Tại Doha, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy gặp gỡ Quốc vương Qatar, Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani. Ảnh: president.gov.ua
Ukraine đã ký các thỏa thuận đối tác quốc phòng kéo dài 10 năm với ba quốc gia Vùng Vịnh trong chuyến công du khu vực của Tổng thống Volodymyr Zelensky vào cuối tuần qua. Vậy các nước Vùng Vịnh được gì và Ukraine sẽ nhận lại điều gì?
Theo trang Euronews, Ukraine đã đồng ý cung cấp cho các quốc gia Vùng Vịnh toàn bộ hệ thống phòng không của mình - bao gồm phương tiện không người lái trên biển, công nghệ tác chiến điện tử và đánh chặn - nhằm đối phó với UAV của Iran. Thông tin này được ông Zelensky cho biết hôm 30/3 khi trở về từ chuyến thăm Saudi Arabia, UAE, Qatar và Jordan.
“Không chỉ riêng các hệ thống đánh chặn, mà còn cả các tuyến phòng thủ, phần mềm, hệ thống tác chiến điện tử, và nhiều yếu tố khác. Nói cách khác, chúng tôi đang áp dụng một cách tiếp cận mang tính hệ thống", Tổng thống Zelensky nói.
Phát biểu trong một cuộc trò chuyện qua WhatsApp với các nhà báo, ông cũng xác nhận rằng các phương tiện không người lái hải quân của Ukraine là một phần trong các thỏa thuận đạt được với Saudi Arabia, UAE và Qatar.
Phương tiện không người lái hải quân của Kiev đã mở rộng nhanh chóng trong những năm gần đây, và các phương tiện không người lái trên biển của Ukraine đã chứng minh hiệu quả khi gây thiệt hại lớn cho các mục tiêu và tàu chiến của Nga tại Biển Đen, như dòng Magura-V5 được sử dụng để tấn công hạm đội Nga.
Ông Zelensky cũng cho biết Ukraine sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm của mình trong việc mở lại các tuyến thương mại hàng hải bằng phương tiện không người lái hải quân. “Chúng tôi đã chia sẻ kinh nghiệm về hành lang Biển Đen và cách nó vận hành. Họ hiểu rằng lực lượng vũ trang của chúng tôi đã rất hiệu quả trong việc mở lại hành lang này. Chúng tôi đang chia sẻ các chi tiết đó".
Trước đó, trong một cuộc phỏng vấn với Euronews vào tuần trước, đặc phái viên của Liên minh châu Âu (EU) tại khu vực Vùng Vịnh, Luigi Di Maio, cho biết EU đang kêu gọi áp dụng mô hình xuất khẩu ngũ cốc Biển Đen như một giải pháp ngoại giao để mở lại Eo biển Hormuz.
Được ký kết lần đầu vào mùa hè năm 2022, Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen là thỏa thuận giữa Nga, Ukraine, Thổ Nhĩ Kỳ và Liên hợp quốc, cho phép xuất khẩu ngũ cốc an toàn từ các cảng Ukraine ra thị trường thế giới, góp phần làm giảm giá lương thực toàn cầu.
Thỏa thuận này đã thiết lập một hành lang hàng hải nhân đạo, nhưng bị chấm dứt sau một năm khi Nga rút khỏi và tuyên bố sẽ coi mọi tàu hướng đến Ukraine là mục tiêu quân sự tiềm tàng. Tuy nhiên, Ukraine sau đó đã thiết lập các tuyến xuất khẩu mới.
Ông Zelensky cho biết vấn đề này đã được đề cập trong chuyến thăm Vùng Vịnh, nhưng “chưa được phía Mỹ xử lý”.
Ukraine nhận lại gì?
Đối với Ukraine, các thỏa thuận với các nước Vùng Vịnh là cơ hội để nước này mở rộng xuất khẩu vũ khí ra quy mô toàn cầu.
Ông Zelensky đã công bố từ tháng 9 rằng Kiev sẵn sàng thực hiện bước đi được mong đợi từ lâu này, nhằm chuyển đổi ngành công nghiệp quốc phòng của đất nước và cho phép các đối tác tiếp cận những loại vũ khí hiếm - những loại đã được thử nghiệm trên chiến trường thực tế.
Đây cũng là lý do tại sao các thỏa thuận được ký với thời hạn 10 năm, theo ông Zelensky. “Đây là câu chuyện về xuất khẩu và mở rộng xuất khẩu. Nhưng đó là sự mở cửa đúng cách, khi chúng tôi hiểu rằng mình không bán kinh nghiệm một cách vô điều kiện".
Ưu tiên hàng đầu của Kiev vẫn là tăng cường hệ thống phòng không trước các tên lửa đạn đạo của Nga. Ông Zelensky cho biết Ukraine đang thiếu hụt tên lửa PAC-3 cho hệ thống Patriot.
Hiện chỉ có khoảng 60 tên lửa loại này được sản xuất mỗi tháng, trong khi nhiều trong số đó lại được chuyển đến Trung Đông.
“Tất cả các gói chống tên lửa đạn đạo - chúng tôi thấy các đối tác đang phân bổ phần lớn cho những khu vực căng thẳng nhất hiện nay, chủ yếu là Trung Đông.”
Ông xác nhận vấn đề này đã được nêu ra trong chuyến thăm khu vực, nhưng từ chối cung cấp thêm chi tiết.
“Tất nhiên, vấn đề này đã được thảo luận tại các quốc gia Trung Đông. Tôi sẽ không đi vào chi tiết. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc để đảm bảo Ukraine được cung cấp trong lĩnh vực này.”
Trong thời gian chờ đợi, Ukraine sẽ tiếp tục “làm mọi thứ để đảm bảo chúng tôi có các hệ thống chống tên lửa đạn đạo của riêng mình”, Tổng thống Ukraine khẳng định.