Thổ Nhĩ Kỳ cho ra đời trang bị vũ khí làm thay đổi học thuyết tác chiến của NATO như thế nào

Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay cho biết bằng việc tiến hành các đòn tấn công chính xác bằng thiết bị bay không người lái (UAV) Bayraktar TB3 từ tàu TCG Anadolu, Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để bước vào một thực tế mới của “triển khai sức mạnh không người lái”.

Tư lệnh Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ, Đô đốc Ercument Tatlioglu cho biết: “Chúng tôi lần đầu tiên triển khai TB3 trong một cuộc tập trận của NATO, đồng thời trong một chiến dịch đổ bộ. Điều này đại diện cho một học thuyết mới của NATO. Đây cũng là chiến dịch đổ bộ đầu tiên trong NATO sử dụng thiết bị bay không người lái”.

Bayraktar TB3 do tập đoàn Baykar phát triển đã trở thành phương tiện không người lái chiến đấu trên không đầu tiên thực hiện các đòn tấn công thật từ boong tàu trong một cuộc tập trận của NATO. 

Hoạt động từ tàu đổ bộ đa năng kiêm tàu sân bay chở thiết bị bay không người lái TCG Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ, Bayraktar TB3 đã ra đòn tấn công chính xác trên Biển Baltic trong khuôn khổ tập trận Steadfast Dart 2026.

Thổ Nhĩ Kỳ thiết lập học thuyết tác chiến đổ bộ mới cho NATO

Đô đốc Tatlioglu nêu rõ hai khía cạnh then chốt trong sự tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ. 

Thứ nhất, Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ đã thể hiện khả năng triển khai sức mạnh ở quy mô chưa từng có trong khuôn khổ liên minh.

Đô đốc Tatlioglu nói: “Lần đầu tiên trong một chiến dịch đổ bộ, chúng tôi sử dụng các phương tiện không người lái chiến đấu trên không để làm suy yếu khu vực đổ bộ” và cho biết thêm: “Trong khuôn khổ một cuộc tập trận của NATO, chúng tôi lần đầu tiên sử dụng thiết bị bay không người lái trong tác chiến đổ bộ. Như các bạn biết, chúng tôi rất mạnh về các hệ thống không người lái. Chúng tôi có nhiều loại thiết bị bay không người lái và phương tiện hải quân không người lái khác nhau. Chúng tôi đang cố gắng chia sẻ toàn bộ kinh nghiệm trong lĩnh vực này với các nước đồng minh NATO, và đây cũng là lần đầu tiên,”.

Cột mốc thứ hai cũng mang tính lịch sử không kém. 

Theo Đô đốc Tatlioglu, đó là việc “chúng tôi lần đầu tiên sử dụng Bayraktar TB3 trong một cuộc tập trận của NATO. Chúng tôi cũng lần đầu tiên sử dụng Bayraktar TB3 trong một chiến dịch đổ bộ. Đây cũng là một học thuyết mới đối với NATO. Đây là chiến dịch đổ bộ đầu tiên trong NATO sử dụng thiết bị bay không người lái”.

Câu nói cuối cùng đó đặc biệt đáng chú ý. 

Tư lệnh Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ không gọi đây là một cuộc thử nghiệm hay trình diễn mà gọi đó là một học thuyết mới. Thổ Nhĩ Kỳ đang tích hợp vai trò tiên phong của mình trong lĩnh vực thiết bị bay không người lái vào NATO, trở thành một quốc gia định hình học thuyết của liên minh.

Bayraktar TB3 chứng minh năng lực thiết bị bay chiến đấu không người lái (UCAV) Hải quân ở Biển Baltic

Bayraktar TB3, do Baykar phát triển với tư cách là UCAV đầu tiên trên thế giới có khả năng cất cánh và hạ cánh từ các tàu có đường băng ngắn, đã có màn trình diễn tác chiến đầu tiên ở một chiến trường ngoài lãnh thổ trong khuôn khổ tập trạn Steadfast Dart 2026.

Bayraktar TB3 là thiết bị bay duy nhất thực hiện bay trình diễn trong các điều kiện khắc nghiệt của Biển Baltic, một chi tiết cho thấy rõ khả năng chịu đựng vượt trội.

UCAV này đã thực hiện nhiệm vụ bắn đạn thật trong một trong những chiến dịch có kỷ luật cao nhất của NATO, dưới các điều kiện khí tượng cực kỳ khắc nghiệt với nhiệt độ thấp, gió mạnh và biển động, sau đó tự động hạ cánh an toàn xuống tàu TCG Anadolu khi hoàn thành nhiệm vụ.

Giám đốc điều hành Baykar, ông Haluk Bayraktar, nhấn mạnh thành tựu này khi nói: “Bayraktar TB3 đạt được khả năng hạ cánh hoàn toàn tự động trên tàu TCG Anadolu ở Biển Baltic trong mùa đông khắc nghiệt, âm 5 độ C, tuyết dày và gió mạnh! Được hỗ trợ bởi 5 hệ thống dự phòng dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) khác nhau cho các hoạt động mọi thời tiết và chống tác chiến điện tử”.

Hệ thống hạ cánh tự động sử dụng liên lạc và xử lý hình ảnh để dẫn đường cho Bayraktar TB3 tiếp cận boong tàu TCG Anadolu.

Baykar đã chia sẻ các đoạn video chi tiết về giao diện của hệ thống trong tập trận Steadfast Dart 2026, cho thấy cách các kỹ sư Thổ Nhĩ Kỳ phát triển một hệ thống hỗ trợ hạ cánh theo “hành lang ảo”, cho phép chạm boong tự động trên các đường băng băng giá trong điều kiện nhiệt độ dưới 0 và gió mạnh.

Không giống các máy bay tàu sân bay truyền thống cần máy phóng hoặc cáp hãm, TB3 thực hiện cất cánh và hạ cánh ngắn bằng các hệ thống điều khiển bay tự động. Việc dẫn đường chính xác dựa trên định vị vệ tinh kết hợp với dữ liệu từ tàu, cho phép tự động căn chỉnh boong ngay cả khi tầm nhìn bị hạn chế.

Trong cuộc tập trận, các Bayraktar TB3 đã tiến hành huấn luyện chung với tiêm kích Eurofighter Typhoon trên Biển Baltic, ghi nhận tổng cộng tám giờ bay và quãng đường 1.700 km.

Nhân sự Hải quân đã bắt đầu trực tiếp điều khiển Bayraktar TB3, một bước chuyển cho thấy mức độ trưởng thành về mặt thể chế. 

Năm nay có thể sẽ xuất hiện các cuộc tập trận chung giữa các tiêm kích Eurofighter của Không quân Thổ Nhĩ Kỳ và UCAV Bayraktar TB3 trên Biển Aegean và khu vực Đông Địa Trung Hải.

Hệ thống trinh sát điện quang ASELFLIR-500 của tập đoàn quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Aselsan được ghi nhận là cung cấp hình ảnh rõ nét trong suốt quá trình tác chiến.

Tàu TCG Anadolu và UCAV Bayraktar TB3 định hình lại “hình học” an ninh hàng hải

Hoạt động của Bayraktar TB3 trong khuôn khổ NATO không nên được hiểu đơn thuần là một chuyến bay trình diễn.

Việc Bayraktar TB3 thực hiện nhiệm vụ bắn đạn thật trong tập trận Steadfast Dart 2026 và hạ cánh xuống tàu TCG Anadolu đánh dấu sự ra mắt của một khái niệm tác chiến hải quân mới, chứ không chỉ là một cuộc thử nghiệm nền tảng.

Sự kết hợp giữa tàu TCG Anadolu và UCAV Bayraktar TB3 đang làm thay đổi cục diện an ninh hàng hải khu vực.

Các UCAV triển khai từ tàu có thể mở rộng phạm vi trinh sát và tấn công ra hàng trăm hải lý tính từ đội hình tác chiến trên biển, cung cấp khả năng tình báo, giám sát và trinh sát (ISR) liên tục, đồng thời vẫn duy trì năng lực trực tiếp tấn công mục tiêu.

Các phiên bản trước của SeaWolf 2025 đã xác nhận khả năng cất cánh từ boong tàu và phóng vũ khí thật. 

Việc triển khai với quy mô lớn trên ba vùng biển trong các cuộc diễn tập gần đây cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt đầu thể chế hóa các chiến thuật, kỹ thuật và quy trình (TTP) cho tác chiến hàng không có người lái - không người lái tích hợp trong mô hình tác chiến hải quân phân tán (DMO).

Các nhà phân tích quốc phòng đánh giá mức độ hoàn thiện tác chiến và hệ quả đối với NATO

Ông Cem Devrim Yaylali, chuyên gia phân tích công nghiệp quốc phòng và phóng viên của Warships IFR, Jane’s, Defence News và Defence Turkey, đã đưa ra đánh giá thận trọng trong một cuộc phỏng vấn với báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay.

Khi được hỏi liệu đòn tấn công bắn đạn thật có đánh dấu sự chuyển dịch hoàn toàn từ thử nghiệm nền tảng sang tích hợp tác chiến hay không, ông Yaylali lưu ý đến tình trạng tổ chức hiện tại của Bayraktar TB3: “Bayraktar TB-3 tham gia cuộc diễn tập bắn đạn thật trong tập trận Steadfast Dart 2026 hiện chưa nằm trong biên chế của Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ. Hiện nay, Bayraktar TB-3 đang được Lục quân Thổ Nhĩ Kỳ vận hành. Do Bayraktar TB-3 chưa chính thức gia nhập lực lượng Hải quân, cho nên sẽ là quá sớm nếu kết luận rằng hoạt động bắn đạn thật trong tập trận Steadfast Dart 2026 đại diện cho sự chuyển dịch hoàn toàn từ thử nghiệm nền tảng sang tích hợp UCAV Hải quân tác chiến trong các cuộc tập trận của NATO”.

Khi được hỏi liệu hoạt động từ tàu của Bayraktar TB3 có thể ảnh hưởng đến các học thuyết tương lai của đồng minh đối với các nền tảng đổ bộ boong ngắn hay không, ông Yaylali cho biết: “Hải quân Mỹ và Hải quân Hoàng gia trước đây đã từng vận hành thiết bị bay không người lái từ tàu sân bay và tàu đổ bộ. Tuy nhiên, các thiết bị bay không người lái đó chủ yếu được sử dụng cho nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát (ISR), và không được thiết kế để tiến hành các đòn tấn công chính xác”.

Do đó, theo ông Yaylali, “ở khía cạnh này, Bayraktar TB-3 là một bước phát triển quan trọng, vì nó kết hợp khả năng hoạt động từ tàu với năng lực tấn công chính xác. Điều này có thể ảnh hưởng đến học thuyết tương lai của các nước đồng minh, bằng cách chứng minh rằng các tàu đổ bộ tiến công boong ngắn và tàu đổ bộ trực thăng (LHD) có thể đóng vai trò là nền tảng hàng không không người lái hiệu quả về chi phí””.

“Cách tiếp cận này có thể cho phép các lực lượng Hải quân không sở hữu tàu sân bay cỡ lớn vẫn phát triển được năng lực tấn công từ trên biển thông qua các hệ thống không người lái”, ông Yaylali bổ sung.

Khi được hỏi các năng lực đã được chứng minh của Bayraktar TB-3 có thể định hình kế hoạch lực lượng hàng không Hải quân tương lai hoặc ưu tiên mua sắm của các đồng minh NATO như thế nào, nhà phân tích quốc phòng Yaylalih cho rằng: “Một quốc gia thành viên NATO là Bồ Đào Nha đã ký hợp đồng với Tập đoàn Đóng tàu Damen để thiết kế và đóng tàu NRP D. João II, một tàu hỗ trợ đa năng mới. Con tàu này được thiết kế để hỗ trợ các hoạt động của hệ thống không người lái, bao gồm thiết bị bay không người lái, phương tiện mặt nước và dưới nước không người lái, cũng như các nhiệm vụ giám sát và hải quân”.

Theo ông Yaylali, việc Bồ Đào Nha không có kế hoạch vận hành máy bay có người lái từ con tàu do Damen chế tạo, cho thấy xu hướng ngày càng nhấn mạnh vào hàng không Hải quân không người lái và Bồ Đào Nha cũng như các nước NATO khác nhiều khả năng sẽ theo dõi sát các cuộc diễn tập như Steadfast Dart 2026 để đánh giá tính khả thi tác chiến của UCAV tấn công triển khai từ tàu”.

“Bất kỳ quốc gia thành viên NATO nào muốn phát triển năng lực tấn công hàng hải tầm xa mà không đầu tư vào tàu sân bay truyền thống đều có thể cân nhắc các nền tảng như Bayraktar TB-3 hoặc các hệ thống tương tự”, ông Yaylali nhận định.

Về câu hỏi mua sắm chung trong NATO, ông Yaylali kết luận: “Câu trả lời phụ thuộc vào việc liệu bất kỳ hoạt động mua sắm Bayraktar TB-3 tiềm năng nào của các nước NATO sẽ được tiến hành riêng lẻ bởi từng quốc gia hay như một phần của chương trình mua sắm do NATO sở hữu. Theo quan điểm của tôi, hiện vẫn còn quá sớm để đưa ra đánh giá dứt khoát”.

Những gì diễn ra trên Biển Baltic không chỉ là một màn trình diễn công nghệ; đó là tín hiệu của sự thay đổi học thuyết và là một tuyên bố rõ ràng từ Ankara.

Thổ Nhĩ Kỳ đã cho NATO thấy rằng tác chiến hàng không chiến đấu không người lái từ các tàu boong ngắn có thể hoạt động trong những điều kiện khắc nghiệt nhất và về cơ bản thay đổi những gì các lực lượng Hải quân không có tàu sân bay có thể đạt được.

Câu hỏi giờ đây không còn là liệu tác chiến đổ bộ dựa trên thiết bị bay không người lái có khả thi hay không, mà là các quốc gia còn lại trong liên minh có thể thích ứng nhanh đến mức nào với bối cảnh tác chiến Hải quân hiện đại đã được tái định nghĩa một cách căn bản này.