Quảng Nam tìm giải pháp thích nghi để giảm thiểu thiệt hại thiên tai

Là địa phương thường xuyên chịu tác động của thiên tai, chỉ riêng năm 2020, tại Quảng Nam mưa bão đã gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, ước tính thiệt hại lên đến trên 11.000 tỉ đồng.

Trước tác động của biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng bất thường và cực đoan gây lũ quét, sạt lở đất, triều cường xâm thực... ngày càng gia tăng trên địa bàn, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Trí Thanh cho biết, tỉnh đang tìm giải pháp căn cơ, đồng bộ và có tính khả thi cao nhằm giảm thiểu thiệt hại; đây là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài, là mục tiêu mà Quảng Nam hướng đến".

Chú thích ảnh
Hiện trường vụ sạt lở Trà Leng, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam, ngày 30/10/2020. Ảnh: Trần Lê Lâm/TTXVN

Thiên tai và nhân tai

Chủ tịch UBND huyện Bắc Trà My (Quảng Nam) Thái Hoàng Vũ cho biết: Các trận sạt lở đất, lũ quét gây thiệt hại lớn về người và nhà ở của đồng bào trong thời gian qua trên địa bàn huyện đều có điểm chung là vị trí sạt lở núi không nằm trên hoặc ngay dưới cung trượt mà đều có vị trí nằm gần suối nhỏ, cạn nước về mùa nắng, nhưng là khu vực tụ thủy cho cả lưu vực khi mưa. Các điểm sạt lở thường cách khu vực bị vùi lấp từ 200 mét trở lên và xảy ra vào thời điểm lượng mưa lớn. Sạt lở tác động vào dòng lũ quét, tạo nên lũ bùn, đất, đá kể cả cây cối. Loại này nguy hiểm hơn lũ quét, sạt lở đất thông thường và gây hậu quả nặng.

Tại hội thảo khoa học “Thiên tai lũ quét, sạt lở đất ở khu vực miền Trung, nguyên nhân và giải pháp giảm thiểu” do Tổng hội Xây dựng Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Quảng Nam, tổ chức vào đầu năm 2021 tại thành phố Hội An, Tiến sĩ Hoàng Ngọc Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Thủy lợi miền Trung - Tây Nguyên cho rằng, nguyên nhân gây sạt lở tại Quảng Nam là do sự dịch chuyển của khối đá, các mảnh vụn hay đất xuống mái dốc. Sạt lở đất là tổ hợp của nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Trong đó, các yếu tố độ dốc, địa mạo, lượng mưa, địa chất công trình, thảm phủ thực vật rừng, xây dựng cơ sở hạ tầng là các yếu tố chính. Do đó, việc nghiên cứu xây dựng bản đồ cảnh báo nguy cơ sạt lở đất và xác định các điểm có nguy cơ xảy ra sạt lở đất cần thực hiện theo nhiều bước, nhiều yếu tố như: độ dốc, lượng mưa, địa chất thủy văn, địa chất công trình, thảm thực vật.

Tiến sĩ Trần Quang Hoài, Tổng Cục trưởng Tổng cục Phòng, chống thiên tai cho biết: Khu vực miền Trung nói riêng và cả nước nói chung đang phải đối mặt với sự biến đổi bất thường của thời tiết. Mùa mưa năm 2020 vừa qua, đồng bào miền Trung phải hứng chịu nhiều trận thiên tai, bão lũ liên tiếp xảy ra trên diện rộng, với cường độ rất mạnh, vượt mốc lịch sử, chưa từng có trong nhiều năm qua. Đặc biệt, cơn bão số 9 (Molave) đã đạt đến cấp siêu bão và được đánh giá mạnh nhất trong 20 năm qua với gió cấp 14, giật cấp 17, thời gian lưu gió mạnh lên đến 6-7 tiếng đồng hồ; bão đổ bộ trùng với thời điểm triều cường đã tàn phá và gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản.

Theo đánh giá của Tổng Cục trưởng Tổng cục Phòng, chống thiên tai, Tiến sĩ Trần Quang Hoài: Về mặt khách quan, thiệt hại do thiên tai gây ra là do thiên tai diễn ra ngày càng khốc liệt, bất thường và vượt lịch sử kể cả về số lượng, cường độ, phạm vi và tập trung trong một thời gian ngắn. Mặt khác, địa hình đồi núi khu vực có độ dốc cao, chia cắt mạnh, kết cấu đất vùng núi phần lớn là bở rời, dễ sạt trượt, kết hợp với lượng mưa lớn nên lũ tập trung nhanh, gây ra lũ quét, sạt lở đất. Về mặt chủ quan, mức độ quan tâm của chính quyền và người dân ở một số nơi còn hạn chế nên chưa tập trung đề ra giải pháp cụ thể cũng như đầu tư thích đáng cho công tác phòng, chống thiên tai.

Giải pháp để giảm thiểu thiệt hại

Thiệt hại do mưa, bão, sạt lở núi, sạt lở ven sông, ven biển để lại hậu quả thảm khốc đều xuất phát bởi hai yếu tố cơ bản là thiên tai và con người. Do vậy, để thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu thiệt hại do các hiện tượng thời tiết cực đoan gây ra, cần có giải pháp để vừa thích nghi với biến đổi khí hậu, vừa có các giải pháp quy hoạch, xây dựng hài hòa, thân thiện với thiên nhiên, môi trường trong xây dựng cơ sở hạ tầng và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào công tác dự báo, cảnh báo.

Chi cục trưởng Chi cục phòng, chống thiên tai miền Trung-Tây Nguyên Nguyễn Văn Vỹ nhận định: Nguyên nhân dẫn đến thiệt hại nặng có cả khách quan và chủ quan. Trong đó, nguyên nhân chủ quan có cả nhận thức, mức độ quan tâm của chính quyền và người dân một số nơi còn hạn chế; hệ thống tổ chức bộ máy phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn còn kiêm nhiệm, thiếu chuyên nghiệp. Về nguyên nhân khách quan, thiên tai gần đây diễn ra khốc liệt, bất thường và vượt lịch sử cả về số lượng lẫn cường độ. Bên cạnh đó, địa hình đồi núi dốc cao, chia cắt mạnh, kết cấu đất vùng núi phần lớn là bở rời, dễ sạt trượt, dẫn đến sạt lở.

Để chủ động giảm thiểu rủi ro, thiệt hại do bão, lũ, sạt lở đất, sạt lở ven sông, ven biển, các địa phương, lực lượng chức năng cần thực hiện một số giải pháp căn cơ như: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật liên quan đến công tác phòng, chống thiên tai; rà soát lại các kịch bản biến đổi khí hậu, làm cơ sở xây dựng các phương án ứng phó hiệu quả; gắn việc xây dựng quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch ngành, lĩnh vực, quy hoạch đô thị, quy hoạch tỉnh, quy hoạch khu dân cư phải với ứng phó biến đổi khí hậu. "Bên cạnh đó, cần xây dựng bản đồ cảnh báo thiên tai phù hợp với đặc điểm thiên tai, điều kiện từng vùng; quản lý tốt rừng tự nhiên, tái sinh rừng phòng hộ; kiểm soát chặt chẽ việc đầu tư xây dựng các công trình giao thông, hồ đập thủy lợi, thủy điện, đặc biệt là các hồ thủy điện nhỏ", Tiến sĩ Trần Quang Hoài, Tổng Cục trưởng Tổng Cục Phòng, chống thiên tai nhấn mạnh.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Quảng Nam Nguyễn Phú, trong quy hoạch, yêu cầu về phòng tránh thiên tai là một trong những nội dung luôn được tỉnh Quảng Nam đặc biệt quan tâm để từng bước thích nghi với biến đổi khí hậu và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra. Trước mắt, trong năm 2021, tỉnh Quảng Nam sẽ hoàn thiện quy hoạch vùng huyện, quy hoạch khu chức năng, điều chỉnh quy hoạch chung các đô thị từ đồng bằng, ven biển đến miền núi ở một số địa phương đều phải đáp ứng được các tiêu chí này.

Theo đó, vùng quy hoạch của thị xã Điện Bàn, các xã ven biển Duy Hải, Duy Nghĩa (huyện Duy Xuyên), xã Bình Minh và thị trấn Hà Lam (huyện Thăng Bình), đô thị Núi Thành (huyện Núi Thành), thị trấn Ái Nghĩa (Đại Lộc); các khu dân cư ở khu vực miền núi gồm Khu dân cư Sông Vàng (huyện Đông Giang), thị trấn Khâm Đức (huyện Phước Sơn), đô thị huyện Nam Trà My, theo hướng quy hoạch liên vùng, liên huyện, sắp xếp lại dân cư, phòng tránh thiên tai hiệu quả. Đây là những bước đi cụ thể trong quá trình thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Đoàn Hữu Trung (TTXVN)
Dự án Ngăn triều – Giải pháp ứng phó triều cường và tình trạng biến đổi khí hậu
Dự án Ngăn triều – Giải pháp ứng phó triều cường và tình trạng biến đổi khí hậu

Không còn cảnh các phương tiện giao thông lội bì bõm trên các tuyến đường ngập sâu do triều cường dâng cao, không còn cảnh tát nước ngập ra khỏi nhà, không còn cảnh các cửa hàng đìu hiu vắng khách, phải đóng cửa do bị ngập nước, giảm thiệt hại tối đa do ngập nước gây ra. Đây chính là vai trò quan trọng của dự án Giải quyết ngập do triều khu vực Thành phố Hồ Chí Minh có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1 (Dự án Ngăn triều), góp phần ngăn triều chống ngập với diện tích 570 km2 thuộc khu vực bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm thành phố, gồm các quận 1, 4, 7, 8 và huyện Bình Chánh, Nhà Bè khi dự án hoàn thành, đi vào giai đoạn vận hành.

Chia sẻ:

doanh nghiệp - Sản phẩm - Dịch vụ Thông cáo báo chí Rao vặt

Các đơn vị thông tin của TTXVN