Hà Nội và hành trình thổi bùng sức sống, bước vào kỷ nguyên mới

Từ ký ức leng keng tiếng tàu điện...

Lật lại những thước phim tư liệu của những năm đầu thập niên 80, Hà Nội hiện ra với vẻ trầm mặc đến nao lòng, nhưng cũng đầy khắc khoải trong gian khó. Đó là một Thủ đô của những dãy nhà tập thể cũ kỹ với mảng tường vôi loang lổ, nơi tiếng chuông tàu điện leng keng dọc phố Huế, Hàng Bài, chợ Mơ, Khâm Thiên, Bờ Hồ, Đồng Xuân... đã trở thành thanh âm của một thời bao cấp. Khi ấy, khái niệm "sang trọng" đôi khi chỉ là một chiếc xe đạp Thống Nhất hay một chiếc đài cassette cũ. Những cửa hàng bách hóa tổng hợp với quầy kệ thưa thớt hàng hóa, người dân thì kiên nhẫn xếp hàng chờ đổi tem phiếu lấy từng lạng thịt, cân gạo ẩm… đã trở thành nỗi ám ảnh và cũng là động lực để bùng nổ cuộc cách mạng tư duy năm 1986 mang tên Đổi mới.

Đổi mới đến như một luồng gió xuân thổi bùng sức sống vào những con phố cổ rêu phong. Hà Nội bắt đầu cởi bỏ tấm áo bảo hộ màu xám xanh để khoác lên mình những sắc màu rực rỡ của kinh tế thị trường. Từ những sạp hàng tư nhân đầu tiên ở chợ Đồng Xuân đến những cửa hiệu lung linh ánh đèn, Thủ đô đã bắt đầu cuộc hành trình bước ra khỏi lũy tre làng để chạm tay vào thế giới.

Nhiệm kỳ Đại hội XIII vừa qua ghi dấu một Hà Nội chuyển mình mạnh mẽ về không gian đô thị. Không còn bó hẹp trong "năm cửa ô" xưa cũ, Hà Nội hôm nay đã mở rộng địa giới, phát triển về phía Tây và phía Đông với những khu đô thị hiện đại không kém gì thủ đô Singapore (Singapore) hay Seoul (Hàn Quốc).

Sự thay đổi không chỉ nằm ở những tòa nhà chọc trời như Keangnam hay Lotte, mà nằm ở sự kết nối. Những cây cầu như Nhật Tân, Vĩnh Tuy 2, hay tuyến đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông, Nhổn - ga Hà Nội không chỉ giải quyết bài toán giao thông, mà còn là những gạch nối giữa giá trị lịch sử và khát vọng tương lai. Bác Nguyễn Minh Đức, một người con Hà Nội gốc, xúc động chia sẻ: "Ngày xưa từ Long Biên sang phố cổ phải lụy phà, lụy cầu Long Biên chật hẹp. Giờ đứng trên cầu Nhật Tân nhìn về phía thành phố lung linh ánh đèn, tôi thấy một Hà Nội trẻ trung, tràn đầy năng lượng, một thành phố vì hòa bình nhưng đang sải bước rất nhanh".

... đến kỷ nguyên số của Thủ đô thông minh

Dọc theo những con phố ở khu vực Cầu Giấy hay mạn Hòa Lạc, nơi tập trung hàng ngàn doanh nghiệp công nghệ, không khí hối hả của một công trường trí tuệ luôn hiện hữu. Tại đây, chúng ta "gặp" những startup trẻ - những người không còn lo đến bát cơm manh áo như thế hệ trước, mà đang trăn trở với bài toán đưa trí tuệ Việt ra toàn cầu.

Anh Trần Nam, người sáng lập một startup về AI tại Hà Nội, chia sẻ với ánh mắt rạng ngời: "Nếu thế hệ cha chú chúng tôi đổi mới để "đủ ăn", thì thế hệ chúng tôi đổi mới để "khẳng định". Với chúng tôi, Đại hội XIV là một tín hiệu về sự cởi mở hơn nữa trong cơ chế thử nghiệm (sandbox). Chúng tôi không sợ thất bại, chỉ sợ không có không gian để sáng tạo".

Những người trẻ như Nam chính là minh chứng cho sự "thay da đổi thịt" về chất: Từ những người công nhân cần mẫn trong nhà máy xưa, nay là những "kỹ sư tâm hồn số" đang kiến tạo những thuật toán có thể thay đổi cách vận hành của cả một đô thị.

Điều thú vị ở Hà Nội là sự giao thoa. Ngay giữa lòng phố cổ, trong những căn nhà hình ống mang dấu ấn lịch sử, lại là nơi đặt trụ sở của không ít doanh nghiệp sáng tạo. Họ bán nông sản vùng cao ra thế giới qua TikTok, họ dùng thực tế ảo (VR) để tái hiện lại Hoàng thành Thăng Long.

Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng, sự chuyển mình này chính là "chìa khóa" để Hà Nội giải quyết những mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển. Sự tham gia của các doanh nghiệp số đã biến di sản thành tài sản, biến sự thô sơ thành sự tinh xảo. Đây chính là điểm sáng mà các nhà quản lý kỳ vọng sẽ được cụ thể hóa thành những chiến lược trọng tâm trong nhiệm kỳ XIV sắp tới.

Trong kỷ nguyên vươn mình hướng tới Đại hội XIV, Hà Nội đang định vị mình là "Thủ đô thông minh". Sự phát triển của Hà Nội lớn nhất hiện nay không còn nằm ở những khối bê tông, mà nằm ở "hệ điều hành" của thành phố. Hà Nội đang tiên phong trong công cuộc chuyển đổi số, nơi mà mỗi người dân chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh là có thể thực hiện mọi thủ tục hành chính, từ khai sinh đến nộp thuế.

Ông Lê Hồng Minh, một doanh nhân công nghệ có tầm ảnh hưởng, từng nhận định: "Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng đang đứng trước "vận hội vàng". Chúng ta có một chính phủ quyết tâm, một dân tộc ham học hỏi và một thế hệ trẻ không có giới hạn về tư duy. Đại hội XIV cần là bệ phóng để những "con hổ công nghệ" của Việt Nam thực sự vươn ra biển lớn".

Dưới góc nhìn của các nhà quản lý, Hà Nội đang chuyển dịch từ một trung tâm hành chính thuần túy sang trung tâm đổi mới sáng tạo. Khu công nghệ cao Hòa Lạc - nơi được ví như "Thung lũng Silicon" của Việt Nam - đang thu hút những dự án tỷ đô về chip bán dẫn, AI và dữ liệu lớn. Tiến sĩ Nguyễn Quân (nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ) từng nhấn mạnh: "Hà Nội có lợi thế lớn nhất là trí tuệ. Nếu chúng ta biết biến tri thức thành giá trị kinh tế thông qua chuyển đổi số, Hà Nội sẽ là đầu tàu đưa cả nước vượt qua bẫy thu nhập trung bình".

Để Hà Nội mãi là biểu tượng của khát vọng

Tiến tới Đại hội XIV, người dân Thủ đô và cả nước đang kỳ vọng vào một Hà Nội vươn mình đầy nội lực, một thành phố hiện đại nhưng vẫn giữ được hồn cốt ngàn năm văn hiến. Kỳ vọng về một đội ngũ lãnh đạo dám dấn thân, lấy chuyển đổi số làm đòn bẩy để giải quyết dứt điểm những "nút thắt" về ô nhiễm môi trường và ùn tắc giao thông.

Hành trình từ một Hà Nội "cổ xưa và truyền thống" đến một Hà Nội "thông minh và xanh" là một minh chứng hùng hồn cho sức mạnh của Đổi mới. Đại hội XIV sẽ là cột mốc để Thủ đô viết tiếp chương sử mới - chương sử về một kỷ nguyên vươn mình, nơi rồng thiêng Thăng Long thực sự cất cánh trên nền tảng của trí tuệ số và lòng tự hào dân tộc.

Hà Nội hôm nay không còn chỉ là thành phố của những di tích rêu phong, mà đang trở thành một “vườn ươm” khổng lồ cho những ý tưởng thay đổi thế giới. Sự chuyển mình của Thủ đô trước thềm Đại hội XIV được khắc họa rõ nét nhất qua chân dung của một thế hệ mới: những người trẻ làm chủ công nghệ và các doanh nghiệp khởi nghiệp (startup) đang ngày đêm viết nên định nghĩa mới về "Made in Vietnam".

Nhìn lại hành trình từ những tiếng chuông tàu điện leng keng của năm 1986 đến những phòng lab bán dẫn hiện đại của năm 2026 để thấy một sự tiếp nối kỳ diệu. Tinh thần "phá rào" năm xưa nay đã chuyển hóa thành tinh thần "đổi mới sáng tạo". Hà Nội, với tư cách là trái tim của cả nước, đang nhịp đập cùng hơi thở của kỷ nguyên mới.

Đại hội XIV không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại, mà là lời hẹn ước với tương lai. Đó là lời hứa về một Việt Nam tự cường, một Hà Nội thông minh, nơi mà những giá trị ngàn năm được bảo giữ bởi những bàn tay và khối óc của thời đại số. Bản anh hùng ca Đổi mới đang bước vào những chương rực rỡ nhất, nơi mỗi người dân Việt Nam, dù ở đâu, cũng thấy mình là một phần của dòng chảy vĩ đại ấy.