Người nổi tiếng - một 'chìa khóa' mở không gian mạng an toàn

Sự phát triển nhanh của mạng xã hội, thương mại điện tử và các nền tảng số đang đưa người có ảnh hưởng trên không gian mạng (KOL), người tiêu dùng có sức ảnh hưởng (KOC) trở thành lực lượng tác động ngày càng lớn đến đời sống xã hội, hoạt động kinh doanh và hành vi tiêu dùng. Thành phố Hồ Chí Minh đang thúc đẩy kết nối lực lượng này với cơ quan quản lý, lực lượng Công an, doanh nghiệp và nền tảng số, từng bước hình thành hệ sinh thái nội dung có trách nhiệm, góp phần củng cố niềm tin và xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh.

Sức ảnh hưởng gắn với trách nhiệm

Bà Phạm Đắc Mỵ Trân, quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết sự phát triển của mạng xã hội và nền tảng số đã làm thay đổi căn bản cách người dân tiếp nhận thông tin, giải trí và tiêu dùng. KOL, KOC và những người có ảnh hưởng ngày càng có khả năng tác động nhanh, rộng đến nhận thức, thái độ, hành vi tiêu dùng và cách cộng đồng nhìn nhận nhiều vấn đề xã hội.

Với quy mô dân số khoảng 14 triệu người, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung đông đảo nghệ sĩ, chuyên gia, nhà sáng tạo nội dung, doanh nghiệp quảng cáo, công ty quản lý người nổi tiếng, sàn thương mại điện tử và các nhãn hàng. Hoạt động của KOL, KOC vì vậy ngày càng đa dạng, từ sáng tạo nội dung, quảng bá sản phẩm đến livestream bán hàng, giới thiệu văn hóa, du lịch và tham gia các hoạt động xã hội.

Theo bà Phạm Đắc Mỵ Trân, thành phần người có ảnh hưởng cũng ngày càng mở rộng, từ nghệ sĩ, người mẫu, vận động viên đến bác sĩ, luật sư, giảng viên, chuyên gia công nghệ, tài chính, đầu bếp, người làm đẹp và các nhà sáng tạo nội dung chuyên biệt. Sức ảnh hưởng không chỉ được đo bằng số lượng người theo dõi mà còn phụ thuộc mức độ tương tác, uy tín chuyên môn và niềm tin của từng cộng đồng.

Hoạt động KOL ngày càng gắn với thương mại điện tử, từ livestream giới thiệu sản phẩm, đường dẫn mua hàng, mã giảm giá đến tiếp thị liên kết và chốt đơn trực tiếp. Điều này tạo thêm cơ hội kinh doanh nhưng cũng đặt ra yêu cầu minh bạch về quảng cáo, tài trợ, hoa hồng và thông tin cung cấp cho người tiêu dùng.

Các chuyên gia cho rằng, một bộ phận người có ảnh hưởng còn đặt lợi ích kinh tế, lượng tương tác lên trên trách nhiệm với cộng đồng; chưa minh bạch về quan hệ tài trợ, hoa hồng hoặc hợp đồng với nhãn hàng; chưa phân định rõ giữa quan điểm cá nhân và nội dung thương mại. Cần tăng cường phổ biến quy định về quảng cáo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ, thuế và thương mại điện tử cho KOL, KOC, nhà sáng tạo nội dung và doanh nghiệp.

Theo Thượng tá Hồ Thọ Hải, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05), Công an Thành phố Hồ Chí Minh, sự phát triển của không gian số đang tác động ngày càng sâu rộng đến đời sống xã hội, trong đó người có ảnh hưởng trên mạng có khả năng lan tỏa thông tin nhanh và rộng. Vì vậy, xây dựng môi trường số văn minh, an toàn, đáng tin cậy cần sự tham gia của toàn xã hội, trong đó KOL phải ý thức rõ trách nhiệm đối với thông tin mình tạo ra và chia sẻ.

Kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái số

Việc triển khai Liên minh “Niềm tin số” theo chủ trương của Bộ Công an và Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) thể hiện sự chuyển đổi từ quản lý đơn thuần sang đồng hành, kiến tạo; từ xử lý khi vi phạm xảy ra sang chủ động hướng dẫn, phòng ngừa và huy động sức mạnh của toàn hệ sinh thái số.

Ông Nguyễn Minh Hùng, Phó Trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh, thành viên Ban Điều hành Câu lạc bộ Niềm tin số, cho biết câu lạc bộ hướng tới xây dựng một diễn đàn đồng hành và một mạng lưới hành động thực chất, nơi cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng Công an, nghệ sĩ, KOL, KOC, doanh nghiệp, nền tảng số, cơ quan báo chí, chuyên gia và cộng đồng sáng tạo nội dung có thể thường xuyên trao đổi, cập nhật kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm và cùng kiến tạo văn hóa số. Qua đó, tập trung nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng an toàn số; hỗ trợ nhận diện tin giả, lừa đảo trực tuyến, nội dung giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo và phối hợp cảnh báo, xử lý thông tin vi phạm.

Việc kết nối KOL tại Thành phố Hồ Chí Minh diễn ra trong bối cảnh cả nước từng bước hình thành hệ sinh thái niềm tin số. Tháng 8/2025, tại Hà Nội, gần 300 KOL tiêu biểu từ 34 tỉnh, thành phố cùng đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nền tảng công nghệ và báo chí đã tham gia kết nối cộng đồng người có ảnh hưởng trên không gian mạng.

Thiếu tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, nhấn mạnh: KOL có khả năng định hình nhận thức xã hội, dẫn dắt xu hướng, thúc đẩy sáng tạo và lan tỏa các giá trị tích cực. Việc kết nối lực lượng này với cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nền tảng được đặt trong mục tiêu xây dựng môi trường số an toàn, nhân văn.

Trên nền tảng này, các hoạt động bảo vệ người dùng trên môi trường số tiếp tục được mở rộng, trong đó có những chương trình hướng tới trẻ em, thanh thiếu niên và phòng ngừa nguy cơ lừa đảo, dụ dỗ trên mạng; đồng thời đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế tín nhiệm đối với KOL, KOC nhằm nâng cao tính minh bạch, uy tín và trách nhiệm xã hội.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh, hình ảnh, video, giọng nói và nội dung giả ngày càng tinh vi, khiến thông tin thiếu chính xác dễ được khuếch đại và tác động trực tiếp đến cộng đồng. Xây dựng niềm tin số vì vậy không chỉ dừng ở việc xử lý tin giả hay lừa đảo trực tuyến, mà còn là quá trình hình thành chuẩn mực trong sáng tạo nội dung, quảng cáo và kinh doanh trên nền tảng số. Sức ảnh hưởng càng lớn thì trách nhiệm đối với cộng đồng càng cao, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch và lành mạnh.