Mưa trái mùa đã khiến cho vụ sản xuất muối của diêm dân Cà Mau đối diện nhiều khó khăn. Ảnh: Chanh Đa/TTXVN
Trên các cánh đồng muối xã Đông Hải, tỉnh Cà Mau, những ngày này, đâu đâu cũng bắt gặp không khí lao động khẩn trương thực hiện các khâu sản xuất vụ muối mới sau khi bị thiệt hại do mưa trái mùa. Với diêm dân xã Điền Hải, vụ muối năm 2025 - 2026 là vụ mùa gặp nhiều bất lợi nhất trong những năm gần đây. Đầu vụ, không khí lạnh kéo dài ảnh hưởng đến quá trình kết tinh muối, khiến sản lượng thu hoạch đạt rất thấp. Chưa hết, khi nắng tốt lên thì lại xuất hiện mưa trái mùa, muối đang ở vào giai đoạn chuẩn bị cho thu hoạch tan trong nước và giờ là giá dầu đang tăng ở mức rất cao, chưa có dấu hiệu dừng lại.
Ông Trịnh Văn Xem ở ấp Bửu 2, xã Đông Hải có hơn 3 ha sản xuất muối, những cơn mưa trái mùa đã làm ruộng muối của ông Xem bị thiệt hại gần như hoàn toàn. Tranh thủ mấy ngày qua thời tiết nắng tốt, gia đình ông huy động nhân công tất bật thực hiện các khâu chuẩn bị sản xuất vụ muối mới như: rút nước ruộng muối, san phẳng nền ruộng, nện chặt nền đất phơi khô, những công đoạn trong sản xuất muối.
Ông Xem chia sẻ muốn sản xuất lại muối vụ mới phải trải qua rất nhiều công đoạn nặng nhọc, tốn nhiều thời gian, công sức và các khoản chi phí. Cùng với đó còn phải theo dõi thời tiết, nếu thuận lợi thì cũng phải mất khoảng hơn 25 - 30 ngày nữa thì gia đình mới có muối thu hoạch.
Ông Nguyễn Văn Sang ở ấp Trường Điền, xã Đông Hải có gần 4 ha sản xuất muối, mưa trái mùa gây thiệt hại 70 triệu đồng. Bao nhiêu vốn liếng đầu tư mất sạch, giờ phải làm lại từ đầu, vời ông Sang, vụ muối năm 2025 - 2026 xem như mất múa, giờ cố sức cải tạo với hy vọng lấy lại được bao nhiêu tốt bấy nhiêu.
“Từ nay đến cuối vụ, nếu tình hình thời tiết diễn biến bất lợi, không chỉ riêng gia đình tôi mà những diêm dân khác cũng sẽ rơi vào tình cảnh rất khó khăn, không thu hoạch được muối, không biết sẽ sống ra sao nữa”, ông Nguyễn Văn Sang bộc bạch.
Với ông Nguyễn Văn Thọ, từ đầu vụ đến nay, ông chỉ thu hoạch được hơn 3 tấn muối thì những cơn mưa trái mùa ập đến thiệt hại hoàn toàn, ước tính hơn 30 triệu đồng. Bây giờ, ông chỉ mong cho nắng tốt, đặc biệt là không xuất hiện thêm cơn mưa trái mùa nào nữa, để ông cũng như diêm dân có muối để thu hoạch. Thà làm muối ngay từ đầu chứ khôi phục sản xuất sau mưa là tốn rất nhiều công sức và mất thời gian, vì nước không đủ độ mặn nên phải chờ rất lâu để kết tinh muối.
"Chúng tôi đang bơm nước ở những khu vực không đủ độ mặn ra ngoài, ruộng nào nước đủ độ mặn thì giữ lại để tiếp tục làm muối. Nếu nắng tốt, thì ít nhất cũng khoảng 1 tháng mới có muối để thu hoạch muối", ông Nguyễn Văn Thọ cho biết.
Ông Hồ Minh Chiến, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã sản xuất muối công nghệ cao Đông Hải chia sẻ, sản xuất muối phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nắng tốt thì được nhiều muối, còn ngược lại gặp mưa trái mùa, muối tan phải làm lại từ đầu. Trong vụ sản xuất năm 2025 - 2026, hợp tác xã có gần 80 ha sản xuất muối. Từ đầu vụ đến nay, các thành viên gặp rất nhiều khó khăn trong sản xuất do thời tiết diễn biến bất thường khiến sản lượng thu hoạch đạt thấp. Cùng với đó, mưa trái mùa làm cho toàn bộ diện tích muối của diêm dân bị thiệt hại hoàn toàn. Ước thiệt hại trung ình của các xã viên hợp tác xã từ 30 - 70 triệu đồng tùy vào diện tích sản xuất muối nhiều hay ít.
Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã sản xuất muối công nghệ cao Đông Hải cho rằng, để giảm thiểu thiệt hại nâng vao hiệu quả sản xuất phát triển nghề muối bền vững thì cần phải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất. Tuy nhiên hầu hết diêm dân làm muối rất khó thực hiện vì chi phí đầu tư lớn. Vì vậy, nhà nước cần quan tâm triển khai các giải pháp phù hợp để hỗ trợ diêm dân, nhất là về vốn và công nghệ.
Chủ tịch UBND xã Đông Hải Võ Văn Bửu cho biết, Đông Hải là địa phương có diện tích sản xuất muối lớn nhất của tỉnh Cà Mau với trên 700 ha. Việc mưa trái mùa xảy ra đúng vào thời điểm thu hoạch đã làm mất toàn bộ công sức và chi phí đầu tư của người dân trong suốt vụ sản xuất. Đây là thiệt hại rất lớn vì sản xuất muối là sinh kế chính của nhiều hộ gia đình. UBND xã đã thành lập đoàn kiểm tra, tổ chức thống kê, lập biên bản từng hộ và tổng hợp báo cáo cấp trên. Trên cơ sở quy định tại Nghị quyết 17/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh Cà Mau về mức hỗ trợ khôi phục sản xuất nông nghiệp sau thiên tai, xã đã đề nghị hỗ trợ kinh phí hơn 3 tỷ đồng để giúp người dân khôi phục sản xuất.
Xã Long Điền cũng là vùng sản xuất muối lớn của tỉnh Cà Mau với trên 450 ha. Bà Nguyễn Hồng Cẩm, Chủ tịch UBND xã Long Điền cho biết, thiệt hại muối do mưa trái mùa là 100%. Tổng sản lượng bị thiệt hại ước tính dưới sân kết tinh hơn 1.350 tấn, bình quân 3 tấn/ha. Ước thiệt hại trên 1,3 tỷ đồng. UBND xã cũng đã kiến nghị đến ngành chức năng có hướng hỗ trợ, giúp diêm dân khắc phục thiệt hại, sớm ổn định sản xuất.
“Chúng tôi đang vận động các nguồn lực xã hội hóa, đồng thời đề nghị các tổ chức tín dụng xem xét tạo điều kiện khoanh nợ, giãn nợ để người dân có điều kiện tái sản xuất. Đồng thời UBND xã sẽ nghiên cứu đưa ra quy trình, dự án chủ động cấp thoát nước cho vùng ruộng muối để người dân ở những vụ mùa sau sẽ chủ động hơn về thời vụ nhằm giảm thiểu thiên tai khi có dự báo thời tiết, thủy văn để bố trí lịch thời vụ phù hợp hơn”, Chủ tịch UBND xã Long Điền chia sẻ.
Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, vụ sản xuất muối năm 2025 - 2026, tỉnh sản xuất 1.550 ha, sản lượng muối thu hoạch đến ngày 20/2/2026 gần 1.000 tấn. Tuy nhiên, từ ngày 25 đến 27/02/2026, trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã xuất hiện nhiều cơn mưa trái mùa, gây thiệt hại lớn đến sản xuất muối.
Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương phối hợp với UBND các xã có diện tích sản xuất muối trên địa bàn tỉnh thực hiện rà soát tình hình thiệt hại. Kết quả diện tích bị thiệt hại trên 1.500 ha, ước tính thiệt hại hơn 10.000 tấn, trị giá gần 13 tỷ đồng. Ngành nông nghiệp phối hợp với các địa phương khuyến cáo, hướng dẫn diêm dân chủ động triển khai các biện pháp kỹ thuật xử lý nguồn nước, cải tạo, ô kết tinh ngay khi thời tiết ổn định để sớm ổn định lại sản xuất. Cùng với đó, thành lập Tổ thẩm định hồ sơ đề xuất hỗ trợ kinh phí khôi phục sản xuất muối, thủy sản bị thiệt hại do mưa trái mùa trên địa bàn.
Phó Giám đốc Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, trong thời gian tới, để bảo tồn và phát triển bền vững nghề làm muối, giúp diêm dân nâng cao thu nhập từ nghề truyền thống của địa phương, ngành nông nghiệp và môi trường sẽ tiếp tục quy hoạch vùng sản xuất muối phù hợp; đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng đồng muối đồng bộ đáp ứng yêu cầu tổ chức sản xuất, vận chuyển, lưu thông, tiêu thụ sản phẩm; đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất muối cùng với đó triển khai các dịch vụ mới trong lĩnh vực sản xuất muối để phát triển nghề sản xuất muối gắn với phát triển du lịch.
Ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh Cà Mau định hướng sản xuất muối theo phương pháp trải bạt và truyền thống. Theo đó, nhân rộng mô hình sản xuất muối theo phương pháp trải bạt trên sân kết tinh, tạo ra những sản phẩm muối trắng có chất lượng cao, phù hợp và đáp ứng nhu cầu thị trường. Đồng thời, duy trì diện tích sản xuất muối theo phương pháp truyền thống tại các khu vực làng nghề sản xuất muối truyền thống trên địa bàn xã Đông Hải và Long Điền, Làng du lịch muối thông minh tại xã Vĩnh Hậu để phát triển nghề sản xuất muối gắn với phát triển du lịch nông thôn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nghề làm muối Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau.
Tỉnh Cà Mau sẽ triển khai thực hiện có hiệu quả các chính sách hỗ trợ cho hợp tác xã diêm nghiệp trên địa bàn tỉnh được Chính phủ quy định tại Nghị định số 113/2024/NĐ-CP ngày 12/9/2024 của Chính phủ; đề xuất có chính sách hỗ trợ đầu tư bạt nhựa phục vụ sản xuất muối theo phương pháp trải bạt trên nền sân kết tinh, để tăng năng suất, lượng sản phẩm và tạo vùng nguyên liệu sản xuất gắn với bao tiêu sản phẩm của 2 công ty muối hiện có trên địa bàn.
Tỉnh cũng tiếp tục nghiên cứu đa dạng hóa các sản phẩm từ muối và các dịch vụ từ muối để nâng cao giá trị hạt muối như: muối sử dụng cho y tế, làm thực phẩm chức năng, sử dụng muối trong làm đẹp, làm quà tặng, phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm... để nâng cao giá trị nghề muối Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau.