Canh bạc “có tính toán” của Nga tại Syria

Quyết định ném bom chống IS ở Syria là một canh bạc có tính toán của Tổng thống Nga Putin, nhằm phá thế cô lập Moskva của phương Tây và ngăn chặn các phần tử Hồi giáo cực đoan đang gây ra tình trạng bất ổn nghiêm trọng ở khu vực Bắc Kavkaz và Trung Á.


Máy bay chiến đấu Su-24 Fullback của Nga tại căn cứ không quân Hmeimim ở Syria. Ảnh: RT

Đây là nhận định của Giáo sư Andrei Tsygankov thuộc khoa Khoa học Chính trị và Quan hệ Quốc tế tại Đại học Quốc gia San Francisco, Mỹ.

Theo ông Tsygankov, cuộc gặp gần đây giữa Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Mỹ Obama, và chiến dịch không kích IS của Điện Kremlin ở Syria đánh dấu một nỗ lực mới của Moskva nhằm bình thường hóa quan hệ với phương Tây. Vì một loạt lý do trong nước và quốc tế, ông Putin muốn chấm dứt giai đoạn đối đầu vốn được bắt đầu với sự thất bại của chiến lược "cài đặt lại" mối quan hệ giữa hai nước và lên đến cực điểm vì cuộc xung đột tại Ukraine.

Mục tiêu dài hạn của Tổng thống Putin là nhằm đưa Nga trở thành một quốc gia hành động theo các quy tắc chính thức và không chính thức của nền chính trị cường quốc truyền thống và được thế giới bên ngoài thừa nhận.

Các quy tắc của nền chính trị cường quốc truyền thống bao gồm một thỏa thuận chung về các mối đe dọa lớn đối với hệ thống thế giới, ngoại giao đa phương để giải quyết các xung đột và sự tôn trọng cả về chủ quyền và các lĩnh vực ảnh hưởng của các nước lớn. Tổng thống Putin tin tưởng mạnh mẽ rằng phương Tây đã vi phạm các quy tắc này bằng cách phá vỡ tất  cả các quy định và nguyên tắc đang tồn tại.

Vấn đề ở đây là ông Putin thực sự tin rằng Mỹ đã đưa ra lời giải thích hoàn toàn khác nhau về các mối đe dọa lớn toàn cầu, từ bỏ ngoại giao đa phương, vi phạm các nguyên tắc về chủ quyền và các khu vực ảnh hưởng khi can thiệp vào Nam Tư và Iraq, và sau đó đưa ra một chính sách thay đổi chế độ toàn cầu.

Trong bối cảnh này, Moskva không thể hợp tác với phương Tây về sự ra đi Tổng thống Syria Bashar al-Assad mặc dù trước đây đã đưa ra tín hiệu rằng việc ông Assad cầm quyền không phải ưu tiên số một của mình. Đề nghị hợp tác của ông Putin phải là một sự tiến bộ trong chuyển đổi quyền lực quan trọng mang tính công bằng và độc lập, chứ không phải để chuẩn bị phục vụ như là một thành viên mới trong liên minh do Mỹ đứng đầu.

Có lẽ, trong suy nghĩ của ông Putin, bây giờ là lúc để hàn gắn những rạn nứt trong mối quan hệ Nga - phương Tây trong khi các mối đe dọa khủng bố đang gia tăng trở lại và những nỗ lực của Mỹ nhằm tạo sự khác biệt thông qua chiến dịch IS đồng thời tìm cách lật đổ ông Assad không mang lại kết quả.

Trong khi đó, EU đang trải qua một cuộc khủng hoảng lớn mà gần đây đã dẫn đến một làn sóng tị nạn từ Syria. Cuộc xung đột ở Ukraine, mặc dù vẫn còn đang trong cuộc đấu tranh gay gắt, cũng đang có xu hướng thoát khỏi cuộc đối đầu quân sự - phần lớn là do quyết tâm của các cường quốc châu Âu, Mỹ và Nga sẵn sàng tìm kiếm một giải pháp thỏa hiệp.

Có một cơ hội để những nỗ lực của ông Putin có thể mang lại hiệu quả. Bằng cách kêu gọi phương Tây tham gia liên minh chống IS do Nga khởi xướng, ông Putin không chỉ có thể thoát khỏi sự cô lập của phương Tây, mà còn đưa Moskva trở thành trung tâm sự chú ý của giới chính trị thế giới.

Một số nhà lãnh đạo châu Âu đã ủng hộ thận trọng sự can thiệp của Nga trong cuộc chiến chống IS tại Syria khi cho rằng mục tiêu các cuộc không kích của Moskva không nhằm vào lực lượng đối lập với ông Assad. Nhà Trắng cũng sẵn sàng trì hoãn giải pháp loại bỏ ông Assad vì có lợi ích trong việc đánh bại IS. Quân đội Nga và Mỹ thì đang trong quá trình phối hợp nhằm tạo ra những nỗ lực chung của họ ở Syria.

Trong khi chiến dịch chống IS của Nga ở Trung Đông vẫn chủ yếu dựa vào sự hậu thuẫn của người Shia, một số nhà lãnh đạo Ả Rập và Trung Đông cũng cho thấy sự hỗ trợ ngầm của họ. Ở mức tối thiểu, Ai Cập, Israel và Jordan không tạo ra bất kỳ trở ngại lớn nào đối với Nga. Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và các nước vùng Vịnh dù vẫn phản ứng với các chiến dịch trên của Moskva, nhưng nó có lẽ đã bị giảm thiểu vì thái độ của Mỹ về các hành động của Nga và người Shia thiểu số.
 

Bản đồ các khu vực được cho là máy bay Nga không kích IS tại Syria.

Tuy nhiên, chiến dịch chống IS của Nga tại Syria có những nguy cơ nhất định, cả ở trong và ngoài nước. Ở phương Tây, ông Putin thường bị coi là có những nỗ lực nhằm làm suy yếu phương Tây trên phạm vi toàn cầu. Ở Trung Đông, chiến dịch trên có thể bị coi là nhằm củng cố quyền lực cho ông Assad, tăng cường sức mạnh cho Iran. Trong khi đó, Trung Quốc và các cường quốc không thuộc phương Tây khác vẫn chưa rõ họ đứng về phía nào trong vấn đề này.

Ở trong nước, do vấn đề gần đây của Nga ở Bắc Kavkaz, Điện Kremlin có ít sự lựa chọn cho việc không tham gia chống khủng bố thánh chiến ở nước ngoài. Chiến dịch không kích IS ở Syria được thiết kế như là một cách để ngăn chặn chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo ở Nga và sự mất ổn định ở Trung Á.

Trong khi đó, chiến tranh có logic riêng của nó. Nga có thể sẽ phải gánh chịu thương vong, hoặc vô tình bắn trúng mục tiêu dân sự,.. Những tình huống này có thể thúc đẩy sự can thiệp trong một hướng đi khác bằng cách chuyển nó từ một hoạt động có giới hạn và hiệu quả vào một cuộc chiến tranh kéo dài.

Tuy nhiên, nếu Nga và phương Tây cùng phối hợp hành động ở Syria, cùng thực hiện một đòn tấn công quy mô lớn tiêu diệt IS và sau đó cùng tham gia vào việc xác định tương lai chính trị của khu vực, một giải pháp chính trị nhằm giải quyết cuộc xung đột tại Syria có thể xuất hiện, các vấn đề của Ukraine và an ninh của Nga ở châu Âu cũng như khu vực Á-Âu có thể được xem xét lại với một độ nhạy cảm lớn hơn về giá trị và lợi ích của Moskva.
 

Công Thuận (Theo R.D)

Phân tích-Nhận định

Người Việt 4 phương

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép số 17/GP-BTTTT cấp ngày 16/1/2017
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 024-38267042, 024-38252931(2339,2208)- Fax: 024-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản