âu đã thu hẹp không gian hoạt động của các đường dây đưa người vào châu Âu.

Khi cơ hội ngày càng ít đi, các đường dây này đưa những chiếc thuyền ngày càng lớn xuống biển để tận dụng những thời điểm có tính chất “được ăn cả, ngã về không”, né tránh việc bị bắt giữ và lên đường sang Anh.

Mặc dù kích thước những chiếc thuyền ngày càng tăng, nhưng số liệu cho thấy tổng số người vượt eo biển Manche đã giảm mạnh. Số người đến Anh bằng thuyền nhỏ trong 7 tháng đầu năm nay đã giảm. Đến cuối tháng 7, khoảng 14.200 người đã đến Anh bằng thuyền nhỏ, giảm 44% so với năm 2025 và 16% so với năm 2024.

Tuy nhiên, trong 30 ngày trước đó (gồm những tuần đầu tiên ông Andy Burnham giữ cương vị thủ tướng), số người di cư trung bình trên mỗi thuyền nhỏ đã tăng lên 77 người. Con số này tăng so với mức trung bình 72 người/thuyền dưới thời Thủ tướng Keir Starmer và 45 người/thuyền khi ông Boris Johnson làm thủ tướng, cho thấy cuộc khủng hoảng thuyền nhỏ ở Anh đã trở thành cuộc khủng hoảng thuyền lớn.

Những chiếc thuyền lớn hơn cũng kéo theo những nguy cơ mới. Tuần trước, động cơ của một chiếc xuồng cao su khổng lồ chở 173 người đã bốc cháy. Viện Cứu hộ Hoàng gia Quốc gia (RNLI) tại Eastbourne cùng lực lượng tuần duyên Anh và Pháp đã được điều động để giải cứu những người di cư và đưa họ trở lại Pháp.

Những người di cư đầu tiên đến Anh bằng thuyền nhỏ vào ngày 31/1/2018, khi 7 người thực hiện chuyến vượt eo biển. Đến tháng 12 năm đó, ông Sajid Javid, khi ấy là Bộ trưởng Nội vụ, tuyên bố tình huống nghiêm trọng khi số người đến Anh trong năm lên tới 299. Ông Javid thông báo triển khai thêm hai tàu tuần tra của Lực lượng Biên phòng tại eo biển Manche, đồng thời phân bổ 6 triệu bảng để mua các thiết bị an ninh mới.

Những con số ban đầu này trở nên rất nhỏ bé so với những năm sau đó. Năm 2022, trên 45.000 người đến Anh bằng thuyền nhỏ. Tháng 5 năm nay, Bộ Nội vụ Anh cho biết tổng cộng hơn 200.000 người di cư đã vượt eo biển Manche bằng thuyền nhỏ kể từ khi bắt đầu ghi nhận số liệu vào năm 2018.

Để đối phó với tình trạng này, chính phủ Anh đã tăng cường các biện pháp thực thi, tăng chi tiêu nhằm phá vỡ hoạt động của các đường dây buôn người, mở rộng hợp tác với lực lượng cảnh sát các nước Liên minh châu Âu (EU) và đạt các thỏa thuận mới với những quốc gia trung chuyển ở Trung Đông và khu vực Balkan phía Tây.

Các đường dây buôn người đối phó bằng cách thay đổi địa điểm khởi hành. Theo các quan chức Anh, khi hoạt động kiểm soát trên các bãi biển được tăng cường, những kẻ buôn người cho thuyền khởi hành từ xa hơn về phía Nam. Đầu năm 2026, có nhiều chuyến khởi hành hơn từ Bỉ. Các đường dây buôn người đã thử nghiệm nhiều cách khác nhau và rõ ràng không có giải pháp đơn giản nào cho vấn đề này.

Từ lâu, các đường dây buôn người đã cho thuyền xuất phát từ những bãi biển quanh Calais và Dunkirk vì đây là khu vực gần phần lớn các trại của người di cư.

Ngoài việc chuyển sang nhiều địa điểm khởi hành hơn từ Bỉ, các thuyền cũng đã xuất phát từ Yport ở Normandy.

Gần đây, Chính phủ Anh cũng đàm phán để thay đổi luật hàng hải của Pháp, cho phép chặn thuyền trên biển. Trước đó, biện pháp này đã bị phản đối trong nhiều năm do lo ngại gây nguy hiểm đến tính mạng người di cư.

Trước đây, những kẻ buôn người lợi dụng quy định này bằng cách cho “thuyền taxi” không chở hành khách xuất phát từ những khu vực xa hơn dọc bờ biển, sau đó chạy vòng đến vùng nước nông để đón người di cư.

Mỗi người di cư phải trả khoảng 1.500 bảng cho một chuyến vượt biển thành công. Vì vậy, mỗi vụ chặn bắt đều khiến các đường dây buôn người mất một khoản tiền đáng kể, trong khi một chiếc thuyền chở kín 230 người có thể mang lại cho chúng khoảng 350.000 bảng.

Các đường dây buôn người chuyển sang sử dụng thuyền lớn hơn vừa để bù đắp lợi nhuận bị mất do các vụ chặn bắt, vừa để đối phó với tình trạng chuỗi cung ứng thuyền và động cơ bị gián đoạn.

Do ngày càng ít động cơ được đưa đến bờ biển Pháp, các đường dây buôn người buộc phải sử dụng những chiếc thuyền lớn hơn. Bộ Nội vụ Anh cũng cho biết các sĩ quan nước này đã thực hiện 1.138 vụ làm gián đoạn hoạt động của các đường dây buôn người trong quý I năm nay, mức cao nhất trong ít nhất 3 năm.

Hiện lực lượng thực thi pháp luật tập trung phá vỡ hoạt động của các đường dây ngay từ khâu cung ứng. Đây là chiến dịch chủ động, nhiều lớp nhằm tấn công mô hình tội phạm nhập cư có tổ chức ở mọi giai đoạn – từ nguồn cung, trên khắp châu Âu, tại miền Bắc nước Pháp và Bỉ cho đến Anh.

Đối với các đường dây buôn người, mỗi chuyến vượt biển giờ đây trở thành một hoạt động được lên kế hoạch tỉ mỉ. Người di cư được thông báo trước một hoặc hai ngày về địa điểm lên thuyền, thuyền của ai và kẻ buôn người nào phụ trách. Họ được khuyên tự tìm áo phao và cắm trại trong các cồn cát vào đêm trước khi khởi hành.

Trong ngày khởi hành, những kẻ buôn người kiểm tra các ứng dụng thời tiết, đặc biệt chú ý đến tốc độ gió và độ cao sóng. Quyết định thời điểm xuất phát thường được đưa ra vào phút chót.

Tháng 7 năm ngoái, chính phủ Anh cũng áp đặt lệnh trừng phạt đối với Weihai Yamar Outdoors Product Co., một công ty Trung Quốc quảng cáo bán thuyền dành cho người tị nạn trên trang web. Tuy nhiên, những chiếc xuồng cao su được các đường dây buôn người sử dụng vẫn được bán trên Alibaba với giá chỉ khoảng 1.000 bảng.

Phần lớn các nhà sản xuất thuyền Trung Quốc tập trung tại các thành phố cảng phía Đông như Thanh Đảo. Các sản phẩm thường được vận chuyển đến Thổ Nhĩ Kỳ. Sau đó, thuyền được đưa vào EU qua Bulgaria và thường được cất giữ trong các kho hàng ở Đức trước khi chuyển đến miền Bắc nước Pháp.

Trong khi phần lớn hành khách trên những chiếc thuyền lớn là nam giới trưởng thành, các đường dây thường đưa thêm một số phụ nữ và trẻ em lên thuyền vì nhận thức được giá trị chiến thuật của việc có những người “dễ bị tổn thương” trên xuồng. Điều này có thể được sử dụng để ngăn các tàu cảnh sát Pháp chặn thuyền và đưa trở lại, hoặc khiến các tàu Anh phải tiếp nhận họ.

Tuy nhiên, số lượng người quá lớn thường khiến hành khách chen chúc nghiêm trọng trên thuyền. Trên một chiếc thuyền cố đưa 70 người di cư vượt eo biển vào tháng 9/2025, giới chức Pháp cho biết 3 người, trong đó có 2 trẻ em, đã tử vong do bị chen lấn, giẫm đạp.

Tỷ lệ đơn xin tị nạn được chấp thuận giảm, cùng với việc Anh siết chặt quyền đoàn tụ gia đình, cũng tác động đến tình hình. Tỷ lệ đơn xin tị nạn được chấp thuận đã giảm đáng kể trong những năm gần đây, từ mức cao 76% năm 2022 xuống 42% năm ngoái.

Vài năm trước, Anh chấp thuận tỷ lệ đơn xin tị nạn cao hơn nhiều so với các nước EU. Điều này hiện không còn đúng. Số người di cư đến các khu vực khác của châu Âu cũng giảm mạnh, đồng nghĩa với việc ít người đến bờ biển Pháp với hy vọng tiếp tục sang Anh.

Theo Cơ quan Bảo vệ Biên giới và Bờ biển châu Âu (Frontex), số người di cư bất thường vào EU trong nửa đầu năm nay giảm 37% so với cùng kỳ năm ngoái. Khoảng 49.000 người tị nạn và người di cư đã nhập cảnh trái phép vào EU trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 7.

Số người tìm cách vào Anh bằng thuyền cũng chịu tác động từ tình hình tại tại quê hương của người di cư. Chẳng hạn, tình hình an ninh được cải thiện tại Syria khiến số người Syria đến Anh bằng thuyền nhỏ giảm 67% từ năm 2024 đến năm ngoái.